Je baby wakker maken voor een voeding: wanneer wel en wanneer niet

Het is drie uur ’s nachts, je baby is vijf dagen oud en hij slaapt al bijna vier uur aan één stuk, langer dan je met de kraamverzorgende had afgesproken. Hij ligt er zo vredig bij dat wakker maken bijna onaardig voelt.

Toch maak je hem in de eerste twee weken wakker als de pauze te lang wordt: voor een gezonde, op tijd geboren baby is de grens 6 uur, en woog je baby bij de geboorte minder dan 2500 gram, dan is de grens 3 uur.

Zolang het geboortegewicht nog niet terug is, ligt de grens vaak lager. De kraamzorg of de verloskundige spreekt die dan per dag met je af, en die afspraak gaat voor op de getallen hier: zij wegen je baby en kennen jullie situatie.

Hoe lang mag de pauze tussen twee voedingen zijn?

De grenzen komen uit een advies van de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde. Tot je baby 14 dagen oud is én weer boven zijn geboortegewicht zit, geldt: minstens 6 voedingen per etmaal, met hoogstens 6 uur tussen twee voedingen.

Is het geboortegewicht er nog niet, dan spreekt de kraamzorg of de verloskundige per dag met je af wat de langste pauze mag zijn. Zij wegen je baby en zien de groei van dag tot dag.

Woog je baby bij de geboorte minder dan 2500 gram, dan gelden strengere grenzen: minstens 8 voedingen per etmaal en hoogstens 3 uur ertussen, zolang hij jonger dan 14 dagen is of nog onder de 2500 gram weegt. Komt hij daarboven, dan blijft het eerst minstens 7 voedingen met hoogstens 6 uur ertussen, tot hij 3000 gram weegt en goed groeit.

Die grenzen zijn bedoeld als vangnet voor de baby die te lang doorslaapt. De meeste baby’s vragen zelf veel vaker: de eerste dagen 8 tot 12 keer per etmaal, de eerste weken ongeveer 10 keer. Wakker maken is alleen aan de orde als je baby die keren niet uit zichzelf haalt.

Hoe de pauze daarna stap voor stap langer mag worden, staat in wanneer er 4 uur tussen de voedingen mag.

Waarom laat je een slapende baby niet gewoon slapen?

Een slapende baby wakker maken voelt tegennatuurlijk, vooral midden in de nacht, als je zelf eindelijk ligt. Toch is er een goede reden voor.

Bijna elke baby valt na de geboorte eerst wat af; na zo’n 2 weken is het geboortegewicht er meestal weer. Tot die tijd heeft je baby weinig reserve, en zijn maag is zo klein dat er per voeding maar weinig in past.

Je zou verwachten dat honger hem vanzelf wakker maakt, en bij een gezonde baby is dat ook zo. Maar dat signaal is in de eerste weken nog niet betrouwbaar: een baby die slaperig is van een pittige bevalling, of die een beetje geel ziet, slaapt juist door terwijl hij niet minder nodig heeft.

Daarom draai je het in het begin om: jij telt de voedingen per etmaal, tot het gewicht laat zien dat je baby het zelf kan. Geef je borstvoeding, dan doet elke voeding nog iets extra’s: hij houdt de melkaanmaak op gang.

Een stille nacht is in deze weken dus niet vanzelf een goed teken. De weegmomenten van de kraamzorg zijn er precies om dat verschil op tijd te zien.

Wanneer mag het wakker maken stoppen?

Het wakker maken mag stoppen zodra je baby laat zien dat hij het zelf kan. Dat zie je aan deze tekens:

1. Je baby is terug op het geboortegewicht, meestal na zo’n 2 weken.
2. De groei zet door bij de weegmomenten daarna, en er zijn ongeveer 6 natte luiers per etmaal.
3. Je baby wordt zelf wakker voor een voeding en drinkt dan levendig.
4. Vanaf dat punt mag hij zelf bepalen wanneer hij komt, ook ’s nachts. Hoe dat werkt, staat in voeden op verzoek.

Hoe maak je een slapende baby zacht wakker?

Baby’s slapen om en om diep en licht. Beweegt je baby, trekt hij gezichtjes of trillen zijn oogleden, dan slaapt hij licht en krijg je hem veel makkelijker echt wakker dan midden in een diepe slaap.

Deze volgorde werkt bij veel baby’s beter dan meteen aanleggen of de fles geven:

• Begin met de luier. Van verschonen wordt je baby wakker zonder te schrikken, en daarna drinkt hij vaak beter door.
• Maak het licht in de kamer wat feller en praat rustig tegen hem.
• Doe de voetjes bloot, of ga met een koel washandje langs wang of voetzolen.
• Houd je baby rechtop tegen je aan; in die houding wordt hij het makkelijkst alert.
• Zakt hij tijdens het drinken weer weg, wissel dan van kant of van houding, of verschoon alsnog even.

En als hij steeds weer wegzakt?

Krijg je je baby na een minuut of tien niet echt aan het drinken, stop dan even. Leg hem veilig terug of houd hem bloot tegen je aan, en probeer het na een half uur opnieuw.

Lukt het dan weer niet, en gebeurt dat meerdere keren op een dag, dan is dat het moment om te bellen in plaats van harder te wekken. Laat er dan iemand meekijken die je baby kan onderzoeken.

Het helpt om daarbij concreet te zijn. ‘Hij is vandaag drie keer niet goed wakker geworden en heeft telkens maar een paar minuten gedronken’ zegt de kraamzorg of de huisarts veel meer dan ‘hij drinkt niet zo lekker’.

Wanneer neem je contact op?

Bespreek het met de kraamzorg of het consultatiebureau als je twijfelt of het wakker maken nog nodig is, of als je baby wel groeit maar slaperig drinkt.

Bel nog dezelfde dag je verloskundige of de huisarts als drinken telkens niet lukt doordat je baby te slaperig is, ook na verschonen en opnieuw proberen, of als je baby geler wordt of het geel zien niet wegtrekt.

Bel direct de huisarts, of buiten kantooruren de huisartsenspoedpost, bij de tekens hieronder. Een baby jonger dan 3 maanden kan binnen 24 uur uitdrogen; wacht daar niet mee tot de ochtend.

• Je baby is moeilijk wakker te krijgen of reageert minder op je dan je gewend bent.
• Er is meer dan 12 uur geen natte luier geweest.
• Je baby drinkt veel minder dan je gewend bent: minder dan de helft.

Sommige baby’s hebben andere afspraken

Is je baby te vroeg geboren, ziek geweest of is er een aandoening bekend, dan gelden de grenzen uit dit artikel niet. De kinderarts of het consultatiebureau spreekt dan met je af hoe vaak je baby drinkt en wanneer je hem wekt, en die afspraak gaat voor.

Bij een te vroeg geboren baby telt de leeftijd bovendien anders. Hoe dat zit, staat in gecorrigeerde leeftijd.

Hoe het met jou gaat

Veel ouders vinden deze eerste twee weken zwaarder dan de periode erna, omdat je ’s nachts een wekker zet voor de voeding van een ander. Je slaapt zelf in stukken die je niet kiest.

Verdeel de nachten waar dat kan. Bij flesvoeding of afgekolfde melk kan de ander een voeding overnemen; bij borstvoeding kan de ander verschonen en terugleggen, zodat jij alleen voor het drinken wakker bent.

En zodra het wakker maken mag stoppen, mag de wekker ook echt uit. Vind je het spannend om die los te laten, spreek dan met de kraamzorg of het consultatiebureau af waar je de eerste dagen op let.

De vorige voeding altijd bij de hand

Hoe lang geleden de vorige voeding was, is midden in de nacht lastig hoofdrekenen. In BabyTracker zie je het in één blik, ook als je partner de vorige voeding gaf; jullie kijken naar hetzelfde overzicht. Naast de voedingen kun je ook de slaap bijhouden in de app, zodat je terugziet hoe lang je baby achter elkaar sliep voordat hij weer wakker werd.

Bekijk voeding bijhouden