Regelzaken na de geboorte: wat je wanneer regelt, op volgorde

Je bent net thuis met je baby, de kraamzorg loopt nog rond, en ergens weet je dat er formulieren wachten: aangifte, verzekering, verlof, toeslagen. Het is veel, precies in de week waarin je hoofd ergens anders is.

Er is maar één regelzaak met echte haast: de geboorteaangifte, binnen 3 dagen na de bevalling bij de gemeente. Al het andere heeft weken tot maanden de tijd, en een deel komt na die aangifte vanzelf in beweging.

Hieronder staat de hele lijst op volgorde van termijn, met per regelzaak waar je hem regelt en wat er gebeurt als je te laat bent. Bedragen en precieze voorwaarden wijzigen geregeld; de sites van de instanties zijn daarvoor leidend.

Wat regel je wanneer?

Dit is de volgorde die voor de meeste gezinnen klopt. Staat er een regeling tussen die niet op jullie situatie past, dan sla je die gewoon over.

Waarom komt de aangifte eerst?

De geboorteaangifte doe je binnen 3 dagen na de bevalling bij de gemeente waar je kind geboren is. De geboortedag zelf telt niet mee, en eindigt de termijn in een weekend of op een feestdag, dan krijg je er een werkdag bij; je hebt altijd minstens 2 werkdagen.

De aangifte is meer dan een formaliteit. De gemeente maakt de geboorteakte op, je kind komt in de basisregistratie en krijgt een burgerservicenummer. Dat nummer heb je bij bijna elke volgende regelzaak nodig, en de gemeente geeft de geboorte ook door aan de SVB. Zonder aangifte komt de rest dus niet op gang.

De wet wijst de vader of duomoeder aan als degene die de aangifte doet; de moeder uit wie het kind geboren is, mag het ook, maar hoeft niet. Neem een geldig identiteitsbewijs mee, en de erkenningsakte als die er is. Kan de aangifte in jullie gemeente digitaal, dan scheelt dat een rit in de kraamweek; anders maak je een afspraak.

Moeten wij erkenning regelen?

Zijn jullie getrouwd of geregistreerd partner, dan is het juridisch ouderschap vanzelf geregeld en kun je deze stap overslaan.

Zo niet, dan maakt erkenning de tweede ouder ook juridisch ouder. Dat kan al tijdens de zwangerschap, bij de gemeente; het heet dan erkenning van de ongeboren vrucht en het scheelt geregel in de kraamweek. Sinds 1 januari 2023 krijgt wie een kind erkent in de meeste gevallen meteen ook het gezamenlijk gezag erbij, dus een aparte aanvraag bij de rechtbank is daarvoor niet meer nodig.

Welk geld is er, en wat doe je ervoor?

De kinderbijslag komt na de aangifte vanzelf in beweging. Krijg je je eerste kind, dan valt ongeveer 2 tot 4 weken later een brief van de SVB op de mat, en daarmee vraag je de kinderbijslag zelf aan, digitaal of op papier. Bij een tweede of volgend kind gaat het wel vanzelf. De uitbetaling is per kwartaal, dus het eerste geld kan even op zich laten wachten.

Aan de kinderbijslag hangt het kindgebonden budget, een aanvulling die afhangt van je inkomen. Meestal krijg je daar vanzelf bericht over, vooral als je al een toeslag ontvangt. Blijft dat bericht uit terwijl je denkt dat je er recht op hebt, vraag het dan zelf aan; over een aanvraag die je niet doet, krijg je namelijk geen bericht.

De zorgverzekering is de stille termijn in het rijtje. Meeverzekeren is gratis: voor een kind onder de 18 betaal je geen premie en geldt geen eigen risico. Aanmelden gaat alleen niet vanzelf; dat doe je zelf bij jouw verzekeraar of die van je partner, met het burgerservicenummer erbij. Meld je je baby binnen 4 maanden aan, dan is hij met terugwerkende kracht vanaf de geboorte verzekerd.

Wat er verder maandelijks aan kosten bijkomt, staat in wat kost een baby per maand.

Hoe zit het met verlof?

Voor de partner bestaan er drie soorten verlof naast elkaar, elk met een eigen termijn. Hoe ze precies werken en wat ze betalen, staat in geboorteverlof en ouderschapsverlof; dit is het overzicht:

• Geboorteverlof: één werkweek, volledig doorbetaald door de werkgever, op te nemen binnen 4 weken na de geboorte.
• Aanvullend geboorteverlof: maximaal 5 werkweken tegen een deel van het loon (70 procent, tot een grens) via het UWV, op te nemen binnen 6 maanden. Voorwaarde is dat de gewone week geboorteverlof eerst is opgenomen.
• Betaald ouderschapsverlof: 9 werkweken tegen een deel van het loon, te gebruiken in het eerste levensjaar. Daarnaast blijft er onbetaald ouderschapsverlof over tot je kind 8 jaar is.

Vraag het aanvullende geboorteverlof minstens 4 weken van tevoren aan bij de werkgever. De termijnen zijn ruim, maar roosters zijn dat zelden; wie vóór de geboorte al doorgeeft wat hij wil opnemen, hoeft er in de kraamweek niet meer aan te denken.

Hoe houd je het overzicht?

Een paar gewoontes maken dit geregel merkbaar lichter:

• Meld je baby aan bij de zorgverzekering in dezelfde week als de aangifte. De termijn van 4 maanden is ruim, en juist daardoor makkelijk te vergeten.
• Zet je kind al tijdens de zwangerschap op de wachtlijst van de opvang als jullie die nodig hebben; in veel plaatsen zijn de lijsten lang. De kinderopvangtoeslag regel je pas als het contract rond is.
• Controleer je toeslagenoverzicht ook als iets vanzelf zou gaan. Een bericht dat uitblijft, valt anders pas op bij de jaarafrekening.
• Bewaar het burgerservicenummer en de bevestiging van de aangifte op een vaste plek; je hebt ze bij meerdere aanvragen nodig.

Wat als je een termijn mist?

Ben je te laat met de aangifte, ga dan alsnog zo snel mogelijk naar de gemeente. De aangifte blijft nodig en de gemeente helpt je verder.

Meld je je baby later dan 4 maanden aan bij de zorgverzekeraar, dan vervalt de terugwerkende kracht en begint de dekking pas op de dag van aanmelding. Zorgkosten uit de periode ervoor kunnen dan voor eigen rekening komen. Aanmelden blijft dus ook na die 4 maanden meteen de moeite waard, want elke week wachten maakt de onverzekerde periode langer.

Vraag je de kinderopvangtoeslag later aan dan 3 maanden na de maand waarin de opvang startte, dan krijg je de toeslag hoogstens over de 3 voorgaande maanden. De maanden daarvoor ben je kwijt.

Het aanvullende geboorteverlof vervalt 6 maanden na de geboorte, en de 9 betaalde weken ouderschapsverlof na het eerste levensjaar. Zet die twee dus op tijd met de werkgever op papier, ook als je ze pas later wilt opnemen.

Moet dit allemaal in de kraamweek?

Nee. Alleen de aangifte is aan een korte termijn gebonden, en die kost één afspraak of een digitaal formulier. Al het andere heeft weken tot maanden de tijd.

Toch voelt het geregel voor veel ouders zwaar, juist omdat het samenvalt met de eerste dagen met je baby. Het helpt om het te verdelen: de ene ouder doet de aangifte en de zorgverzekering in de eerste week, de andere zet de verlofdata en de toeslagen op een lijstje voor later. Wat op dat lijstje staat, hoef je niet te onthouden in een week waarin je nauwelijks slaapt.

De termijnen bewaakt

In de BabyTracker-app staan deze regelzaken op een rij, met per regeling de uiterste datum gerekend vanaf de geboortedag van jullie kind. Je vinkt af wat geregeld is, zet een seintje op wat nog loopt, en de app verwijst per regeling naar de officiële informatie.

Bekijk herinneringen