Je baby overstrekt: waar het vaak bij past en wat helpt

Je tilt je baby op om hem te troosten, en in plaats van tegen je aan te kruipen duwt hij zijn hoofd naar achteren en trekt hij zijn rug hol, soms tot een heel boogje. Dat heet overstrekken, en vaak past het bij onrust, moeheid of te veel prikkels.

Hoe vaak het gebeurt verschilt sterk per baby en per dag, en bij veel baby’s wordt het in de loop van de eerste maanden minder, tegelijk met het huilen en de onrust; de cijfers daarover staan verderop. Dit artikel wijst geen oorzaak aan bij jouw kind; dat oordeel is aan het consultatiebureau of de huisarts, die je baby echt ziet.

Wat je merkt

Overstrekken zie je meestal tijdens huilen of onrust: je baby duwt het hoofd achterover, spant zijn rug en benen en lijkt zich uit je armen te drukken. Het gebeurt vaker op vaste momenten, bijvoorbeeld aan het eind van de middag, na een drukke dag waarop je baby overprikkeld is geraakt, of wanneer hij te lang wakker is geweest.

Los daarvan maken veel baby’s van een paar maanden op het speelkleed een boogje, zonder huilen erbij. Dat ziet er hetzelfde uit, maar je baby is dan aan het bewegen en oefenen, en de houding gaat vanzelf weer over in een andere.

Een apart moment is het neerleggen. Sommige baby’s spannen zich precies dan aan en beginnen te huilen zodra het matras dichterbij komt; daarover gaat je baby huilt zodra je hem neerlegt.

Wat erover bekend is, in cijfers

Hoe vaak baby’s overstrekken is niet geteld. Overstrekken is geen medische diagnose, en de Nederlandse richtlijnen voor de jeugdgezondheidszorg behandelen het niet als apart onderwerp. Wat wel goed is onderzocht, is de onrust waar het vaak bij optreedt.

Huilen en onrust nemen in de eerste levensweken toe, en na ongeveer acht weken, met een spreiding van vijf tot elf weken, neemt het huilen bij de meeste baby’s duidelijk af. Vanaf twaalf weken huilen baby’s gemiddeld nog een half uur tot een uur per etmaal, met grote verschillen per kind en per dag. Baby’s die bij onrust overstrekken, doen dat dus vaak in diezelfde eerste weken.

Voor de voorkeurshouding zijn er wel cijfers: rond de leeftijd van zeven weken ligt ongeveer 18 van de 100 baby’s opvallend vaak met het hoofd naar dezelfde kant. Verderop staat waaraan je dat herkent en wat je er dan mee doet.

Waarom een baby overstrekt

Waarom de ene baby zich vaker achterover duwt dan de andere, is niet goed onderzocht, en een verklaring die voor elke baby klopt is er niet. Wel is bekend dat jonge baby’s spanning en vermoeidheid nog niet zelf kunnen reguleren; ze hebben een volwassene nodig om tot rust te komen, en tot die tijd uiten ze de spanning met hun hele lijf.

Bij het neerleggen speelt daarnaast de overgang zelf mee. Het neerleggen geeft een lichte valprikkel, en de steun van je armen en je warmte vallen in één beweging weg; sommige baby’s zetten zich precies op dat moment schrap. Daarom werkt een geleidelijke beweging, rollend via de zij, vaak beter dan recht omhoog en recht omlaag tillen.

Soms zit er lichamelijk ongemak achter, zoals krampjes of veel spugen. Ter geruststelling: bij 5 van de 100 baby’s die veel huilen wordt een lichamelijke oorzaak gevonden, bij de andere 95 dus niet. Het overstrekken komt ook niet door iets wat jij verkeerd doet. Thuis valt de oorzaak niet vast te stellen; wat je wel kunt doen, is noteren wanneer het gebeurt en wat eraan voorafging, want daar heeft het consultatiebureau meer aan dan aan een vermoeden. Dat noteren hoeft niet op papier: in een baby tracker app met een tijdlijn leg je met een paar tikken vast hoe laat het was, zodat je het later rustig kunt teruglezen.

Wat je kunt proberen

De adviezen hieronder komen uit de JGZ-richtlijnen over huilen en over houding. Kies er een of twee en houd die een paar dagen vol; elke dag iets nieuws proberen geeft je baby juist onrust en jou geen zicht op wat werkt:

• Demp de prikkels op de onrustige uren: licht wat lager, minder gezichten, een rustige stem. De richtlijn bij veel huilen komt erop neer dat je de dag voorspelbaar houdt en de prikkels laag.
• Draag je baby gebogen, met de billen lager dan het hoofd, tegen je aan of in een goed afgestelde draagdoek. Zo bied je de ronde, ontspannen houding aan in plaats van de gestrekte.
• Pak je baby rollend op via de zij en leg hem zo ook weer neer, in plaats van hem recht omhoog te tillen. De overgang wordt kleiner en zijn nekspieren oefenen mee.
• Leg je baby wanneer hij wakker is meerdere keren per dag even op de buik, onder toezicht, en bouw dat rustig op. Buikligging oefent de nek- en rompspieren en helpt een voorkeurshouding voorkomen; slapen gebeurt altijd op de rug (veilig slapen).
• Stop je baby voor het slapen stevig in. De richtlijn noemt stevig instoppen bij veel huilen, omdat je baby dan voelt waar zijn lijf ophoudt.

Wat vaak niet helpt

Elke dag iets anders proberen helpt zelden: je baby went nergens aan en je kunt niet zien welk advies verschil maakt. Het strekken met kracht tegenhouden helpt ook niet; je kunt je baby wel gebogen tegen je aan houden, maar je kunt hem niet met tegendruk laten ontspannen.

Gebruik in bed geen kussens of opgerolde handdoeken om de houding van je baby te sturen. Los materiaal in bed vergroot het risico op wiegendood. En zoek de oorzaak niet bij elkaar op internet: overstrekken wordt daar aan van alles gekoppeld. Wil je weten of er bij jouw baby iets speelt, dan is dat een vraag voor de jeugdarts of de kinderfysiotherapeut.

Als het niet werkt

Blijft je baby overstrekt huilen terwijl je al tien minuten rustig draagt en de prikkels laag houdt, leg hem dan veilig op de rug in bed en ga even de kamer uit. Kom na een paar minuten terug; vaak lukt het troosten daarna beter, en als het kan, wissel je af met je partner.

Verandert er na een week of twee niets, terwijl je een vaste aanpak hebt volgehouden, bel dan het consultatiebureau en vertel wat je hebt geprobeerd. Merk je tijdens het huilen dat boosheid of wanhoop dichtbij komt, lees dan als het huilen te veel wordt; je baby veilig neerleggen en even weggaan is op dat moment de goede keuze.

Voorkeurshouding erbij?

Ligt je baby op zijn rug het grootste deel van de tijd met het hoofd naar dezelfde kant, of wordt zijn achterhoofd aan één kant platter, dan kan er een voorkeurshouding spelen. Dat komt veel voor, rond zeven weken bij ongeveer 18 van de 100 baby’s, en het is goed te begeleiden, juist wanneer je er vroeg bij bent. Het consultatiebureau kijkt mee en verwijst zo nodig naar de kinderfysiotherapeut.

Wissel intussen af waar het kijken vandaan komt: leg je baby om en om met het hoofd naar links en naar rechts in bed, draai het bed af en toe om, en leg het speelgoed en jezelf eens aan de andere kant. Stuur de houding niet met kussens of rolletjes; dat is los materiaal in bed, en dat is niet veilig.

Wanneer je contact opneemt

Bespreek het op het consultatiebureau wanneer je baby heel vaak overstrekt of bij bijna elke verzorging, wanneer hij daarbij moeilijk te troosten is, wanneer hij zich zelden ontspannen tegen je aan laat houden, of wanneer je een voorkeurshouding of een afplatting van het hoofd ziet. Je kunt daarvoor gewoon bellen; je hoeft niet op de volgende afspraak te wachten.

Maak een afspraak met de huisarts wanneer het overstrekken samengaat met slecht drinken, spugen met kracht of weinig aankomen. Bel direct de huisarts, en ’s avonds of in het weekend de huisartsenspoedpost, wanneer je baby anders huilt dan je van hem gewend bent, niet te troosten is en ziek op je overkomt; op Thuisarts.nl staat waar je bij een ziek kind op let.

Hoe het met jou gaat

Een baby die zich bij het troosten uit je armen wegduwt, kan voelen als afwijzing, zeker aan het eind van een lange dag. Je baby uit met zijn hele lijf dezelfde spanning die eerder in dit artikel staat, en bij de meeste baby’s neemt die onrust na ongeveer acht weken af.

Merk je dat je gespannen of boos wordt, leg je baby dan veilig op de rug in bed en neem vijf tot tien minuten voor jezelf in een andere kamer. Praat er daarnaast over met iemand die je vertrouwt en met het consultatiebureau; dat gesprek is er ook voor jou, los van de vraag of er met je baby iets aan de hand is.

Wil je direct iemand spreken, dan is Veilig Thuis (0800 2000) dag en nacht gratis en anoniem bereikbaar, ook als je bang bent voor wat je zelf doet, en de Luisterlijn (088 0767 000) is er dag en nacht voor je verhaal.

De momenten in beeld

Leg de overstrekmomenten een weekje vast als onrust in BabyTracker, met een korte notitie. Vaak zie je dan dat ze in een vast deel van de dag zitten, en dat beeld maakt het gesprek op het consultatiebureau concreet. De app benoemt daarbij geen oorzaak; wat er staat, is wanneer het gebeurde.

Bekijk baby slaap bijhouden