Wakkertijden per leeftijd: hoe lang kan je baby wakker zijn?

Kwart over negen ’s ochtends, en je baby is bijna twee uur wakker. Je twijfelt: nu naar bed, of was al dat gedoe bij het vorige neerleggen juist een teken dat het te vroeg was?

Voor die twijfel gebruiken veel ouders wakkertijden: de tijd die een baby aankan tussen twee slaapjes. Als ruwe indicatie: een pasgeborene kan vaak zo’n 45 tot 75 minuten wakker zijn, een baby van 9 maanden 2,5 tot 4 uur.

De verschillen tussen kinderen zijn groot, en die tijden komen uit de praktijk, niet uit onderzoek. Hieronder staat de tabel per leeftijd, waar die vandaan komt en waar niet, en de slaapsignalen die meer zeggen dan de klok.

Wakkertijden per leeftijd

Dit verschilt sterk per kind. De tabel geeft een richting, geen norm: het ene kind zit onderin de marge, het andere bovenin, en allebei komt veel voor.

Binnen één dag loopt de wakkertijd meestal op: de eerste van de ochtend is de kortste, die voor de nacht de langste. Ook die volgorde verschilt per kind, net als de totale slaapbehoefte per leeftijd.

Waar komen deze tijden vandaan?

Ze komen niet uit een Nederlandse richtlijn. De JGZ-richtlijn Slaap stelt zelfs met zoveel woorden vast dat er geen onderbouwde gegevens bekend zijn over wat gewone wakkertijden bij baby’s zijn.

De tabellen die je overal tegenkomt, deze ook, komen uit de praktijk van slaapvoorlichting. Ze passen grofweg bij hoe dutjes zich in de eerste twee jaar ontwikkelen, maar het zijn geen uitkomsten van onderzoek.

Waarom laten we ze dan toch zien? Een ruwe indeling van de dag geeft houvast als je nog geen idee hebt waar je moet beginnen.

Gebruik de tabel dus als startpunt, en kijk voor het moment zelf naar de slaapsignalen van je baby.

Hoe zie je dat je baby moe is?

De klok zegt wanneer je moet gaan opletten. Het moment zelf lees je af aan je baby, aan deze signalen:

• Wegkijken van waar hij mee bezig is, om zich heen staren, stiller worden.
• Gapen, een diepe zucht, pruttelen, in de ogen of aan de oren wrijven.
• Trager bewegen, het hoofd tegen je aan leggen.

Sommige baby’s doen bij vermoeidheid juist het omgekeerde: ze worden drukker en luidruchtiger en krijgen rode wangen. Dat is het verwarrendste signaal, want het ziet eruit als energie voor nog een rondje.

Lijkt je baby nog vol energie, dan is het verleidelijk om hem langer op te laten, maar daarna gaat het inslapen vaak juist moeilijker. Hoe je een baby die over zijn moment heen is toch in slaap helpt, staat in oververmoeide baby.

Late signalen zijn huilen, overstrekken en niet meer te troosten zijn. Dan helpt eerst rustig maken meer dan direct neerleggen.

Hoe merk je dat de wakkertijd opschuift?

De wakkertijd groeit niet netjes mee met de kalender; hij verspringt met stapjes, vaak in dezelfde periode waarin het aantal dutjes verandert. Drie tekens dat je kind aan langer wakker zijn toe is:

• Het inslapen duurt telkens langer, terwijl de slaapsignalen uitblijven.
• Dutjes worden korter dan een half uur.
• Het laatste dutje schuift zo laat dat de nacht in de knel komt.

Zo’n verschuiving zie je meestal pas over meerdere dagen. Door slaap bij te houden in een app hoef je niet uit je hoofd te reconstrueren hoe lang je kind deze week wakker was en hoe het inslapen ging.

Verleng dan in stapjes van een kwartier en geef elke stap een paar dagen. Gaat het inslapen ineens moeizaam en is je baby tegen bedtijd over zijn toeren, dan kan de wakkertijd juist te lang geworden zijn; ook onrustige periodes schuiven er tijdelijk mee.

Wat als het inslapen een gevecht blijft?

Let je op de signalen, klopt de tabel ongeveer, en is neerleggen toch steeds een gevecht? Verzet dan het moment: probeer het een paar dagen een kwartier eerder, en verandert er niets, probeer het daarna een paar dagen een kwartier later. Eén dag zegt weinig; een patroon over meerdere dagen wel.

Huilt je baby vooral op het moment van neerleggen zelf, dan gaat het misschien niet om te vroeg of te laat, maar om de overgang van arm naar matras. Daarvoor staat een stappenplan in huilen bij het neerleggen.

Wanneer neem je contact op?

Bespreek het op het consultatiebureau als je kind structureel veel minder slaapt dan bij zijn leeftijd gebruikelijk is, overdag aanhoudend ontroostbaar is, of als inslapen weken achtereen vrijwel nooit lukt zonder lang gevecht. Daar kijken ze mee naar het ritme van jouw kind.

Maak een afspraak met de huisarts als het slechte slapen samengaat met niet goed groeien of met klachten die aanhouden. Drinkt je baby veel minder dan anders, of is hij suf of moeilijk wakker te krijgen, bel dan direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost.

Als jij de hele dag op de klok kijkt

Wakkertijden kunnen houvast geven, maar ook een nieuwe bron van gepieker worden: elke minuut boven de tabel voelt dan als een fout, en je durft vlak voor een dutje de deur niet meer uit.

Merk je dat bij jezelf, kies dan een paar dagen bewust één maat: kijk alleen naar de signalen van je baby en niet op de klok.

En raak je zelf op door gebroken nachten en mislukte dutjes, zeg dat op het consultatiebureau. Slaapgebrek van ouders is daar een gewoon gespreksonderwerp, en je hoeft er niet mee te wachten tot het volgende afgesproken bezoek.

De wakkertijd van jouw kind kennen

In BabyTracker zie je bij elk slaapje hoe lang je baby daarvoor wakker was. Na een week zie je de wakkertijd van jullie kind terug in de app, en zie je hem opschuiven zodra je kind eraan toe is; de app gebruikt die tijd ook bij de verwachting voor het volgende slaapje.

Bekijk baby slaap bijhouden