Je baby wil niet in het eigen bedje slapen: wat er speelt en wat helpt

Het is negen uur ’s avonds, je baby slaapt diep op je arm, en vijf minuten nadat je hem in het bedje legt is hij huilend wakker. Op jou lukt slapen moeiteloos, in het bedje geen kwartier.

Wennen aan het eigen bedje kan in kleine stappen, met jou erbij en zonder laten huilen. Hoe lang dat duurt, verschilt sterk per baby; reken eerder in weken dan in dagen.

Dit artikel gaat over het wennen aan het bedje zelf. Gaat het vooral mis op het moment van neerleggen, kijk dan ook bij je baby huilt zodra je hem neerlegt.

Waarom slaapt hij op jou wel en in het bedje niet?

Op jouw arm heeft je baby wat negen maanden lang gewoon was: warmte, beweging, jouw hartslag en jouw geur. Het bedje heeft daar niets van. Het is stil, koel en vlak, en dat verschil merkt een baby.

Daar komt de slaap zelf bij. Bij een baby duurt een slaapcyclus ongeveer 45 minuten, staat in de JGZ-richtlijn Slaap, en aan het eind van elke cyclus wordt een baby even bijna of helemaal wakker. Viel hij op jouw arm in slaap, dan zoekt hij op zo’n moment die arm, en een bedje dat hij niet kent maakt terugzakken lastig.

Daarom levert wennen aan het bedje echt iets op: een baby die het bedje kent en daar vaker in slaap valt, komt bij dat korte wakker worden op een vertrouwde plek uit en slaapt dan vaker zelf verder.

Misschien vraag je je af of je dit zelf hebt veroorzaakt door hem steeds op de arm te laten slapen. Nabijheid zoeken is bij jonge baby’s gewoon gedrag, en van slapen op de arm gaat er niets verloren; het wennen begint waar jullie nu staan.

Soms is het iets praktisch

Loop eerst een korte lijst langs voordat je gaat oefenen. Voelt het matras koud aan, is de kamer te warm of te koud, past de wakkertijd niet waardoor je baby overmoe of juist niet moe genoeg is, of zit zijn neus verstopt waardoor liggen meer last geeft?

Klopt één van die dingen niet, begin dan daar. Soms slaapt een baby al rustiger zodra de kamer, het bedje of de wakkertijd klopt, en valt er verder niets te oefenen.

Waar begin je?

Kies een rustige week, zonder logeerpartijen of andere grote veranderingen, en reken op weken in plaats van dagen. Deze opbouw werkt voor veel gezinnen:

1. Begin met één slaapje per dag in het bedje en kies het slaapje dat bij jullie het makkelijkst gaat, vaak het eerste van de ochtend.
2. Maak het bedje warm en vertrouwd. Verwarm het matras voor met een kruik die je weghaalt voordat je baby erin gaat, en leg een hydrofiele doek die een dag bij jou heeft gelegen strak onder het hoeslaken; zo ruikt het bedje naar jou en blijft het zelf leeg. De regels voor veilig slapen blijven gelden: op de rug, in een passende slaapzak, verder niets erin.
3. Leg je baby rollend neer: via de zij het matras op, dan rustig doorrollen naar de rug, met jouw handen nog een halve minuut op borst en billen. Zo mist hij het valgevoel dat bij recht neerleggen komt kijken.
4. Gaat dat een paar dagen goed, leg hem dan steeds iets wakkerder neer: eerst diep slapend, dan dommelend, en uiteindelijk slaperig maar nog wakker. Die laatste stap is de grootste en ook de waardevolste, want een baby die in het bedje zelf in slaap valt, herkent het bedje ook midden in de nacht. Blijf erbij met een hand en je stem.
5. Lukt een poging niet, troost dan eerst bij het bedje, met je hand op zijn borst en je stem, voordat je hem eruit haalt. Zo blijft het bedje ook de plek waar getroost wordt.

Houd elke keer dezelfde volgorde aan: dezelfde plek, dezelfde paar handelingen, dezelfde woorden. Een baby herkent herhaling, en die herkenning doet het meeste werk.

Wat kun je beter laten?

Elke dag een andere aanpak proberen levert weinig op, want een baby went aan wat elke keer hetzelfde gaat. Kies één opbouw en geef die minstens een week.

Het bedje vullen met hulpmiddelen helpt ook niet. Nestjes, wiggen en hoofdkussentjes maken het bedje vooral onveiliger: een leeg bedje is een van de vier regels voor veilig slapen.

En maak de sprong niet te groot. Van elke nacht op de arm rechtstreeks naar wakker neerleggen in een stille kamer vraagt te veel in één keer; daarvoor zijn de tussenstappen hierboven.

Slaapt je baby tot nu toe bij jullie op de kamer, houd dat dan zo: het advies is om een baby het eerste half jaar in een eigen bedje op de ouderslaapkamer te laten slapen. De overstap naar een eigen kamer is een andere stap dan de overstap naar het eigen bedje; doe ze niet tegelijk.

Hoe lang gaat dit duren?

Zelden is het in een paar dagen klaar. Bij sommige baby’s blijft het bedje wekenlang tweede keus, en gaat het pas beter wanneer ze wat ouder zijn en het neerleggen minder ingrijpend voelt.

Eén slaapje per dag lijkt misschien weinig, zeker wanneer de rest van de dag nog op de arm gebeurt. Toch is dat ene slaapje het fundament: lukt het een paar dagen achter elkaar, dan komt er een tweede bij, en de nacht als laatste.

Omdat losse pogingen door elkaar gaan lopen, kun je de slaap bijhouden in een app en er per slaapje bij zetten of het in het bedje was. Zo zie je over de weken heen wat er al staat, ook in een week die tegenviel.

Als het niet wil lukken

Gaat een losse poging mis, stop dan na twee of drie keer troosten en laat dat slaapje op je arm of in de draagzak gebeuren. Eén slaapje ergens anders verandert niets aan het wennen; morgen is er een nieuwe ochtend.

Lukt hetzelfde slaapje na twee weken oefenen nog steeds niet, maak de stap dan kleiner in plaats van vaker te proberen. Laat je baby een paar dagen alleen wakker in het bedje liggen terwijl jij ernaast bezig bent, zonder de bedoeling dat hij slaapt, en begin daarna opnieuw met dat ene slaapje.

Blijft elke poging na een week of zes op huilen uitlopen, bespreek het dan op het consultatiebureau. Samen kijken jullie of er iets anders speelt, of dat het bij deze baby gewoon meer tijd vraagt.

Wanneer neem je contact op?

Blijft je baby bij elke poging ontroostbaar, slaapt hij ook op jou onrustig, overstrekt hij zich veel of drinkt hij moeizaam, bespreek het dan met het consultatiebureau. Soms maakt iets het liggen onprettig, zoals bij spugen en krampjes, en dan verdient dat eerst aandacht.

Lijkt je baby ziek, dan is dit geen wenvraag meer. Drinkt hij veel minder dan anders, reageert hij nauwelijks op je stem, of is hij jonger dan drie maanden en heeft hij koorts van 38 graden of hoger, bel dan meteen de huisarts, en buiten kantoortijden de huisartsenspoedpost.

En hoe houd jij dit vol?

Avonden vast op de bank met een slapend kind, geen hand vrij, en niet weten of dit ooit verandert: veel ouders komen daar op een punt dat het zwaar wordt.

Verdeel het oefenen als je met twee bent. De een doet het bedjesslaapje, de ander vangt de armslaapjes op, en jullie wisselen per dag; zo heeft ieder van jullie elke dag een stuk met vrije handen.

Zie je tegen elke poging op, sla dan een dag of twee over. Het wennen begint daarna gewoon waar het was, en een paar armslaapjes extra veranderen daar niets aan.

Kleine stappen zichtbaar maken

Eén slaapje per dag in het bedje: in BabyTracker zet je er een notitie bij en zie je na twee weken hoeveel het er al zijn.

Bekijk baby slaap bijhouden