Welk fruit mag een baby? Elke soort, als je het veilig aanbiedt

Ook kiwi, aardbei en citrusfruit zijn geschikt voor de eerste oefenhapjes tussen vier en zes maanden. Je hoeft dus niet steeds banaan of appel te kiezen: je baby mag alle soorten fruit leren kennen.

Op verjaardagen hoor je dat aardbei en citrus tot het eerste jaar wachten, en op de verpakking staat er niets over. Het Voedingscentrum zegt dat uitstellen vanwege de spijsvertering of een allergie niet hoeft. Kiwi, pruim, nectarine, aardbei, bosbes, mandarijn en sinaasappel worden daar zelfs met naam genoemd.

De vraag is dus zelden of iets mag, maar hoe je het aanbiedt. Het enige risico van betekenis is verslikking. Hieronder staat per soort wat je doet, hoeveel fruit per dag past en wanneer je belt.

Hoe maak je welk fruit klaar?

De tabel geeft een algemeen beeld; wat bij jouw kind past, kan daarvan afwijken.

Of het fruit rijp is, maakt vaak meer uit dan welke soort je kiest. Een rijpe peer laat zich met een vork prakken, een onrijpe blijft hard en stug. Voel dus even voordat je snijdt en kook of rasp wat nog te hard is.

Diepvriesfruit bevat ongeveer dezelfde voedingsstoffen als vers fruit en mag dus gewoon. Ontdooide druiven halveer je net zo goed.

Waarom maakt de bereiding meer uit dan de soort?

Je ziet je baby een stukje fruit naar binnen werken zonder er veel aan te kauwen. Jonge kinderen verslikken of stikken sneller, omdat de motoriek van de mond en de slikreflex nog volop in ontwikkeling zijn.

VeiligheidNL telde in 2012 110 kinderen van 0 tot en met 5 jaar die door verstikking op de spoedeisende hulp belandden. Bij jonge kinderen is een stukje appel, een druif of een cherrytomaatje daarbij meestal de oorzaak. Het gaat telkens om dezelfde handvol etenswaren.

Daarom maak je precies die paar dingen kleiner of zachter, en hoeft er niets van het menu af. Een gehalveerde druif en gestoofde appel zijn allebei nog gewoon fruit.

Hoe bied je fruit veilig aan?

Je kind kan zich in hele cherrytomaatjes of druiven verslikken. Halveer ze altijd in de lengte, of snijd ze kleiner. Dat geldt ook voor een dreumes of peuter, want ook voor hen mogen de stukjes niet te groot zijn.

Hard fruit maak je zacht door het te koken, te stomen of te raspen, en pitten haal je eruit.

Laat je kind rechtop en rustig zitten tijdens het eten, bijvoorbeeld in de kinderstoel, en blijf erbij, ook als het maar een handje bessen is. Geef grotere stukken pas als je kind rechtop kan zitten en goed kan slikken en kauwen. Geef de snijregel door aan iedereen die oppast.

Kokhalzen of verslikken, wat doe je?

Een kind dat luid hoest, huilt of kokhalst, heeft een lichte verslikking. Laat je kind dan doorhoesten en blijf erbij.

Kan je kind niet hoesten, huilen of ademen, laat dan iemand 112 bellen. Ben je alleen, geef dan eerst 5 rugslagen en 5 borststoten (bij een kind ouder dan 1 jaar buikstoten) en bel daarna direct 112. Geef bij een baby om en om 5 rugslagen en 5 borststoten. Bij een kind ouder dan 1 jaar zijn dat 5 rugslagen en 5 buikstoten. Haal alleen een voorwerp uit de mond dat je goed ziet en makkelijk kunt pakken.

Raakt je kind bewusteloos, begin dan met reanimeren, eerst met 5 beademingen. Laat je kind na een verslikking altijd nakijken door de huisarts.

Wat als je baby een rode plek rond de mond krijgt?

Na kiwi, aardbei of mandarijn zie je soms een rode plek rond de mond, precies daar waar het fruit de huid raakte. Je kunt het gezicht na het eten afvegen met lauw water en droogdeppen, en kijken of het de volgende keer hetzelfde is.

Of het om een allergie gaat, is thuis niet vast te stellen. Ga niet zelf experimenteren met andere voeding, want de klachten kunnen ook een andere oorzaak hebben. Leg het in plaats daarvan voor aan het consultatiebureau of de huisarts, ook als het maar om één plekje gaat dat steeds terugkomt.

Bij een voedselallergie begint een kind meestal meteen na het eten of drinken klachten te krijgen, en haast nooit later dan twee uur. Bij een melkallergie kunnen de klachten soms pas na uren komen. Bij baby’s gaat het onder meer om overgeven, diarree, verstopping, eczeem, darmkrampen, veel huilen en niet willen eten of drinken.

Bij pinda en ei is het advies juist om op tijd te beginnen, namelijk vóór acht maanden.

Hoeveel fruit kan een baby per dag eten?

In de oefenperiode zijn de hoeveelheden klein. Als uitgangspunt geldt 1 of 2 keer per dag 3 tot 4 kleine lepeltjes, naast de melkvoeding, juist omdat je de trek in borst- of flesvoeding niet wilt wegnemen. Gaat dat goed, dan bouw je rustig op naar grovere structuur en grotere porties.

Vanaf ongeveer het eerste jaar verschuift dat. Voor kinderen van 1 tot en met 3 jaar noemt het Voedingscentrum ongeveer 150 gram fruit per dag. Een grote banaan is bijvoorbeeld 165 gram en een trosje druiven 125 gram.

Blijf daarnaast groente geven. Fruit is zoeter en gaat er makkelijker in, maar dat is geen reden om de groente te laten liggen. Per leeftijd zie je in het voedingsschema hoe fruit past naast de melkvoedingen en de warme maaltijd.

Zelf klaarmaken, een potje of een zakje?

Zelf klaarmaken is eenvoudig. Je wast het fruit, schilt het waar dat nodig is, kookt hard fruit eerst en maakt het daarna fijn met een vork of een rasp.

Wat overblijft kun je in porties of in een ijsblokjeshouder invriezen. Daarvoor houd je drie maanden aan.

In de oefenperiode van 4 tot 6 maanden worden sabbelzakjes afgeraden. Het eten blijft in het zakje zitten en je baby zuigt er alleen sap uit.

Zo voelt je baby de structuur van het eten niet in de mond, terwijl het juist dat aan het leren is. Geef de inhoud daarom liever van een lepeltje.

Vruchtensap bevat veel suiker, en bij dranken met suiker is de kans op gaatjes groot. Het lichaam registreert calorieën uit drank bovendien slecht, dus je kind eet er niet minder door. Veel fructose, vooral uit appelsap en ander vruchtensap, kan bij baby’s en peuters buikpijn en diarree geven.

Water is tussendoor de betere keuze. Kies je fruit uit pot of blik, kijk dan op het etiket. Staat er ‘op siroop’, dan ligt het fruit in suikerwater en trekt die suiker in het fruit.

Wat helpt vaak niet?

Vier dingen lijken logisch, maar leveren weinig op:

• Aardbei, bes of citrus uitstellen tot na het jaar. Alle soorten fruit zijn geschikt.
• Een hele druif of cherrytomaat geven omdat het kauwen al goed gaat. Het advies is ze te halveren of in kleinere stukjes te snijden.
• Aandringen bij een vies gezicht. Dwang werkt bij het aanleren van nieuwe smaken helemaal verkeerd.
• Zelf een fruitsoort schrappen na één reactie. Je weet dan nog niets, en het advies is juist om niet zelf met de voeding te experimenteren.

Wat als je kind het fruit laat liggen?

Een vies gezicht bij de eerste hap zegt weinig over de tweede. Soms is wel tien keer proeven nodig voordat een kind aan een smaak gewend is.

Bied dezelfde soort dus opnieuw aan bij een volgend hapmoment, zonder er verder iets van te zeggen. Hoe vaak een soort al voorbij is gekomen, ben je zo kwijt. Als je de hapjes in een app bijhoudt, zie je terug welk fruit je al hebt aangeboden.

Blijft het na een keer of tien bij weigeren, verander dan één ding tegelijk. Dat kan op drie manieren:

• Een andere structuur, bijvoorbeeld geraspt in plaats van geprakt.
• Een ander moment, bijvoorbeeld vlak na de melkvoeding, wanneer je kind ontspannen is.
• Een andere volgorde, want iets zuurs komt harder aan als er net iets zoets aan voorafging.

Eet je kind al weken bijna geen fruit of groente en maak je je zorgen over de groei, leg dat dan voor bij het consultatiebureau. Daar wordt de groei toch gevolgd, en dat geeft meer houvast dan thuis bijhouden hoeveel lepels er in gaan.

Wanneer neem je contact op?

Fruit is zelden een reden om te bellen. Hieronder staat het van rustig naar dringend.

• Bespreek het met het consultatiebureau als je kind wekenlang bijna geen fruit of groente binnenkrijgt, of als je twijfelt over een plekje dat na het eten steeds terugkomt.
• Krijgt je kind na het eten langzaam klachten (in uren), zoals uitslag op meerdere plekken op het lichaam, en zijn die niet zo erg? Bel de huisarts of huisartsenspoedpost. Laat in de tussentijd geen voeding op eigen houtje weg.
• Maak een afspraak met de huisarts bij klachten die bij een voedselallergie horen, zoals overgeven, diarree, verstopping, eczeem, darmkrampen, veel huilen of niet meer willen eten en drinken.
• Krijgt je kind opeens moeilijk of piepend adem, een tong of keel die dikker wordt of een hese stem? Of krijgt je kind opeens rode vlekken of bulten, overgeven of diarree, duizeligheid of flauwvallen, of wordt je kind bleek en suf? Bel 112 en blijf bij je kind.
• Bel ook direct 112 bij een verslikking waarbij je kind niet kan hoesten, huilen of ademen.

Gold er al iets voordat dit begon, bijvoorbeeld een eerdere ernstige allergische reactie, een bekende voedselallergie in het gezin of een vroeggeboorte? Leg het dan liever eerder dan later voor aan de huisarts of het consultatiebureau.

En hoe gaat het met jou?

Eten is een van de weinige dingen die je een baby niet kunt opleggen. Dat kan ongemakkelijk voelen als je net een half uur met een peertje bezig bent geweest.

Een geweigerde hap kan voelen als een afwijzing van wat je hebt klaargemaakt. Het helpt om het klein te houden, met één soort fruit per keer. Laat gerust een paar keer iemand anders het fruit aanbieden.

Merk je dat je gespannen naar de maaltijden toe leeft, of dat je ertegenop begint te zien, bespreek dat dan op het consultatiebureau. Eetmomenten die stroef lopen zijn daar een bekende vraag, en er valt meer over te zeggen dan alleen blijven aanbieden.

Het fruitlijstje in de app

Welke soorten fruit heeft je baby al geproefd, en wat vond je baby ervan? In BabyTracker houd je het bij met een notitie per hapje, en blader je terug wanneer je inspiratie zoekt voor iets nieuws. De vieze-gezichtjes-foto’s horen natuurlijk in het dagboek.

Zo houd je voedingen bij