Drinkt mijn baby genoeg? Wat je aan de natte luiers ziet

Het is halftwee ’s nachts, je verschoont je baby en de luier voelt bijna droog aan. Je vraagt je af of hij vandaag genoeg heeft gedronken, en er is niemand om het aan te vragen.

Het Voedingscentrum noemt in de eerste weken ongeveer zes natte luiers en twee tot vijf poepluiers per etmaal een teken dat een baby genoeg binnenkrijgt. Op dag 1 en 2 zijn het er vaak een of twee, en het poeppatroon verschilt daarna sterk per baby.

Hieronder staat hoe je een natte luier herkent, wat kleuren zeggen en wanneer je belt. Of jouw baby genoeg drinkt, stelt dit artikel niet vast; dat doet het consultatiebureau.

Waarom juist de luier zo veel vertelt

In de eerste dagen plast je baby weinig, en daarna loopt het aantal natte luiers op. Dat past bij hoe de voeding op gang komt. Colostrum is de moedermelk van de eerste dagen na de geboorte, gevolgd door overgangsmelk tot ongeveer twee weken na de geboorte. In diezelfde eerste dagen vraagt een baby tenminste acht tot twaalf keer per etmaal om drinken.

Daaronder zit iets eenvoudigs: wat erin gaat, komt er via de nieren weer uit. Bij borstvoeding zie je niet hoeveel er in gaat, en bij de fles zegt wat erin zat niet hoeveel er echt is opgenomen. De luier laat de uitkomst van allebei zien, en die kan je partner of de oppas ook zien.

Daarom kijk je naar het verloop over een paar dagen in plaats van naar een enkele luier. En daarom gaat de eerste stap over de voeding als het aantal tegenvalt: in de eerste weken drinken baby’s ongeveer tien keer per etmaal, en als je op verzoek voedt, komt het bijna nooit voor dat een baby te weinig binnenkrijgt.

De luier staat niet op zichzelf. Goede groei, een levendige indruk en ongeveer zes natte luiers per dag vormen samen het beeld. Van die drie is de luier de enige die je thuis elke dag ziet; de groei zie je op het consultatiebureau, in de groeicurve.

Hoeveel luiers zijn gebruikelijk per leeftijd

Dit verschilt per kind. De tabel geeft een richting, geen norm.

Hoe strikt je dit moet nemen

Het gaat om het beeld over een paar dagen, niet om precies zes luiers per dag. Een dag met vier natte luiers bij een baby die goed drinkt en levendig is, betekent iets anders dan drie dagen achter elkaar minder. Bij warm weer of ziekte kan het aantal tijdelijk zakken, en juist dan helpt het als je weet wat gewoon is voor jouw kind.

Weet je dat niet, tel dan een paar dagen mee. Door de luiers bijhouden in een app blijft die telling ook overeind als je partner of de oppas verschoont, en zie je in één blik hoeveel het er gisteren waren. Daarna heb je een eigen ijkpunt en hoef je het niet meer te schatten.

Hoe je herkent dat een luier echt nat is

Wegwerpluiers nemen zoveel op dat ze droog kunnen aanvoelen terwijl er wel in geplast is. Goed nat betekent duidelijk zwaarder, niet een vlekje. Zo beoordeel je het zonder ervaring:

Een luier die zo vol raakt dat hij doorlekt, is een ander verhaal; wat je daaraan kunt doen, lees je in waarom een luier doorlekt.

• Voel aan het gewicht. Een natte luier is merkbaar zwaarder dan een schone, ook als de buitenkant droog voelt.
• Leg er bij twijfel een schone luier van hetzelfde merk en dezelfde maat naast en vergelijk. Het verschil is precies wat erin zit.
• Weeg beide luiers op een keukenweegschaal als je het echt wilt weten. Het verschil in grammen komt ongeveer overeen met het aantal milliliters plas.
• Kijk of de kern is opgezwollen. Een volle luier voelt dikker en steviger aan.
• Kijk naar de indicatiestreep als je luiers die hebben; die verkleurt bij vocht.
• Gebruik je wasbare luiers, dan voel je het meteen. Daarmee tellen is eenvoudiger.

Verschoon vaker, ook als de luier droog lijkt

Een luier die zes uur om is, tel je als een natte luier, terwijl er misschien drie keer in geplast is. Zo kom je op een lager aantal dan er werkelijk is en schrik je van je eigen telling. Wissel bij twijfel liever een keer extra; een schone luier geeft meteen een nieuw ijkpunt.

Vaker verschonen scheelt bovendien rode billetjes, want plas en poep die lang tegen de huid zitten, prikkelen die huid. Wat daarbij helpt, staat in rode billetjes: waar het vandaan komt en wat helpt.

Hoe het verschonen zelf gaat, van voorbereiden tot handen wassen, staat in luier verschonen: stap voor stap.

Wat de kleur van de plas zegt

De eerste plas komt meestal binnen 24 uur na de geboorte. In die eerste dagen kan de plas oranje of rood zien, en dat is geen bloed; na een paar dagen wordt de plas geel.

Zie je oranjerode vlekjes ver na de eerste week, of zie je duidelijk bloed in de luier, neem dan contact op met het consultatiebureau of de huisarts. Meld het ook als je baby huilt of onrustig wordt tijdens het plassen.

Bij een ziek kind is weinig of niet plassen een teken van uitdroging, en de grens ligt bij meer dan twaalf uur niet geplast of meer dan twaalf uur geen natte luier. Kinderen jonger dan twee jaar kunnen snel uitdrogen, en baby’s jonger dan drie maanden het snelst, soms al binnen 24 uur. Dat maakt de luier bij ziekte, koorts of diarree belangrijker dan anders.

Poepluiers verlopen veel grilliger

De eerste poep heeft een donkere kleur en komt meestal binnen 36 uur na de geboorte. Daarna krijgt een baby gele, korrelige poep, die bij borstvoeding meestal wat dunner is dan bij flesvoeding. De kleur is daarna meestal zachtgeel of lichtbruin, en groenige, dunne poep kan voorkomen bij een baby die heel vaak en kort aan de borst drinkt.

In de eerste weken zijn twee tot vijf poepluiers per etmaal gebruikelijk. Voor baby’s met borstvoeding geldt een breder bereik, van een tot wel negen poepluiers per dag, en voor baby’s met kunstvoeding ongeveer een tot drie keer per dag. De getallen verschillen omdat ze niet over dezelfde groep gaan.

Daarna lopen de patronen ver uiteen. Baby’s die borstvoeding krijgen, poepen meestal minder dan baby’s die flesvoeding krijgen, soms maar een keer per twee weken. Wat telt is de verandering bij jouw eigen kind, en of hij er last van heeft: zachte poep na drie dagen bij een tevreden baby is iets anders dan harde keutels met zichtbaar persen.

Moeilijk poepen bij kinderen is de combinatie van minder dan drie keer per week poepen en harde, droge poep, doordat de poep te lang in de dikke darm blijft. Poept je baby weinig, dan is dat op zichzelf niet het punt; harde, droge poep en zichtbaar persen erbij wel. Zie je dat, bespreek het dan op het consultatiebureau en geef zelf geen middelen zonder overleg. Na de start van de eerste hapjes verandert de poep opnieuw: vaster, donkerder en anders van geur, en soms zie je stukjes wortel of doperwt terug.

Kleuren waarbij je contact opneemt

De meeste kleuren in een luier komen gewoon voor, ook groen en donkergeel. Voor een paar kleuren geldt iets anders. Maak een foto van de luier voordat je hem weggooit; een kleur uit je hoofd omschrijven aan de telefoon is lastig.

Zie je oranjeroze vlekjes of een spoortje bloed, lees dan wat oranje vlekjes of bloed in de luier kunnen zijn.

Wat je doet als het aantal luiers tegenvalt

Bij weinig natte luiers kijk je achtereenvolgens naar de voeding, naar je eigen telling en naar de omstandigheden. Het helpt om vaker aan te bieden: in de eerste weken drinken baby’s ongeveer tien keer per etmaal, en bij voeden op verzoek komt het bijna nooit voor dat een baby te weinig binnenkrijgt. Hoe dat werkt, staat in voeden op verzoek.

Geef je de fles, dan is er een richtgetal voor wat erin gaat: ongeveer 150 milliliter per kilo lichaamsgewicht per dag, dus rond de 750 milliliter bij een baby van vijf kilo. Ook dat is een richtlijn en geen norm; kijk naar wat je kind aangeeft. Zie flesvoeding in de praktijk.

Kijk daarna nog eens naar je telling. Verschoon een etmaal lang vaker en noteer het per verschoning, niet aan het eind van de dag. Verschonen er meerdere mensen, spreek dan af waar het genoteerd wordt en wat je telt: alleen goed natte luiers, of ook de vochtige.

Kijk als laatste naar de omstandigheden. Bij warm weer of koorts verliest een baby meer vocht, en dan kun je vaker een voeding aanbieden. Wat een baby wel en niet mag drinken, staat in wanneer een baby water mag.

Wat vaak niet helpt

Een paar dingen kosten moeite en leveren geen antwoord op:

• Alleen op de drinkduur letten. Een baby kan lang aan de borst liggen zonder veel binnen te krijgen, dus zegt de klok weinig over de hoeveelheid.
• Aan het eind van de dag terugtellen uit je hoofd. Om acht uur ’s avonds weet niemand nog of het er vier of zes waren.
• Elke dag wisselen van voeding, merk of aanpak. Het beeld wordt er onduidelijk van, en je weet daarna niet waar de verandering vandaan komt.
• Extra water geven aan een jonge baby om het aantal luiers te verhogen. Overleg dat eerst met het consultatiebureau.
• Een middel tegen harde poep geven zonder overleg. Ook kruidenmengsels en huismiddelen vallen daaronder.
• Doortellen als het weer rustig loopt. Bijhouden is een hulpmiddel voor als je het nodig hebt.

Als het na een dag nog niet beter is

Tel een etmaal serieus mee, per verschoning. Blijft het aantal natte luiers duidelijk onder wat je de dagen ervoor zag, neem dan dezelfde dag contact op met het consultatiebureau of de huisarts.

Drinkt je baby minder dan de helft van wat hij gewoonlijk drinkt, of is er twaalf uur lang geen natte luier geweest, wacht dan niet tot de volgende dag. Dat zijn redenen om direct de huisarts te bellen, of buiten kantooruren de huisartsenspoedpost. Die regels staan hieronder bij elkaar.

Je kunt je baby daarnaast laten wegen. Het gewicht over een week laat meer zien dan het aantal luiers op een dag, en het consultatiebureau kan er tussen twee afspraken door naar kijken. Wat je meeneemt naar zo’n bezoek, staat in het consultatiebureau voorbereiden.

Wanneer je belt, en wie

Deze signalen staan zo op Thuisarts.nl. Bel direct de huisarts, of buiten kantooruren de huisartsenspoedpost, als je dit ziet:

• Je baby heeft meer dan twaalf uur niet geplast, of heeft meer dan twaalf uur geen natte luier gehad.
• Je baby drinkt veel minder dan gewoonlijk: minder dan de helft.
• Je baby is suf, reageert minder als je iets zegt of is moeilijk wakker te krijgen.
• Je baby blijft steeds overgeven, bijvoorbeeld een paar keer per uur, meerdere uren achter elkaar.
• Je baby is jonger dan drie maanden en heeft koorts. Zie koorts bij een baby: wanneer bellen.

Bellen op dezelfde dag, en op een werkdag

Bel dezelfde dag de huisarts als er bloed bij de poep zit, als je baby erge buikpijn blijft houden of steeds blijft huilen, of bij veel waterdunne poep. Bij een kind jonger dan twee jaar bel je bij waterdunne poep al na een dag, en niet pas na drie dagen.

Maak op een werkdag een afspraak met de huisarts als de poep wit of grijs is, of als je baby na drie weken nog geel ziet. Twijfel je of je baby genoeg drinkt, neem dan contact op met het consultatiebureau; die twijfel is op zichzelf al een reden om te bellen, en je hoeft er geen bewijs voor te hebben.

Sommige dingen golden al voordat dit begon en verlagen de drempel om te bellen: je baby is te vroeg geboren, heeft een bekende hart- of nieraandoening, of gebruikt medicijnen. Meld dat meteen bij het begin van het gesprek. Vertrouw je het niet en kun je niet aanwijzen waarom, dan is dat voor een zorgverlener bruikbare informatie en geen reden om te wachten.

Hoe het met jou gaat

De vraag of je baby genoeg drinkt houdt veel ouders bezig in de eerste weken, juist omdat je het antwoord niet rechtstreeks kunt zien. Veel ouders liggen er wakker van terwijl het aantal luiers klopt. Dat gevoel zegt niets over hoe je het doet.

Noteer een etmaal lang bij elke verschoning wat je ziet, en neem dat mee naar het consultatiebureau. Blijf je er langer dan een week over piekeren, of sta je ’s nachts op om een slapende baby te controleren, bel dan tussendoor. Het consultatiebureau is er ook voor vragen tussen de afspraken door.

Verdeel het bijhouden als jullie met zijn tweeën zijn en spreek af wie noteert. Twee mensen die hetzelfde tellen, hoeven ’s avonds niets te reconstrueren.

Wat je meeneemt naar het consultatiebureau

Met een paar concrete gegevens is het gesprek in twee minuten helder:

• Hoeveel natte luiers er ongeveer per dag waren de afgelopen week. Een schatting is bruikbaar, zolang je erbij zegt dat het een schatting is.
• Hoe vaak er poep was en hoe die eruitzag.
• Hoe vaak en hoe lang je baby drinkt, en of daar iets in veranderde.
• Sinds wanneer je iets anders ziet dan je gewend bent.
• Een foto als je twijfelde over een kleur.

Een luier in twee tikken vastgelegd

In BabyTracker kies je nat, ontlasting of allebei, en de tijd staat er meteen bij. Bij ontlasting kun je de kleur toevoegen via de ingebouwde kleurenkaart; kies je een kleur waarbij het advies is om contact op te nemen, dan zegt de app dat rustig, met de bron erbij. In het weekoverzicht staan de natte luiers per dag naast elkaar, dus zakt het aantal weg, dan zie je dat eerder dan wanneer je het uit je hoofd moet halen.

Bekijk luiers bijhouden