Je baby is verkouden: wat helpt, hoe lang het duurt en wanneer je belt

Midden in de nacht zit de neus van je baby dicht, en de voeding strandt na een paar slokken omdat drinken en ademen niet meer tegelijk lukken. Overdag snottert hij door en slaapt hij korter dan je van hem kent.

Een verkoudheid gaat vanzelf over en duurt gemiddeld tien dagen; hij kan ook vijftien dagen aanhouden, en de hoest kan daarna nog weken doorgaan (NHG-boekje Mijn kind heeft koorts). Hoe zwaar die dagen zijn, verschilt per kind en per verkoudheid. Een medicijn dat de verkoudheid geneest bestaat niet, dus jouw werk zit in het draaglijk maken, vooral rond het drinken en het slapen. Hieronder staat wat daarbij helpt, wat je laat staan, en bij welke signalen je de huisarts belt.

Wat je merkt

Het begint vaak met niezen en dun, helder snot. Na een paar dagen kan het snot dikker worden en geler of groener kleuren; dat is een gewoon onderdeel van het beloop, en ook dan helpen medicijnen niet.

Verder merk je het vooral aan de neus die dichtzit: je baby ademt hoorbaar, drinkt in stukjes en laat de borst of de fles los om adem te halen. Slapen gaat onrustiger, en overdag is hij vaak hangeriger dan anders. Soms komt er hoesten bij, en dat blijft van alle klachten meestal het langst hangen.

Hoe lang het duurt, en hoe vaak het terugkomt

Dit verschilt per kind en per verkoudheid. De getallen geven een richting, geen norm; ze komen uit het NHG-boekje Mijn kind heeft koorts en van Thuisarts.nl.

• Een verkoudheid duurt gemiddeld tien dagen en kan tot vijftien dagen duren (NHG-boekje).
• Hoesten duurt gemiddeld tien dagen en kan tot vijfentwintig dagen aanhouden; je kind kan dus nog hoesten terwijl de rest al over is (NHG-boekje).
• Kinderen kunnen wel tien keer per jaar verkouden zijn.

Een jong kind kan dus een flink deel van het jaar snotteren zonder dat er iets bijzonders aan de hand is. Dat maakt de weken niet lichter, maar het verklaart wel waarom de volgende verkoudheid soms alweer begint voordat de vorige helemaal weg is.

Waarom je baby zo vaak verkouden is

Wat je ziet: je baby is net opgeknapt, en een week later begint het opnieuw. Wat daaronder zit: er bestaan meer dan tweehonderd verschillende virussen die een verkoudheid kunnen veroorzaken, en de afweer van een baby kent ze bijna allemaal nog niet. Elk van die virussen gaat via kleine druppels in de lucht en via handen van de ene mens op de andere over, en een baby wordt de hele dag vastgehouden en aangeraakt.

In dat rijtje oorzaken staat kou niet: Thuisarts.nl noemt alleen virussen. Gaat je kind naar de kinderopvang, dan komt hij meer kinderen en dus meer virussen tegen; het eerste opvangjaar voelt daardoor voor veel ouders als één lange snotperiode.

Het lichaam ruimt het virus zelf op, en dat kost tijd. Alles wat jij kunt doen, richt zich op de klachten, en bij een baby vooral op de neus.

De neus open op het juiste moment

Zout water in de neus is het middel dat je bij een baby wel kunt gebruiken. Het maakt het snot dunner, zodat het loskomt en de neus even opener is. Verwacht geen lege neus; het doel is dat het snot minder in de weg zit op de momenten dat het erom gaat.

Kies daarom vaste momenten: vlak vóór de voeding en vóór het slapengaan. Kant-en-klare zoutoplossing koop je bij de drogist of de apotheek. Zelf maken kan ook: doe een halve theelepel zout in een glas water en proef of het zout genoeg is; het moet ongeveer zo zout smaken als tranen.

Snot dat bij de neusingang zit, haal je weg met een zacht doekje. Verder kun je de neus met rust laten; veel poetsen maakt de huid eromheen rauw.

Het drinken op gang houden

Drinken is bij een verkouden baby het belangrijkste om in de gaten te houden; laat je baby vooral goed drinken. Lukt een hele voeding niet, dan kun je vaker een kleinere voeding aanbieden. Drinken met een dichte neus kost kracht, en een korte voeding die wel lukt, levert meer op dan een lange die steeds strandt.

Of je baby genoeg binnenkrijgt, zie je aan de natte luiers. Drinkt hij op een dag minder dan de helft van wat hij gewend is, dan bel je diezelfde dag de huisarts.

Slapen met een snotneus

’s Nachts merk je de verstopte neus het meest, en de nachten zijn in zo’n week vaak het zwaarst. Druppel daarom ook vlak vóór het slapengaan.

Het bed blijft ook nu vlak en leeg: geen kussentje en geen verhoogd matras, want de regels voor veilig slapen wegen zwaarder dan het gesnurk. Verwacht gebroken nachten en een baby die vaker troost zoekt.

Ook de dutjes gaan in zo’n week vaak moeizamer: je baby dommelt in en is even later alweer wakker. Een week met korte dutjes komt bij een verkoudheid veel voor; vang het op met extra rustmomenten en een vroegere avond. De meeste baby’s slapen weer als vanouds zodra de neus opknapt.

Wat je laat staan

Voor een baby geldt bij de drogist een korte regel: alleen zout water in de neus, en al het andere eerst navragen bij de huisarts of de apotheek. Bij deze middelen staat een duidelijke grens:

• Neusspray of neusdruppels met het medicijn xylometazoline: niet geven aan kinderen jonger dan twee jaar.
• Menthol, bijvoorbeeld in zalf: nooit gebruiken bij kinderen jonger dan twee jaar.
• Stomen: baby’s mogen helemaal niet stomen, de kans dat ze zich verbranden is te groot.
• Hoestdrankjes en andere middelen van de drogist: geef je baby niet zomaar medicijnen.
• Honing, ook niet tegen de hoest: honing kan een bacterie bevatten waar een baby jonger dan één jaar ziek van kan worden. Meer daarover staat in waarom een baby geen honing mag.
• Antibiotica: die werken tegen bacteriën en doen niets tegen een verkoudheidsvirus, ook niet als het snot geel of groen is.

Als het niet genoeg helpt

Druppel de neus, wacht even tot het snot loskomt en begin dan pas aan de voeding. Strandt die alsnog, stop dan even en probeer het een half uur tot een uur later opnieuw; een vermoeide, boze baby drinkt niet beter wanneer je doorzet.

Blijft het drinken de hele dag slecht gaan, tel dan de natte luiers en houd de grens aan die hierboven staat: minder dan de helft van wat hij gewend is, is de reden om diezelfde dag de huisarts te bellen. Je hoeft dus niet te wachten tot een luier helemaal droog blijft.

Verkouden en de oren

Een middenoorontsteking begint meestal met een gewone verkoudheid: via de buis van Eustachius, de verbinding tussen de neus en het oor, komt het virus in het middenoor terecht, en het komt vooral voor bij kinderen jonger dan vijf jaar.

Een baby kan niet zeggen dat zijn oor pijn doet. Wat je kunt zien: veel huilen, slechter drinken, slechter slapen, of steeds aan hetzelfde oor zitten. Denk je aan het oor en is je baby jonger dan zes maanden, neem dan contact op met de huisarts; dat geldt ook voor een kind dat na dagen beterschap opnieuw zieker wordt.

Wanneer neem je contact op?

De meeste verkoudheden zieken thuis uit. De signalen hieronder komen van Thuisarts.nl, met bij elk signaal de plek waar je belt. Eerst wat je nu aan je baby ziet:

• Je baby is jonger dan drie maanden en heeft koorts, 38 graden of hoger: bel direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost.
• Je baby ademt snel of moeilijk, of maakt een piepend of gierend geluid bij het ademen: bel diezelfde dag de huisarts.
• Je baby is suf: hij reageert niet of bijna niet op je stem, of je krijgt hem niet goed wakker. Bel diezelfde dag de huisarts.
• Je baby drinkt minder dan de helft van wat hij gewend is: bel diezelfde dag de huisarts.
• Je baby had koorts, knapte op en krijgt na een paar dagen opnieuw koorts: bel de huisarts. Alle regels bij koorts, ook deze, staan uitgewerkt in koorts bij je baby.
• Je twijfelt of de klachten wel door een verkoudheid komen, of je vertrouwt het niet zonder dat je precies kunt zeggen waarom: ook dat is een reden om de huisarts te bellen.

Heeft je baby naast deze signalen ook koorts, houd dan de strengere regels uit het koortsartikel aan; bij koorts met sufheid, moeilijk ademen of half zoveel drinken bel je direct.

Daarnaast telt wat er al gold voordat de verkoudheid begon: een te vroege geboorte, een ziekte van het hart of de longen, of minder afweer. Geldt zoiets voor je kind, bel dan eerder en zeg het erbij aan de telefoon.

Zie je geen van deze signalen, maar blijf je vragen houden over het drinken of het slapen, dan kun je die ook aan het consultatiebureau voorleggen.

Hoe het met jou gaat

Een week gebroken nachten met een snotterende baby is zwaar, ook als je weet dat het vanzelf overgaat. Veel ouders liggen ’s nachts wakker te luisteren of de ademhaling wel goed klinkt. Vertrouw je het niet, bel dan de huisartsenspoedpost; die is er ook om drie uur ’s nachts, en ook voor de vraag of je het goed inschat.

Zijn jullie met z’n tweeën, verdeel de nacht dan in blokken, zodat ieder in elk geval een paar uur achter elkaar slaapt. Ben je alleen, laat dan overdag iets liggen en rust op de momenten dat je baby slaapt; een verkoudheidsweek is geen week om ook nog het huishouden bij te houden.

De zieke dagen in beeld

Bij een verkouden baby wil de huisarts weten hoe het drinken en plassen loopt. Houd je dat liever op één plek bij, dan kun je daarvoor een baby tracker app gebruiken die de voedingen, luiers en je notities per dag naast elkaar zet. In BabyTracker staan de voedingen en natte luiers van de zieke dagen gewoon in het dagoverzicht, met je notities erbij; voorlezen in plaats van schatten.

Bekijk voeding bijhouden