Wanneer gaat een baby staan? Van optrekken tot los staan

De eerste keer dat je baby zich aan de boxrand of bank optrekt, kan je verrassen. Volgens een internationale WHO-studie trekt de helft van de baby’s zich rond 7,4 maanden op tot staan. Ze gebruiken daarvoor bijvoorbeeld de bank, de boxrand of jouw broekspijp.

Sommige baby’s doen het maanden eerder, andere pas na hun eerste verjaardag. Rond de eerste verjaardag kan ruim 9 van de 10 kinderen zich optrekken tot staan.

Los staan, zonder ergens aan vast te houden, lukt bij de helft van de kinderen rond 11 maanden. Rond 12 maanden doet ongeveer driekwart het, en rond 13,4 maanden 9 van de 10.

De spreiding is groot en zegt niets over hoe sterk of slim je kind is. Hieronder staat in welke stappen het staan groeit, wat helpt en wat niet, en wanneer je het bij het consultatiebureau bespreekt.

In welke stappen leert een baby staan?

De volgorde is bij bijna alle kinderen hetzelfde. Alleen het tempo verschilt.

De tabel geeft een algemeen beeld; wat bij jouw kind past, kan daarvan afwijken.

Het Van Wiechenonderzoek op het consultatiebureau kijkt ook naar het optrekken tot staan. Voor het langs de meubels lopen ligt de grens op 15 maanden.

Nieuw geleerd is nog niet af. Een baby die net kan optrekken, kan vaak nog niet terug naar beneden, en blijft dan huilend aan de boxrand hangen. Even helpen zakken, en na verloop van tijd lukt het je baby zelf.

Waarom duurt staan zo lang?

Staan lijkt eenvoudiger dan lopen, maar voor een babylijf is het zwaar werk. Er komen drie dingen samen. Je baby heeft kracht in de benen en de romp nodig, evenwicht en het gevoel in de voeten dat doorgeeft waar de grond is.

Dat samenspel valt niet aan te leren door je baby neer te zetten. Het groeit alleen door zelf te proberen, door optrekken, doorzakken en weer opnieuw. Ook de pogingen die mislukken zijn oefening.

Daarom is vloertijd de echte training. Vanuit zitten en kruipen bouwt je baby precies de kracht en de balans op die je baby voor het staan nodig heeft.

Hoe kun je helpen?

Helpen is hier vooral de omgeving goed neerzetten en verder je handen thuishouden.

• Zorg voor iets stevigs op de goede hoogte, zoals een zware bank, de boxrand of een dichte lade. Een wankel meubel of een afhangend tafelkleed gaat mee naar beneden zodra je baby zich eraan optrekt.
• Laat je baby op blote voeten of antislipsokken oefenen. Zo voelt je baby de grond en heeft grip. Schoenen zijn pas nodig als je met je baby buiten gaat lopen.
• Geef veel tijd op de vloer en weinig tijd in de wipstoel of het autostoeltje. In een stoeltje hoeft je baby de spieren nauwelijks te gebruiken. Op de vloer oefent je baby ze de hele tijd.
• Doe voor hoe je baby weer naar beneden kan komen, door de knieën en met de billen naar achteren. De eerste dagen na het optrekken is terugzakken het moeilijkste deel.
• Ga zelf even door de knieën en bekijk de kamer op de hoogte van een staande baby. Alles wat je daar ziet, kan je baby vastpakken. De hete kop thee vooraan op tafel is de klassieker.

Wat helpt niet?

Een paar dingen die goedbedoeld zijn, voegen weinig toe of werken tegen.

• Een loopstoeltje. Dat wordt afgeraden: er gebeuren veel ongelukken mee, en het helpt niet om sneller te leren lopen. Mogelijk vertraagt het de motorische ontwikkeling. Gebruik er liever geen.
• Stevige schoentjes voor de steun. Voor kinderen die leren lopen volstaan binnenshuis blote voeten, antislipsokken of leren slofjes.
• Oefenen met neerzetten. Je helpt je baby vooral door genoeg ruimte te geven om zelf te oefenen.
• Een loopwagen als eerste stap. VeiligheidNL noemt een duwkar als hulp bij het leren lopen, en dat komt later.

Mijn baby staat ’s nachts in bed. Wat doe je dan?

Je legt je baby neer, en je baby staat weer. Wie net kan optrekken, oefent dat ook in bed en staat aan de spijlen als jij komt kijken. Dat kan het slapen tijdelijk onrustig maken.

Leg je baby rustig terug, kort en zonder veel gedoe, en doe dat zo vaak als nodig is. Na een aantal nachten is de nieuwigheid er bij de meeste baby’s af.

Zodra je baby zich kan optrekken, zet je de bedbodem op de laagste stand. Houd het bed ook leeg, want een staand kind gebruikt alles als opstapje. Hoe je het bed veilig inricht, lees je in de basisregels voor veilig slapen.

Op de tenen, doorgezakt of met o-beentjes: kan dat kwaad?

Bij het leren staan zie je dingen die er gek uitzien en er meestal gewoon bij passen.

Op de tenen staan komt veel voor als een kind net begint. Tot ongeveer twee jaar geldt het als een gewone variatie, en het trekt meestal vanzelf bij naarmate de balans groeit.

Staat of loopt je kind voortdurend op de tenen, bel dan het consultatiebureau. Zij kijken er graag even naar.

O-beentjes passen bij de eerste twee levensjaren. En platte voetjes heeft elk kind in het begin, want het voetgewelf ontstaat pas in de loop van de kinderjaren.

Met de benen wijd staan of door de knieën zakken hoort bij het oefenen. Je baby leert zo hoe het evenwicht werkt en hoe je stevig blijft staan.

En als je kind het anders doet?

Sommige baby’s slaan het kruipen over en gaan van tijgeren of billenschuiven rechtstreeks naar optrekken en staan. Dat is gewone variatie, zolang je kind een eigen manier vindt om vooruit te komen. Billenschuivers kunnen zich wat later optrekken.

De startleeftijd zegt bovendien weinig over het vervolg. Een kind dat laat begint met optrekken, kan de stappen daarna in een paar weken doorlopen, en de leeftijd waarop het staan begint voorspelt niet wanneer je kind los loopt.

Wanneer je kind zich voor het eerst optrok of schuifelde, weet je een maand later vaak niet meer precies. Schrijf je zo’n moment met datum op in een babydagboek in een app, dan kun je de eigen route van je kind later teruglezen.

En als je kind nog niet staat?

Is je kind rond de eerste verjaardag nog niet aan het optrekken, dan valt dat meestal binnen de gewone spreiding. Kijk vooral of je kind op de eigen manier beweegt en zich verplaatst, door te rollen, tijgeren, kruipen of billenschuiven.

Je kunt het oefenen wel aantrekkelijker maken. Leg het lievelingsspeelgoed op de zitting van de bank in plaats van op de grond, en geef elke dag ruim vloertijd.

De grens ligt ruim na de eerste verjaardag. Kan je kind rond de 18 maanden nog niet gaan staan, dan wil het consultatiebureau meekijken. Wacht daarmee niet tot de volgende geplande afspraak.

Is je baby te vroeg geboren, kijk dan met de gecorrigeerde leeftijd.

Wanneer neem je contact op?

Het consultatiebureau volgt de motoriek bij elk bezoek, en je mag er ook tussendoor mee bellen. Bel het consultatiebureau in elk geval als:

• je kind rond de 18 maanden nog niet kan gaan staan
• je kind een arm, been of lichaamshelft duidelijk anders gebruikt dan de andere
• je kind voortdurend op de tenen staat of loopt
• je kind vaardigheden kwijtraakt die het eerder al kon.

Zij kijken mee en verwijzen zo nodig door. Raakt je kind duidelijk vaardigheden kwijt en is de volgende afspraak nog ver weg, maak dan een afspraak bij de huisarts. De marges zijn ruim, maar twijfel je, dan mag je altijd bellen.

Als alle kinderen om je heen al staan

Op de opvang staat de halve groep al aan het hekje van de box, en jouw kind zit tevreden te spelen. Dat kan knagen, ook als je weet dat de marges ruim zijn.

Vergelijken op een moment zegt weinig. De route van je eigen kind over de afgelopen maanden zegt meer. Zie je daarin dat er steeds iets bijkomt, dan is er beweging in de ontwikkeling.

Blijft de twijfel hangen, loop er dan niet weken mee rond. Bel het consultatiebureau met wat je ziet. Dat kan ook tussen de geplande afspraken door.

De eerste keer staan vastleggen

Die eerste keer wankel aan de boxrand is er maar één keer. In BabyTracker zet je die eerste keer bij de mijlpalen, met een foto erbij. Zo zie je de route van omrollen naar staan naar de eerste stapjes teruggroeien in de tijdlijn.

Bekijk het babydagboek