Menu
Je betaalt één keer € 4,99 Alle functies inbegrepen Jullie gegevens blijven veilig Samen met maximaal zes mensen Hulp per mail, vaak binnen een dag

‹ Alle blogberichten

Blog

Vanaf wanneer geef je je baby een speen?

13 november 2026

Bij borstvoeding wacht je met een fopspeen tot het drinken aan de borst goed gaat; meestal is dat rond een maand. Dat geldt ook als je daarnaast een fles geeft. Drinkt je baby alleen uit de fles, dan is het advies van de GroeiGids om de eerste twee weken te wachten.

Een fopspeen kan helpen bij het troosten en het inslapen. Kijk wel eerst of je baby wil drinken, zodat de speen geen voeding vervangt. Je hoeft een speen ook niet aan te leren als je baby hem niet wil.

Na het lezen weet je:

  • vanaf wanneer een speen kan bij de borst en bij de fles;
  • hoe je merkt dat het drinken aan de borst goed gaat;
  • waarvoor je de speen gebruikt en wat je doet als hij tijdens het slapen uitvalt;
  • welke speen je kiest en hoe je hem de eerste keer geeft;
  • wat je doet als je baby de speen niet wil.

Vanaf wanneer kun je je baby een speen geven?

Wanneer je begint, hangt af van hoe je baby drinkt en of het voeden goed gaat.

Wanneer kun je met een speen beginnen?
Hoe drinkt je baby?Wanneer kun je beginnen?
Alleen uit de flesNa de eerste twee weken
Aan de borst, eventueel naast de fles, en het drinken gaat goedMeestal rond een maand
Aan de borst, eventueel naast de fles, maar het drinken gaat nog niet goedAls het drinken goed gaat; dat kan later zijn dan een maand. Vraag hulp bij de voeding

Veeg opzij als niet alle kolommen in beeld staan.

Over het begin bij flesvoeding verschillen de adviezen. De GroeiGids raadt aan de eerste twee weken te wachten; de JGZ-richtlijn, die op dit moment wordt herzien, laat een speen bij flesvoeding eerder toe. Hier houden we het advies van de GroeiGids aan. Heb je voor jouw baby een persoonlijk advies gekregen van de kraamverzorgende, de verloskundige of de kinderarts, houd dat dan aan.

Wil je je baby ondertussen troosten, houd hem dan bij je, sus hem of wieg hem rustig. Geef je borstvoeding, dan kun je hem ook aanleggen als hij wil drinken of zuigen.

Is je baby te vroeg geboren of ligt hij in het ziekenhuis, dan gaat het advies van het ziekenhuis voor. Daar krijgen te vroeg geboren baby’s soms juist een speen om het zuigen te oefenen.

Hoe merk je dat het drinken aan de borst goed gaat?

Je baby drinkt goed als hij een groot deel van de tepelhof in zijn mond neemt, in een vast ritme zuigt en je hem regelmatig hoort slikken. Ook de groei en de natte luiers helpen om te zien of hij genoeg melk binnenkrijgt; reken in de eerste weken op ongeveer zes natte luiers per 24 uur. Het voeden hoort geen aanhoudende pijn te doen.

Doet het voeden pijn, laat je baby steeds los of twijfel je of hij genoeg melk krijgt? Laat dan iemand meekijken bij een voeding. In de kraamtijd kun je daarvoor terecht bij de kraamverzorgende of de verloskundige, daarna bij het consultatiebureau of een lactatiekundige. Bespreek dan ook wanneer je een speen kunt aanbieden.

Waarom wacht je bij borstvoeding met een speen?

In de eerste weken leren jij en je baby het voeden en komt de melkproductie op gang. Daarom is het advies om eerst te zorgen dat het drinken aan de borst goed gaat.

Geef je een speen terwijl je baby eigenlijk wil drinken, dan kan hij minder melk binnenkrijgen. Als je borsten daardoor minder worden gestimuleerd, kan ook de melkproductie afnemen. Gebruik de speen daarom niet om een voeding uit te stellen.

Gaat je baby minder goed drinken sinds hij een speen heeft, of vraagt hij minder vaak om de borst? Bespreek dat met het consultatiebureau of een lactatiekundige. Vertel ook wanneer je de speen geeft en of je baby eraan gewend is bij het inslapen. Zo kun je samen bekijken wat je aan het gebruik verandert. Als je de voedingen bijhoudt in BabyTracker, kun je bij dat gesprek laten zien wat er in het voedingspatroon is veranderd.

Waarvoor gebruik je een speen, en waarvoor niet?

Gebruik de speen om je baby te laten inslapen en om hem te troosten als hij moe is of zich niet prettig voelt. Tot ongeveer zes maanden heeft een baby veel behoefte aan zuigen, omdat het hem troost en rust geeft. De hele dag door een speen is daar niet voor nodig. Staat de mond van je kind vaak open, dan kan dat door de speen komen, en dat is niet goed voor het leren praten.

Een speen stilt geen honger. Geef hem daarom pas als je baby gedronken heeft of duidelijk geen honger heeft. Twijfel je wat je baby wil, lees dan hoe je het verschil tussen honger en moeheid herkent.

Mag je baby met een speen slapen?

Vanaf het moment dat je met de speen begint, mag je baby er ook mee inslapen. Is hij gewend aan de speen bij het slapen, bied hem dan bij elk slaapje aan, en spreek dat ook af met de oppas en de opvang. Valt de speen uit zijn mond nadat hij in slaap is gevallen, dan hoef je hem niet terug te geven. Wil je baby de speen niet, dwing hem dan niet.

In onderzoek hangt een speen bij het inslapen samen met een kleinere kans op wiegendood. Waardoor dat komt, is niet precies bekend. De andere adviezen voor veilig slapen blijven gelden: leg je baby op zijn rug in een eigen, leeg bedje. Meer daarover lees je in ons artikel over de basisregels voor veilig slapen.

Mag er een speenkoord aan de speen?

Gebruik een speenkoord alleen als je baby wakker is. Maak het vast aan zijn kleding en haal het weg voordat hij gaat slapen.

Kies een koord dat als speenkoord is gemaakt en voldoet aan de veiligheidsnorm NEN-EN 12586; vraag dat zo nodig na bij de maker of de verkoper. Maak het koord niet langer en gebruik geen eigen lint of touwtje, want een te lang koord kan om de nek van je baby komen. Controleer het koord regelmatig: de clip, de kralen en de knoop horen vast te zitten, zonder scheurtjes of losse onderdelen.

Welke fopspeen kies je voor de eerste maanden?

Kies een fopspeen in de maat die bij de leeftijd van je baby past. Die leeftijd staat op de verpakking. Een aanduiding als 0 tot 6 maanden gaat over de maat, en zegt niet wanneer je met een speen begint.

Een goede speen is stevig en heeft gaatjes in het schild, het deel dat buiten de mond blijft. Welke vorm je baby prettig vindt, verschilt. Wil hij een speen niet, dan kun je een andere vorm proberen.

Tekening van een fopspeen met drie aandachtspunten: trek voor elk gebruik aan het zuiggedeelte, het schild heeft gaatjes, en op de verpakking staat de maat die bij de leeftijd van je baby past. Waar let je op bij een fopspeen? Zuiggedeelte Trek eraan voor elk gebruik. Scheurtje? Gooi de speen weg. Schild Met gaatjes. 0-6 mnd Verpakking Kies de maat die bij de leeftijd van je baby past.
Op de verpakking kies je de maat; aan de speen zelf controleer je het schild en het zuiggedeelte.

Hoe geef je de speen de eerste keer?

Probeer de speen op een rustig moment, nadat je baby heeft gedronken en nog wil zuigen.

  1. Maak de nieuwe speen schoon volgens de gebruiksaanwijzing. Laat hem na het uitkoken goed afkoelen en verwijder achtergebleven water zoals de fabrikant aangeeft. Meer uitleg vind je in ons artikel over een speen uitkoken.
  2. Controleer de speen op beschadigingen. Trek aan het zuiggedeelte zoals de fabrikant voorschrijft. Gebruik de speen niet als je een scheurtje of een zwakke plek ziet.
  3. Houd de speen tegen de onderlip van je baby. Wacht tot hij zijn mond opent en bied de speen voorzichtig aan.
  4. Ondersteun de speen kort terwijl je baby begint te zuigen. Duwt hij hem weg of draait hij zijn hoofd, stop dan en probeer het eventueel later opnieuw.

Blijf de speen ook daarna voor elk gebruik controleren en schoonmaken volgens de gebruiksaanwijzing. Stop hem niet eerst in je eigen mond, want zo kun je een infectie overdragen. Doop hem ook niet in suiker, sap of iets anders zoets, want dat kan gaatjes in de tanden geven.

Wat doe je als je baby geen speen wil?

Je hoeft een speen niet aan te leren als je baby hem niet wil. Je kunt hem ook troosten door hem vast te houden, te sussen of rustig te wiegen. Geef je borstvoeding, dan kun je hem aanleggen als hij wil drinken of zuigen.

Wil je het nog eens proberen, kies dan een ander rustig moment. Sommige baby’s nemen een andere vorm makkelijker aan. Blijft je baby de speen wegduwen of uitspugen, laat het dan daarbij.

Veelgestelde vragen over de eerste speen

Hoe vaak vervang je een fopspeen?

Vervang een fopspeen zo vaak als de fabrikant aangeeft, en eerder als je schade ziet. De termijn loopt per merk uiteen van vier weken tot twee maanden. De termijn per merk en hoe je slijtage herkent, lees je in ons artikel over wanneer je een fopspeen vervangt.

Tot wanneer gebruikt je baby een speen?

Vanaf ongeveer zes maanden kun je de speen overdag geleidelijk minder geven en het gebruik beperken tot het inslapen. Probeer rond de eerste verjaardag helemaal af te bouwen. Kies daarvoor een rustige periode, dus niet als je kind ziek is of tanden krijgt. Hoe je dat aanpakt, lees je in ons artikel over hoelang je een speen gebruikt.

Is een speen beter dan duimen?

Een speen is minder slecht voor het gebit dan duimen en later makkelijker af te leren. Blijft een kind duimen wanneer zijn tanden doorkomen, dan kunnen de tanden naar voren gaan staan. Zuigt je baby graag op zijn duim, dan kun je hem in plaats daarvan een speen aanbieden.

Helpt een speen als je baby veel huilt?

Zuigen maakt een baby rustig. Vanaf het moment dat je met de speen kunt beginnen, kan hij dus helpen bij het troosten, naast vasthouden, sussen en wiegen. Blijft je baby huilen terwijl je dat allemaal hebt geprobeerd, bespreek het dan op het consultatiebureau. Huilt hij anders dan je van hem kent, bijvoorbeeld kreunend, bel dan meteen de huisarts of, als de praktijk gesloten is, de huisartsenpost.

Bronnen: beginnen, goed drinken herkennen, gebruiken en afbouwen komen van de GroeiGids (Fopspeen en duimen, De baby aan de borst leggen, Als borstvoeding niet goed gaat, Huilen en troosten, Speen en duimen afleren) en het Voedingscentrum (genoeg drinken). De speen bij borstvoeding en bij het slapen staat in de JGZ-richtlijn Preventie wiegendood, die wordt herzien (Fopspeen), en bij La Leche League (Fopspeen en borstvoeding). Het speenkoord: NVWA (speenkoorden). Controleren, schoonmaken en vervangen komen van Difrax, MAM en Philips Avent (controleren, leeftijd), het aanbieden van BIBS. Voor borst en fles samen geven deze bronnen geen apart advies; daar houden we het advies voor borstvoeding aan. Gecontroleerd op 13 november 2026.

BabyTracker op je telefoon

€ 4,99je betaalt één keer, voor iedereen in je gezin

Je betaalt eenmalig via de App Store of Google Play. Daarmee kun je alle functies gebruiken, inclusief latere updates. Je partner en de andere mensen in jullie gezin betalen niets extra.

Voor iPhone en Android, in de App Store en Google Play.