Hoeveel slaapt een baby? De cijfers per leeftijd

Rond drie maanden slaapt een baby gemiddeld 14,6 uur per 24 uur, en rond twaalf maanden gemiddeld 12,8 uur.

Je legt je baby om acht uur ’s avonds neer en om kwart over negen is die weer wakker. Ergens in je telefoon staat een tabel waarin baby’s van deze leeftijd ruim veertien uur slapen, en jullie nacht lijkt daar niet op.

Een gemiddelde is geen aanbeveling. Baby’s liggen ver uit elkaar, want rond drie maanden loopt het van 6 tot 22 uur per 24 uur.

Hoeveel slaapt een baby per leeftijd?

De tabel geeft een algemeen beeld; wat bij jouw kind past, kan daarvan afwijken.

Tussen haakjes staat hoe ver baby’s uit elkaar liggen. Alle cijfers staan in de JGZ-richtlijn Slaap.

De cijfers komen uit verschillende onderzoeken, en daarom loopt de lijn niet netjes af. Bij ongeveer twee jaar staat een hoger gemiddelde dan bij achttien maanden, omdat die twee cijfers uit twee studies komen.

Voor acht, twaalf en achttien maanden, en voor alle cijfers over wakker worden, zijn geen Nederlandse gegevens. Die komen uit internationale literatuur.

En een pasgeboren baby?

Een pasgeboren baby slaapt gemiddeld ongeveer 14 uur per 24 uur, met een bandbreedte van 6 tot 20,5 uur.

Die slaap komt in stukjes, want een pasgeboren baby heeft vaak voeding nodig.

Hoe lees je de tabel naast je eigen baby?

Lees de tweede en de derde kolom naast elkaar. Een baby van zes maanden slaapt gemiddeld 15 uur per 24 uur en wordt gemiddeld 2,5 keer per nacht wakker.

Wakker worden in de nacht is op die leeftijd dus geen uitzondering, ook niet bij een baby die het gemiddelde aan uren ruim haalt.

Hoe dat bij jouw baby uitpakt, zie je pas als je het een paar dagen noteert. Met slaap bijhouden in een app hoef je de uren en de keren wakker niet uit je hoofd bij elkaar te tellen.

Wil je weten wanneer een baby doorslaapt? Dat staat in een eigen artikel, met meer over het wakker worden ’s nachts.

En als je baby te vroeg is geboren?

Het slaappatroon van een te vroeg geboren baby kan afwijken van de gemiddelden in de tabel. De JGZ-richtlijn Slaap noemt bijvoorbeeld een kortere slaapduur en sneller wakker worden.

Bespreek je vragen hierover op het consultatiebureau. Hoe je de leeftijd van een te vroeg geboren baby berekent, lees je bij gecorrigeerde leeftijd.

Waarom slaapt een baby in korte stukken?

Een baby slaapt zichtbaar anders dan een volwassene. De slaap begint met actieve slaap. Je baby beweegt dan, maakt geluidjes, ademt snel en onregelmatig, en de ogen gaan soms half open.

Ongeveer halverwege de cyclus gaat dat over in stille slaap. Dan beweegt je baby nauwelijks, ademt rustig en regelmatig, en wordt minder snel wakker van geluid.

In de actieve slaap lijkt je baby bijna wakker terwijl die nog slaapt. Daardoor is het lastig te zien of je baby al uitgeslapen is.

Zo’n slaapcyclus duurt bij een baby ongeveer 45 minuten. Dat wordt langer naarmate een kind ouder wordt, en vanaf een jaar of vijf duurt een cyclus ongeveer anderhalf uur, net als bij een volwassene.

Aan het eind van een cyclus wordt een baby wakker, of de volgende cyclus begint. Ook volwassenen worden een paar keer per nacht kort wakker tussen twee cycli, meestal zonder het te merken. Bij een baby komt dat moment vaker langs, omdat een cyclus korter duurt.

Een geluidje aan het eind van een slaapje betekent daarom nog niet dat je baby wakker is. Kijk eerst even. Dan weet je of het slaapje doorloopt of dat je baby je nodig heeft.

Wordt je baby huilend wakker zodra je die neerlegt? Dat is een ander moment dan het wakker worden aan het eind van een cyclus.

Wanneer wordt de nacht langer?

In de eerste weken is de slaap ongeveer gelijk verdeeld over de 24 uur. Rond drie maanden ontstaat een dag-nachtpatroon, waardoor veel baby’s makkelijker inslapen en langer doorslapen, vooral ’s nachts. Dat gaat geleidelijk.

Hoe zo’n dag-nachtritme ontstaat en wat daarbij helpt, staat in een eigen artikel.

Je leest vaak over een slaapregressie rond drie tot vier maanden. Zo’n vaste omslag is niet beschreven in de JGZ-richtlijn Slaap.

Ook later blijft wakker worden veel voorkomen. Rond anderhalf jaar wordt ongeveer een op de drie kinderen ’s nachts wakker (36,1 procent). Ook heeft 22 van de 100 kinderen de aandacht van een ouder nodig om in slaap te vallen.

Hoe lang kan een baby wakker blijven?

Je komt overal tabellen met wakkertijden tegen. Daarin staat hoe lang een baby wakker kan zijn tussen twee slaapjes.

Daar valt weinig over te zeggen, want er zijn geen onderbouwde gegevens over wat gewone wakkertijden bij baby’s zijn.

Wil je toch een ruwe indeling van de dag, dan staan er wakkertijden per leeftijd op een eigen pagina. Voor het moment zelf kijk je beter naar de vermoeidheidssignalen van je eigen baby.

Waaraan zie je dat je baby moe is?

Die tekens zijn klein, en ze verschillen per kind. Je kunt bijvoorbeeld merken dat je baby:

• steeds vaker wegkijkt van waar je baby mee bezig is
• om zich heen zoekt
• begint te pruttelen
• in de oren en ogen wrijft
• gaapt of diep zucht
• juist steeds meer geluid maakt, opgewonden raakt en rode wangen krijgt

Kan een baby moe zijn en toch druk lijken?

Ja. Het laatste teken uit de lijst lijkt op drukte, maar kan ook betekenen dat je baby moe is.

Jongere kinderen die te weinig slapen zijn lang niet altijd slaperiger. Soms zijn ze vooral drukker. Een kind dat om acht uur ’s avonds door de kamer stuitert, kan dus juist toe zijn aan slaap.

Overdag zie je niet altijd aan je kind of het toe is aan slaap. Is het al opgelopen, dan kun je lezen wat helpt bij een oververmoeide baby.

Wat kun je proberen in de eerste maanden?

Een jonge baby kan zichzelf nog niet kalmeren en heeft daar de nabijheid van een ouder bij nodig. Reageren op huilen en op andere signalen verlaagt de spanning bij je baby en helpt je baby prikkels te verwerken.

Onder de zes maanden help je je baby dus vooral door erbij te blijven.

• Sussen, wiegen of wiebelen, en laten zuigen of sabbelen. Zo leert je baby beetje bij beetje zichzelf te kalmeren.
• Inbakeren kan rust geven. Bouw het vanaf vier maanden af, stop uiterlijk bij zes maanden en stop eerder zodra je baby probeert te draaien. Vraag op het consultatiebureau hoe je dat veilig doet.
• Je baby op je arm of schoot in zijligging houden kan helpen bij het tot rust komen. Dat doe je alleen zolang je baby wakker is. Slapen doet een baby altijd op de rug.
• Maak het verschil tussen dag en nacht groot, met overdag daglicht en de gewone geluiden van het huis en ’s avonds gedempt licht. Licht remt de aanmaak van melatonine, en melatonine is het hormoon dat het lichaam op de nacht voorbereidt.

Wat kun je proberen vanaf een half jaar?

Vanaf ongeveer zes maanden werkt een vaste avondroutine. Een vaste, rustige routine rond bedtijd kan slaapproblemen bij baby’s en jonge kinderen verminderen en het gedrag rond bedtijd rustiger maken.

Dat werkt doordat je kind de overgang naar slapen leert herkennen.

• Kies rustige onderdelen die je kind prettig vindt, zoals een voeding, in bad, een boekje, een liedje, knuffelen of een massage.
• Houd dezelfde volgorde aan. Welk onderdeel precies helpt, is niet apart onderzocht. Je kind herkent vooral de vaste volgorde.
• Je kunt de hulp bij het inslapen geleidelijk afbouwen, in jouw tempo en dat van je kind. Dat is een aanpak vanaf ongeveer zes maanden, in overleg met de jeugdverpleegkundige.

En hoeveel dutjes overdag?

Na ongeveer zes maanden slapen veel baby’s overdag twee of drie keer, en na ongeveer negen maanden meestal ongeveer twee keer. Ook is bekend dat baby’s vanaf ongeveer zes maanden overdag regelmatiger gaan slapen, en dat kinderen rond negen maanden eenkennig worden, wat het naar bed gaan opnieuw kan veranderen.

Lukt het dutten overdag niet? Lees dan wat helpt als je baby overdag niet slaapt.

Hoe slaapt een baby veilig?

Over hoe lang een baby slaapt lopen de cijfers ver uiteen. Over hoe een baby veilig slaapt zijn de Nederlandse adviezen eenduidig. VeiligheidNL vat ze samen in De 4 van Veilig Slapen.

Als je je baby in bed legt, ligt je baby:

1. op de rug, bij elk slaapje, ook overdag;
2. in een eigen bedje of wieg;
3. in een slaapzak;
4. in een leeg bedje, dus zonder kussen, dekbed, hoofdbeschermers of grote knuffels.

Waar staat het bedje?

Zet het bedje of de wieg de eerste zes maanden op de slaapkamer van de ouders, zo dicht mogelijk bij het ouderbed. Uit onderzoek blijkt dat baby’s die in een eigen bedje op de slaapkamer van de ouders slapen, duidelijk minder vaak aan wiegendood overlijden. Waarom dat zo is, weten we niet.

Volgens de Veilig Slapen monitor 2022/2023 slaapt ongeveer de helft van de baby’s tot zes maanden in Nederland in een eigen bedje op de slaapkamer van de ouders. Past een gewoon bedje daar niet naast, dan is een aanschuifbedje een oplossing.

De zijwand van zo’n aanschuifbedje laat je zakken om te voeden of te troosten, en je zet die weer omhoog zodra jullie allebei gaan slapen.

Daarvoor gelden twee eisen. Het bedje zit vast aan het ouderbed, zonder kier ertussen. En het matras ligt minstens 12 centimeter lager dan dat van de ouders.

Een slaapzak in de goede maat werkt prettiger dan losse dekens, omdat er niets over het gezicht kan schuiven. Kies op lengte, niet op het leeftijdslabel.

Wil je de uitleg bij alle regels lezen, dan vind je die in de vier basisregels voor veilig slapen. Twijfel je over een situatie, zoals samen slapen of slapen in de autostoel, bespreek dat dan op het consultatiebureau.

Slaapadviezen en producten om kritisch op te zijn

• Witte ruis en ander doorlopend geluid, zoals een stofzuiger of een autoritje. Dit wordt afgeraden: overtuigend bewijs voor sneller inslapen of beter doorslapen ontbreekt, en een baby kan het geluid nodig krijgen om in slaap te vallen. Gebruik je het toch, dan is het advies het volume laag te houden en het apparaat minstens 30 centimeter van je baby te zetten, buiten het bedje.
• Ademsensoren en alarmmatjes. Het is niet zinvol een gezonde baby aan zo’n monitor te koppelen, ook medische monitoren voorkomen wiegendood niet, en een vals alarm geeft vooral schrik. Een gewone babyfoon is voldoende om toezicht te houden.
• Een dekbed in de eerste twee jaar. Het bestaat uit zoveel lagen dat het te warm wordt, en het is lastig in te stoppen, waardoor je baby er met het hoofd onder kan komen.
• Zijslaapkussens, hoofdbeschermers, grote knuffels en een extra matras in een campingbedje. Je baby kan er met het gezicht tegenaan liggen, of tussen het matras en de zijwand komen.

Wat als het inslapen niet lukt?

Lukt het inslapen niet, dan mag je je baby daarbij helpen, bijvoorbeeld met wiegen, sussen en zachtjes praten. Gaat het slapen daarna beter, dan kun je die hulp geleidelijk afbouwen, tot je je baby slaperig maar nog wakker in bed legt.

Wordt het huilen jou te veel? Leg je baby dan veilig op de rug in het lege bedje en ga even de kamer uit. Daar is je baby veilig, ook als die huilt.

Hoe je daarna verder gaat, lees je bij als het huilen je te veel wordt.

Wanneer spreken zorgverleners van chronische slapeloosheid?

Houden de klachten lang aan, dan gebruiken zorgverleners voor chronische slapeloosheid (insomnie) een grens die over duur en frequentie gaat. De klachten duren dan minstens drie maanden en komen minstens drie nachten per week voor. Daarbij geldt een van deze drie:

• het inslapen duurt langer dan een halfuur
• je kind wordt meer dan drie keer per nacht wakker, of het duurt langer dan een halfuur voor het weer slaapt
• je kind wordt minstens een halfuur te vroeg wakker

Daarbij zijn er gevolgen overdag, zoals vermoeidheid.

Ervaar je het slapen zelf als een probleem, dan is dat voor de jeugdgezondheidszorg al een slaapprobleem. Of dat bij jouw kind speelt, beoordeelt de jeugdarts of de huisarts, en je hoeft die grens niet te halen om hulp te krijgen. Iedere ouder die zich zorgen maakt over het slapen, krijgt daar aandacht voor.

Wanneer bespreek je het slapen met het consultatiebureau?

De meeste slaapvragen zijn geen medische vragen.

Heb je zorgen over het slapen, of ben je zelf uitgeput? Bespreek het dan met de jeugdverpleegkundige of de jeugdarts op het consultatiebureau. Daarvoor kun je ook tussen twee afspraken door bellen.

Wanneer maak je een afspraak bij de huisarts?

Heb je een slaappatroon dat sterk verandert en dat je niet vertrouwt, of blijven de klachten aanhouden? Maak dan een afspraak bij de huisarts.

Wanneer bel je direct de huisarts?

Bel direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost, bij deze signalen bij een ziek kind:

• je kind reageert minder of is moeilijk wakker te krijgen
• je kind ademt moeilijk of sneller dan normaal
• je kind drinkt veel minder dan normaal (minder dan de helft)
• je kind heeft meer dan twaalf uur niet geplast of geen natte luier gehad
• je kind huilt anders dan je gewend bent of is niet te troosten
• je kind ziet bleek of vlekkerig
• je kind heeft rode of donkere vlekjes die niet lichter worden als je erop drukt

Wanneer bel je bij koorts direct?

Is je baby jonger dan drie maanden en heeft je baby koorts? Bel dan direct de huisarts of de huisartsenspoedpost.

Heeft je kind koorts? Dan zijn er een aantal situaties waarin je direct belt, ook als je kind verder niet heel ziek lijkt:

• het was al een paar dagen beter en heeft nu opnieuw koorts
• het schokt ineens met armen en benen
• het heeft een ziekte van het hart of de longen, diabetes, of minder afweer, bijvoorbeeld door medicijnen

Lees meer over koorts bij baby’s.

Wanneer bel je 112?

Bij een spoedeisende situatie bel je 112.

En hoe gaat het met jou?

Een baby die vier keer per nacht wakker wordt, kan ruim binnen de bandbreedte uit de tabel vallen. Dat maakt jouw slaaptekort niet kleiner, en uitputting is op zichzelf genoeg reden om hulp te vragen.

Kun je door slaapgebrek zelf niet goed meer functioneren, of ben je ten einde raad? Zeg dat dan tegen je zorgverlener. De jeugdgezondheidszorg neemt daar tijd voor in het gesprek.

Bel deze week het consultatiebureau en zeg erbij dat het ook over jouw nachten gaat. Heb je een partner, zorg dan om de beurt een paar uur voor je baby, zodat ieder een stuk aaneengesloten slaapt.

Wordt het huilen je te veel, leg je baby dan veilig neer en pak even rust.

Je eigen weekbeeld in plaats van een tabel

Als je de slaapjes een week of twee bijhoudt in BabyTracker, krijg je een overzicht van het ritme van jouw baby. Je gebruikt daarvoor de timer of vult een slaapje achteraf in. Bij Inzicht zie je de langste aaneengesloten slaap, de totale slaap overdag en ’s nachts en de tijdstippen van de slaapjes. Zo kun je terugzien of je baby ’s nachts geleidelijk langer achter elkaar slaapt.

Zo houd je slaap bij