Wanneer mag een baby yoghurt? En welke dan

Het schaaltje yoghurt staat elke avond op tafel, en je baby kijkt er steeds nadrukkelijker naar. Je vraagt je af of er al een lepel bij de fruithap kan. Vanaf ongeveer acht maanden kan een baby wat magere of halfvolle yoghurt of kwark bij het eten, als klein toetje of oefenhapje. Het precieze moment luistert niet nauw: borstvoeding of opvolgmelk blijft het hele eerste jaar de grootste melkbron. Melk als drank komt pas na de eerste verjaardag; hoe die overstap gaat, staat in wanneer mag een baby koemelk.

Hieronder staat hoe zuivel per leeftijd opbouwt, waarom veel zuivel in het eerste jaar te vroeg komt, welke yoghurt je kiest en wat je doet als je baby het niet lust.

Zuivel per leeftijd

Dit verschilt per kind. De tabel geeft een richting, geen norm; de leeftijden komen uit de adviezen en voorbeelddagmenu’s van het Voedingscentrum.

In de voorbeeldmenu’s van het Voedingscentrum verschijnt zuivel bij acht maanden, bijvoorbeeld een beetje kwark gemengd met geprakte aardbei op brood. Een kind dat pas met negen of tien maanden voor het eerst yoghurt proeft, mist niets: de melkvoeding dekt de behoefte aan zuivel het hele eerste jaar al.

Waarom veel zuivel nog te vroeg komt

Aan de vertering ligt het niet: een beetje koemelk of zuivel is niet schadelijk, en een baby kan het gewoon verteren. Het gaat om de hoeveelheid, en om wat gewone zuivel wel en niet levert. Gewone melkproducten bevatten voor een baby veel eiwit en weinig ijzer, terwijl opvolgmelk juist meer ijzer en minder eiwit bevat.

Melk is in het eerste jaar de hoofdvoeding, dus je baby krijgt er veel van binnen. Te veel eiwit kan schadelijk zijn voor de nieren van een baby, en een baby die veel gewone zuivel drinkt of eet, krijgt te weinig ijzer binnen.

Daarom is de maat een klein toetje: dat vult geen maag en vervangt geen melkvoeding, een vol schaaltje als maaltijd wel. Zolang yoghurt naast de melkvoeding staat en er niet voor in de plaats komt, kan je baby er rustig mee oefenen. Ter vergelijking: voor een dreumes vanaf 1 jaar is een schaaltje van 50 tot 100 milliliter met wat fruit als toetje genoeg, en in het eerste jaar blijft het daar dus onder.

Welke yoghurt kies je

Kies naturel zonder toegevoegde suiker, en dan de magere of halfvolle variant. Vruchtenyoghurt, vla en kindertoetjes staan niet in de Schijf van Vijf omdat er veel suiker in zit; wil je smaak, prak er dan zelf vers fruit door. Staat er suiker, glucose-fructosesiroop of vruchtensap tussen de ingrediënten, dan is het voor een baby geen goede keuze.

Misschien verwacht je dat een baby juist volle zuivel nodig heeft vanwege het vet. Kinderen in Nederland krijgen meestal genoeg vet binnen, en vanaf 1 jaar adviseert het Voedingscentrum halfvolle of magere melk en zuivel, omdat die minder verzadigd vet bevatten. Ook Griekse of Turkse yoghurt kan je baby proeven, als er geen suiker aan is toegevoegd; in de Schijf van Vijf staan de magere en halfvolle yoghurt zonder toegevoegde suiker, dus als vaste keuze ligt gewone naturel yoghurt meer voor de hand.

Twee dingen blijven van het menu. Roer geen honing door de yoghurt, ook niet als je baby hem zuur vindt, en geef geen producten van rauwe melk zoals rauwmelkse kaas: daar kunnen ziekmakende bacteriën in zitten waar jonge kinderen extra gevoelig voor zijn.

Mag een baby Griekse yoghurt?

Ja, een baby kan af en toe Griekse yoghurt eten, vanaf ongeveer acht maanden en zonder toegevoegde suiker. Het moment is hetzelfde als bij gewone yoghurt, en de manier van geven ook: een kleine hoeveelheid naast de melkvoeding, bijvoorbeeld met wat geprakt fruit erdoor. Voor het schaaltje dat vaker terugkomt, blijft magere of halfvolle naturel yoghurt de vaste keuze.

Dat de Griekse variant iets voor af en toe is, komt door het vet. Aan Griekse yoghurt is room toegevoegd, en volle Griekse yoghurt bevat meestal meer vet en calorieën dan gewone volle yoghurt. In getallen scheelt het veel: een schaaltje magere yoghurt, de vaste keuze, bevat 56 calorieën; een schaaltje Griekse yoghurt levert 188 calorieën, meer dan drie keer zoveel. De meeste kinderen in Nederland krijgen al genoeg vet binnen, dus ook een baby heeft die extra vette soort niet nodig; af en toe proeven kan gewoon.

Volle kwark is nog een aparte soort: daar zit tussen de 6 en 8 procent vet in, terwijl volle yoghurt vaak op 3 procent of meer zit. Wil je je baby kwark laten proeven, dan geldt hetzelfde als bij yoghurt: beginnen kan rond de acht maanden, met magere kwark als vaste keuze. De volle kwark kan, net als de Griekse yoghurt, een enkele keer.

Hoe geef je de eerste yoghurt?

Meng een kleine hoeveelheid door een smaak die je baby al kent, bijvoorbeeld door de fruithap; een nieuwe smaak went makkelijker naast een vertrouwde. Kies een moment zonder grote honger, want een hongerige baby heeft weinig geduld voor iets onbekends.

Koud uit de koelkast kan gewoon; vindt je baby dat niets, laat het bakje dan even op het aanrecht staan. Een apart babytoetje is niet nodig: dezelfde naturel yoghurt of kwark als voor de rest van het gezin volstaat, en dan hoef je je baby later niet aan een ander toetje te laten wennen.

Laat je baby zelf een lepel vasthouden, ook al levert dat knoeien op: zo oefent hij het eten zelf. Eet je zelf ook yoghurt als toetje, dan ziet je baby dat het gewone kost is.

Als je baby het niet lust

Zuur is voor een baby een nieuwe smaak, en een vertrokken gezicht bij de eerste hap zegt weinig over de tweede keer. Soms is er wel tien keer proeven nodig voordat een kind aan een smaak gewend is.

Bied het daarom over een paar dagen opnieuw aan, in een kleine hoeveelheid en zonder aandringen; dwang werkt bij het leren van nieuwe smaken juist averechts. Hoe vaak je het al hebt aangeboden, weet je na een paar weken niet meer uit je hoofd; door voeding bijhouden in een app met een korte notitie zie je later terug wanneer je het voor het laatst probeerde en hoe je baby toen reageerde. Lukt het na een keer of tien nog niet, laat het dan een paar weken rusten en probeer het daarna opnieuw. Je baby mist ondertussen niets, want de melkvoeding dekt de behoefte aan zuivel het hele eerste jaar.

Yoghurtdrank, kindertoetjes en peutermelk

Drinkyoghurt en zoete melkdrankjes bevatten goede voedingsstoffen zoals calcium, maar ook veel toegevoegde suiker, en een kind dat vaak zoete dranken drinkt, krijgt eerder gaatjes in de tanden. Water is de beste dorstlesser; melk als drank blijft in het eerste jaar borst- of opvolgvoeding. Ook in kant-en-klare kindertoetjes zoals Danoontje, een fruitkwark, zit veel suiker; met naturel kwark en wat geprakt fruit maak je zelf een toetje zonder die toegevoegde suiker.

Speciale peuterzuivel en peutermelk zijn niet nodig: een kind dat gevarieerd eet en elke dag 10 microgram vitamine D krijgt, haalt daar alles uit wat het nodig heeft. Die vitamine D blijft tot de vierde verjaardag nodig, ook als er zuivel op het menu staat.

Wanneer neem je contact op?

Twijfel je over de opbouw, of over hoeveel zuivel er naast de melkvoeding kan, leg het dan voor aan het consultatiebureau; daar kijken ze mee met wat jouw kind al eet en drinkt.

Krijgt je baby na zuivel uitslag, gaat hij opvallend veel spugen, of zie je diarree of bloed bij de ontlasting, stop dan met het geven ervan en overleg met de huisarts of het consultatiebureau. Haal zuivel niet op eigen houtje langdurig uit het menu: dat vraagt om goede vervanging, en bij een koemelkallergie krijg je daar begeleiding bij.

Wordt je baby benauwd of snel ziek na het eten van zuivel, bel dan direct de huisarts, en buiten kantooruren de huisartsenspoedpost.

Nieuwe smaken bijhouden

De eerste keer yoghurt is er zo een voor het lijstje: in BabyTracker leg je hem vast als vaste voeding met een notitie, en zie je later terug wanneer welke zuivel is geprobeerd en hoe het beviel.

Bekijk voeding bijhouden