Wanneer gaat een baby staan? Van optrekken tot los staan

Je legt je baby in de box, loopt even weg, en als je terugkomt hangt hij rechtop aan de rand. Hij staat er wankel en trots bij, en heeft nog geen idee hoe hij weer naar beneden moet.

Baby’s trekken zich gemiddeld rond de 9 maanden op tot staan, aan de boxrand, de bank of jouw broekspijp; sommige doen het maanden eerder, andere pas na hun eerste verjaardag. Los staan, zonder ergens aan vast te houden, komt meestal pas rond de eerste verjaardag en bij veel kinderen later.

De spreiding is groot en zegt niets over hoe sterk of slim je kind is. Hieronder staat in welke stappen het staan groeit, wat helpt en wat niet, en wanneer je het bij het consultatiebureau bespreekt.

In welke stappen leert een baby staan?

De volgorde is bij bijna alle kinderen hetzelfde. Het tempo verschilt sterk per kind; de tabel geeft een richting, geen norm.

Rond de eerste verjaardag kan ruim 9 van de 10 kinderen zich optrekken tot staan. Dat is een van de dingen waar het Van Wiechenonderzoek op het consultatiebureau naar kijkt; voor het langs de meubels lopen ligt die grens op 15 maanden.

Nieuw geleerd is nog niet af. Een baby die net kan optrekken, kan vaak nog niet terug naar beneden, en blijft dan huilend aan de boxrand hangen. Even helpen zakken, en na een paar dagen kan hij het zelf.

Dit is ook de fase waarin staand oefenen in bed het slapen tijdelijk onrustig kan maken. Je legt je baby neer, en hij staat weer.

Waarom duurt staan zo lang?

Staan lijkt eenvoudiger dan lopen, maar voor een babylijf is het zwaar werk. Er komen drie dingen samen: kracht in de benen en de romp, evenwicht, en het gevoel in de voeten dat doorgeeft waar de grond is.

Dat samenspel valt niet aan te leren door je baby neer te zetten. Het groeit alleen door zelf te proberen: optrekken, doorzakken, en weer opnieuw. Ook de pogingen die mislukken zijn oefening.

Daarom is vloertijd de echte training. Vanuit zitten en kruipen bouwt je baby precies de kracht en de balans op die hij voor het staan nodig heeft.

Het veren en doorzakken dat je ziet als je je baby vasthoudt, is daar een voorproefje van. Het is spel en oefening tegelijk.

Hoe kun je helpen?

Helpen is hier vooral: de omgeving goed neerzetten, en verder je handen thuishouden.

• Zorg voor iets stevigs op de goede hoogte: een zware bank, de boxrand, een dichte lade. Een wankel meubel of een afhangend tafelkleed gaat mee naar beneden zodra je baby zich eraan optrekt.
• Laat je baby op blote voeten of antislipsokken oefenen. Zo voelt hij de grond en heeft hij grip; schoenen zijn pas nodig als er buiten gelopen wordt.
• Geef veel tijd op de vloer en weinig tijd in de wipstoel of het autostoeltje. In een stoeltje hoeft je baby zijn spieren nauwelijks te gebruiken; op de vloer oefent hij ze de hele tijd.
• Doe voor hoe hij weer naar beneden komt: door de knieën, billen naar achteren. De eerste dagen na het optrekken is terugzakken het moeilijkste deel.
• Ga zelf even door de knieën en bekijk de kamer op de hoogte van een staande baby. Alles wat je daar ziet, kan hij vastpakken; de hete kop thee vooraan op tafel is de klassieker.

Wat helpt niet?

Een paar dingen die goedbedoeld zijn, voegen weinig toe of werken tegen.

• Een loopstoeltje. Je baby hangt erin met zijn gewicht in het zitje, dus de kracht en het evenwicht oefenen niet mee; het kan het leren staan en lopen zelfs afremmen. Er gebeuren bovendien meer ongelukken mee, omdat een baby er sneller in is dan je verwacht. Gebruik hem liever niet.
• Stevige schoentjes voor de steun. Een voet ontwikkelt zich juist door zelf te werken; binnen zijn blote voeten of antislipsokken genoeg.
• Oefenen met neerzetten. Kort staan op jouw schoot mag als spel, zodra je baby zijn gewicht draagt en het leuk vindt. Maar het versnelt het staan niet: optrekken doet hij zelf, zodra zijn lijf eraan toe is.
• Een loopwagen als eerste stap. Om achter te lopen is hij pas zinvol als je kind al zelf staat; eerder rijdt hij vooral weg.

Op de tenen, doorgezakt of met o-beentjes: kan dat kwaad?

Bij het leren staan zie je dingen die er gek uitzien en er meestal gewoon bij passen.

Op de tenen staan komt veel voor als een kind net begint. Tot ongeveer twee jaar geldt het als een gewone variatie, en het trekt meestal vanzelf bij naarmate de balans groeit. Staat of loopt je kind voortdurend op de tenen, benoem het dan bij het consultatiebureau; zij kijken er graag even naar.

O-beentjes passen bij de eerste twee levensjaren; daarna groeien de benen meestal vanzelf rechter. En platte voetjes heeft elk kind in het begin: het voetgewelf ontstaat pas in de loop van de kinderjaren.

Doorzakken door de knieën en wijd staan zijn geen fouten, maar oefening. Zo zoekt een lijf uit waar het evenwicht zit.

En als je kind het anders doet?

Sommige baby’s slaan het kruipen over en gaan van tijgeren of billenschuiven rechtstreeks naar optrekken en staan. Dat is gewone variatie, zolang je kind een eigen manier vindt om vooruit te komen.

Billenschuivers pakken het optrekken vaak wat later op. Ze zitten stevig en comfortabel, dus de haast ontbreekt.

De startleeftijd zegt bovendien weinig over het vervolg. Een kind dat laat begint met optrekken, kan de stappen daarna in een paar weken doorlopen, en de leeftijd waarop het staan begint voorspelt niet wanneer je kind los loopt.

Wanneer je kind zich voor het eerst optrok of schuifelde, weet je een maand later vaak niet meer precies. In een babydagboek online noteer je zo’n moment met datum, zodat je de eigen route van je kind later terug kunt lezen.

En als je kind nog niet staat?

Is je kind rond de eerste verjaardag nog niet aan het optrekken, dan valt dat meestal binnen de gewone spreiding. Kijk vooral of je kind op zijn eigen manier beweegt en zich verplaatst: rollen, tijgeren, kruipen of billenschuiven.

Je kunt het oefenen wel aantrekkelijker maken. Leg het lievelingsspeelgoed op de zitting van de bank in plaats van op de grond, en geef elke dag ruim vloertijd.

De grens ligt ruim na de eerste verjaardag. Kan je kind rond de 18 maanden nog niet gaan staan, dan wil het consultatiebureau meekijken; wacht daarmee niet tot de volgende geplande afspraak.

Wanneer neem je contact op?

Het consultatiebureau volgt de motoriek bij elk bezoek, en je mag er ook tussendoor mee bellen. Bespreek het in elk geval als:

• je kind rond de 18 maanden nog niet kan gaan staan;
• je kind een arm, been of lichaamshelft duidelijk anders gebruikt dan de andere;
• je kind voortdurend op de tenen staat of loopt;
• je kind vaardigheden kwijtraakt die het eerder al kon.

Zij kijken mee en verwijzen zo nodig door. Raakt je kind duidelijk vaardigheden kwijt en is de volgende afspraak nog ver weg, maak dan een afspraak bij de huisarts. In alle andere gevallen geldt: de marges zijn ruim, en jouw kind mag daar rustig ergens in zitten.

Als alle kinderen om je heen al staan

Op de opvang staat de halve groep al aan het hekje van de box, en jouw kind zit tevreden te spelen. Dat kan knagen, ook als je weet dat de marges ruim zijn.

Vergelijken op een moment zegt weinig; de route van je eigen kind over de afgelopen maanden zegt meer. Zie je daarin dat er steeds iets bijkomt, dan is er beweging in de ontwikkeling.

Blijft de twijfel hangen, loop er dan niet weken mee rond. Bel het consultatiebureau met wat je ziet; dat kan ook tussen de geplande afspraken door.

De eerste keer staan vastleggen

Die eerste keer wankel aan de boxrand is er maar een keer. In BabyTracker zet je hem bij de mijlpalen, met een foto erbij, en zie je de route van omrollen naar staan naar de eerste stapjes teruggroeien in de tijdlijn.

Bekijk mijlpalen en fotos