Oranje vlekjes of een spoortje bloed in de luier: wat het kan zijn en wanneer je belt

Het is zes uur ’s ochtends en je verschoont je baby van drie dagen oud. In de luier zitten oranjeroze vlekjes, en heel even denk je: dat is bloed.

In de kraamweek lijkt alles wat rood is meteen ernstig.

De eerste dagen kan de plas van een baby oranje of rood zijn. Dat is geen bloed, maar heel geconcentreerde urine. Die vlekjes worden vaak uraten genoemd en passen bij de allereerste dagen.

Hieronder staat wat die vlekjes kunnen zijn, waar echt bloed vandaan kan komen en wanneer je belt. Waar het bij jouw baby vandaan komt, stelt dit artikel niet vast; dat doet de kraamverzorgende, verloskundige of huisarts. Twijfel je, dan laat je de luier zien.

Uraten: het woord dat je van de kraamverzorgende hoort

Oranje of rode vlekjes in de luier zie je meestal in de allereerste dagen na de geboorte. Vaak ontdek je ze bij het verschonen, op een moment dat je nergens op rekent.

Kraamverzorgenden en ouders noemen die vlekjes vaak uraten. Een officiële naam is het niet; in de voorlichting voor ouders heet het gewoon oranje of rode plas, of heel geconcentreerde urine.

Die kleur in de eerste dagen is geen bloed. Het lijkt er alleen op, en juist daarom schrikken er zoveel ouders van.

Waarom de eerste plasjes zo sterk gekleurd kunnen zijn

In de eerste dagen drinkt een baby kleine beetjes, en bij borstvoeding komt de melkproductie dan nog op gang. Hoe dat drinken in die eerste dagen loopt, staat in voeden op verzoek.

Er komt dan nog weinig vocht binnen, en de urine is daardoor heel geconcentreerd. Juist die geconcentreerde plas kan oranje of rode vlekjes in de luier geven.

De eerste plas komt meestal binnen 24 uur na de geboorte, en hoe meer voeding je baby binnenkrijgt, hoe vaker hij plast. De luiers worden dan natter, en gaat de kleur vanzelf weg als je baby meer drinkt.

Hoe lang kan het duren?

Uraten in de luier passen bij de allereerste dagen. Naarmate je baby meer drinkt, zie je de vlekjes meestal niet meer terug.

Zie je de vlekjes na de eerste week nog, of gaan ze samen met weinig natte luiers, neem dan contact op met de kraamverzorgende, verloskundige of het consultatiebureau. Zij kijken mee en beoordelen of er iets nodig is.

Hoeveel natte luiers gebruikelijk zijn en wat de kleur van de plas verder zegt, staat in een eigen artikel.

Bij een pasgeboren meisje: een beetje bloed kan

Bij sommige pasgeboren meisjes kan er in de eerste dagen wat bloed uit de vagina komen. Dat kan door hormonen komen die je dochter voor de geboorte van de moeder heeft meegekregen; het wordt ook wel nep-menstruatie genoemd.

Laat de luier altijd aan de kraamverzorgende of verloskundige zien. Zij zien zulke luiers vaker en beoordelen of het hierbij past; dat hoef je niet zelf vast te stellen.

Echt bloed of iets dat erop lijkt: je hoeft het niet zelf uit te zoeken

Of iets in de luier heel geconcentreerde urine is, kleurstof uit het eten of echt bloed, is met het blote oog niet altijd te zien. Dat hoeft ook niet: dat uitzoeken is werk voor de kraamverzorgende, het consultatiebureau of de huisarts.

Wat wel helpt: bewaar de luier of maak er een foto van voordat hij de emmer in gaat. Dan kan degene die je spreekt gewoon meekijken, en hoef je een kleur niet uit je hoofd te omschrijven.

Aan de telefoon is ‘vanochtend om zeven uur zat er voor het eerst een rood vlekje in de luier, daarna nog één keer’ een stuk duidelijker dan ‘er zit al de hele dag iets geks in de luier’. Leg je verschoningen vast met luiers bijhouden in een app, dan staan die tijdstippen er al bij.

Los hiervan: pasgeboren baby’s krijgen na de geboorte vitamine K, en die vitamine is nodig voor een goede bloedstolling. Dat is een vast onderdeel van de eerste dagen en staat los van wat jij nu in de luier ziet.

Waar bloed in de luier vandaan kan komen

Is het echt bloed, dan kan het in het algemeen van drie plekken komen: uit de poep, uit de plas of van de huid in de luierstreek.

Bloed bij de poep kan bijvoorbeeld voorkomen bij diarree, of door een kloofje bij de anus na harde ontlasting. Bloed van de huid kan ontstaan bij billen die kapot zijn. En zit er bloed bij de plas, dan bel je de huisarts; wat daarachter zit, zoekt de huisarts uit.

De tabel geeft een indruk van wat er kan spelen. Het is geen manier om zelf een oorzaak vast te stellen; elke rij eindigt daarom bij iemand die kan meekijken.

Dezelfde vlek kan er bij twee baby’s heel anders uitzien. De tabel is daarom geen vervanging van even bellen; bij twijfel laat je iemand meekijken.

Een spoortje bloed bij harde poep, ook bij een baby van 1 jaar

Bij een oudere baby, bijvoorbeeld een baby van 1 jaar die al volop hapjes eet, kan de poep soms hard en droog worden. Door harde poep kunnen er kleine scheurtjes bij de anus ontstaan, en zo’n kloofje kan een spoortje helder rood bloed op de poep geven.

Ook dan is bloed bij de poep een reden om dezelfde dag de huisarts te bellen, ook als je baby verder vrolijk is en gewoon speelt.

Poept je baby minder dan drie keer per week en is de poep hard en droog, bespreek dat dan met het consultatiebureau. Geef zelf geen middel zonder overleg, ook geen huismiddel.

Een rode, kapotte huid kan ook de bron zijn

Bloed kan ook van de huid komen. Bij luieruitslag met kapotte plekjes kan er wat bloed in de luier terechtkomen, zonder dat er met de plas of de poep iets is.

Kijk daarom ook even naar de billen. Zie je daar een rood billetje met open plekjes, dan kan de huid de bron zijn; wat daarbij helpt en wanneer je ermee belt, staat in dat artikel.

Eten dat de luier kan kleuren

Eet je baby al hapjes, dan kan het eten zelf meekleuren. Rode bietjes kunnen de plas of de luier rozig kleuren door de kleurstof uit de biet.

Weet je niet zeker of het van de bietjes komt, of zie je echt bloed, bel dan het consultatiebureau of de huisarts. Over bietjes en andere groente staat meer bij rode bietjes op het menu.

Wanneer bel je dezelfde dag?

Bel dezelfde dag de huisarts als:

• je bloed in de luier ziet en niet weet waar het vandaan komt;
• er bloed bij de poep of in de plas zit;
• je baby daarbij veel huilt, koorts heeft of diarree heeft;
• je baby langer dan twaalf uur geen natte luier heeft gehad;
• je het simpelweg niet vertrouwt.

Dat laatste telt ook. Je hoeft niet eerst zelf vast te stellen wat er precies aan de hand is voordat je om hulp mag vragen.

Is je baby net geboren en komt de kraamzorg nog, laat de luier dan eerst aan de kraamverzorgende of verloskundige zien; die kijkt mee. En heeft je baby koorts, kijk dan ook bij wanneer je belt bij koorts: voor een baby jonger dan drie maanden bel je bij koorts altijd direct.

Wanneer bel je direct, ook ’s nachts?

Bij een paar signalen wacht je niet tot de ochtend. Deze signalen staan zo op Thuisarts.nl; zie je er één bij je baby, bel dan direct de huisarts, en buiten kantooruren de huisartsenspoedpost.

• Je baby is suf: hij reageert minder of niet als je iets zegt, of hij is niet makkelijk wakker te krijgen.
• Je baby blijft huilen en is niet te troosten.
• Je baby ademt moeilijk, sneller dan normaal of met een piepend geluid.
• De huid is bleek of vlekkerig, of de lippen zijn blauw of grijs.
• Er zitten rode of donkere vlekjes op de huid die niet lichter worden als je erop drukt.
• Je baby drinkt veel minder dan anders: minder dan de helft.
• Je baby heeft meer dan twaalf uur niet geplast.
• Je baby blijft overgeven, bijvoorbeeld een paar keer per uur, meerdere uren achter elkaar.

Bij een levensbedreigende situatie bel je 112.

Sommige baby’s hebben andere afspraken

Is je baby te vroeg geboren, had hij een laag geboortegewicht of is er een aandoening bekend, dan gelden de afspraken die jullie met de verloskundige, kinderarts of het consultatiebureau hebben gemaakt. Die gaan voor op wat hier staat.

Bel je, meld dat dan meteen bij het begin van het gesprek.

Hoe het met jou gaat

Bloed in een luier is een van de momenten waarop vrijwel elke ouder even stilvalt. Dat je schrikt, zegt niets over hoe je het doet.

Laat je partner, of wie er die nacht ook is, even meekijken voordat je belt. Twee paar ogen zien meer dan één, zeker om vier uur ’s nachts. En bewaar de luier; dan hoef je aan de telefoon niets uit je hoofd te beschrijven.

Blijf je ongerust, ook als de luiers er alweer gewoon uitzien, dan kun je daarmee bij het consultatiebureau terecht. Het consultatiebureau is er ook voor vragen tussen de afspraken door.

In de app: luiers bijhouden