Tot wanneer gebruik je een kruik? En hoe gebruik je hem veilig

Het is elf uur ’s avonds en je staat bij de kraan een kruik te vullen. Ergens vraag je je af hoelang dit nog nodig is, en of je baby het al zonder zou redden.

Een kruik gebruik je zolang je baby zijn eigen temperatuur nog niet vasthoudt. Bij de meeste baby’s zijn dat de eerste dagen tot weken; bij een kleine of te vroeg geboren baby duurt het vaak langer.

Een vaste einddatum die voor elke baby geldt, is er niet. Je kijkt naar de temperatuur van je eigen kind, en de kraamzorg of het consultatiebureau kijkt mee.

Hieronder staat hoe je merkt dat de kruik weg kan, hoe je hem tot die tijd veilig gebruikt, en wanneer je belt.

Waarom heeft een pasgeborene hulp nodig om warm te blijven?

Een pasgeboren baby heeft naar verhouding veel huid en weinig isolatie, en zijn interne thermostaat komt nog op gang. Warm blijven kost hem daardoor energie die eigenlijk voor groeien bedoeld is.

Daarom temp je in de kraamweek een paar keer per dag, samen met de kraamzorg. Zo zie je of je baby het al zelf redt, in plaats van dat je ernaar moet raden.

De streefwaarde ligt tussen de 36,5 en 37,5 graden. Bij een te vroeg geboren baby duurt het vasthouden van die temperatuur vaak langer, en geeft het ziekenhuis of de kraamzorg aan hoelang de kruik nodig blijft.

Hoe weet je dat de kruik weg kan?

Doe ik hem niet te vroeg weg? En wat als mijn baby vannacht afkoelt? Die twijfel is begrijpelijk, want warmte zie je niet aan de buitenkant.

De thermometer geeft het antwoord. Blijft de temperatuur van je baby zonder kruik dagenlang stabiel tussen de 36,5 en 37,5 graden, dan kan de kruik weg. Als houvast bij een losse meting: rond de 36,5 is een kruik genoeg, en tempt je baby 37 graden, dan is er op dat moment geen kruik nodig.

Schommelt de temperatuur daaronder, of voelt je baby zonder kruik steeds koel aan, dan blijft hij nog even. Twijfel je, overleg dan met de kraamzorg of het consultatiebureau.

Zo bouw je de kruik af

Afbouwen gaat het rustigst in stappen, met het nekje en de thermometer als houvast:

1. Laat de kruik eerst overdag weg, bij de dutjes waar jij toch in de buurt bent.
2. Voel na een half uur en na een uur in het nekje: warm is goed, klam en zweterig is te warm, koel betekent nog even terug naar de kruik.
3. Temp de eerste dagen zonder kruik nog een paar keer, zodat je ziet of de temperatuur tussen de 36,5 en 37,5 blijft.
4. Gaat dat een paar dagen goed, laat de kruik dan ook ’s nachts weg, en temp de eerste nachten voor de zekerheid nog eens.

Op een koude avond hoeft de kruik er niet meteen weer in. Verwarm het bedje ermee voor en haal hem eruit voordat je baby erin gaat: zo krijgt hij de warme plek zonder de warmtebron.

Dat voorverwarmen blijft ook maanden later handig. Je baby komt op een warme plek terecht bij het neerleggen in het bedje, en er ligt geen kruik naast hem.

Hoe gebruik je een kruik veilig?

VeiligheidNL adviseert de kruik vooral te gebruiken om het bedje voor te verwarmen, en hem eruit te halen zodra je baby erin gaat. Een kruik bij je baby in bed leg je alleen na overleg met de kraamverzorgende, de jeugdverpleegkundige of een arts.

Is dat overleg er geweest en ligt de kruik in bed, houd je dan aan deze regels. Een kruik is heet water naast een dunne babyhuid, dus ze zijn er niet voor de vorm:

• Kies een metalen kruik met een schroefdop en een rubberen ring, en controleer voor elk gebruik of de ring nog gaaf is.
• Vul hem met heet kraanwater, niet met kokend water; lekt er dan toch iets, dan is de schade kleiner.
• Draai de dop boven de gootsteen dicht en houd de kruik even ondersteboven. Lekt hij, dan gaat hij weg.
• Doe er altijd een kruikenzak omheen, en kies geen hoes in de vorm van een knuffel; die nodigt uit om ermee te spelen.
• Leg de kruik op de deken, minstens een handbreedte van je baby af, ter hoogte van de voetjes en met de dop van je baby af gericht.
• Wikkel de kruik ook nog in een hydrofiele luier met een dubbele knoop aan de kant van je baby: de knoop houdt de afstand vast als de kruik verschuift.

Een pittenkruik leg je nooit zonder toezicht in het bedje: hij is zacht, en valt je baby er met het gezicht tegenaan, dan kan hij niet vrij ademen. Een gelkruik kan alleen met een duidelijke Nederlandse gebruiksaanwijzing, en een elektrische kruik kies je met automatische uitschakeling.

Liever iets te koel dan te warm

Het klinkt tegenstrijdig in een artikel over warm houden, maar te warm is voor een baby het grotere risico. Oververhitting is een van de bekende risicofactoren bij wiegendood, en in een veilig bedje ligt daarom ook verder niets los.

Kies dus één warmtebron tegelijk. Een kruik naast een dikke slaapzak of een inbakerdoek wordt snel te veel.

Voel met de bovenkant van je vingers in het nekje. Lauwwarm is goed; klam en zweterig betekent dat er iets af of uit kan.

Wat doe je als je baby koud blijft?

Tempt je baby onder de 36,5, ook met een kruik in de buurt? Kijk dan eerst naar de kamer en naar jezelf als warmtebron.

Trek je baby een extra laagje aan en controleer of de kamer niet uitgekoeld is. Of leg hem in alleen een luier rechtop op je blote borst, met een deken over jullie samen: huid tegen huid warmt sneller dan een kruik, en je voelt meteen hoe warm je baby is.

Temp na die opwarmronde opnieuw. Blijft de temperatuur onder de 36,5, dan bel je; met wie, staat hieronder.

Wanneer neem je contact op?

In de kraamweek waarschuw je de verloskundige of de kraamzorg wanneer je baby onder de 36,5 blijft, ook met een kruik erbij, of wanneer hij boven de 37,5 komt.

Na de kraamweek bel je het consultatiebureau bij twijfel over het warm blijven of over het afbouwen van de kruik. Voelt je baby aanhoudend koud aan, is hij slap of drinkt hij slecht, dan bel je de huisarts.

Is je baby jonger dan drie maanden en tempt hij 38,0 graden of hoger, bel dan meteen de huisarts, en ’s avonds of in het weekend de huisartsenspoedpost. Zie koorts: wanneer bel je.

Vind je het spannend om de kruik weg te laten?

Veel ouders stellen het afbouwen een tijdje uit, voor de zekerheid. Dat is begrijpelijk: je ziet aan de buitenkant niet of je baby het zelf al kan.

De thermometer maakt het minder een gevoelskwestie. ‘Ze tempte drie dagen tussen de 36,8 en 37,2 zonder kruik’ geeft meer houvast dan ‘volgens mij gaat het wel goed’, ook in een gesprek met het consultatiebureau.

Je kunt de kraamzorg vragen om de eerste stap samen te zetten, en het consultatiebureau bellen mag ook voor een kleine vraag. Daar is het voor.

Temperatuur bijhouden in de kraamweek

In de kraamweek temp je een paar keer per dag. Zet de metingen in BabyTracker, dan zie je in één lijstje of de temperatuur stabiel wordt, en heb je de waardes bij de hand als de kraamzorg of het consultatiebureau ernaar vraagt. Wil je ook zien hoe de dutjes en de nachten verlopen, dan kun je in dezelfde app de slaap bijhouden met een timer en die twee naast elkaar teruglezen.

Bekijk groei volgen