Wanneer mag je baby naar de eigen kamer? En hoe je de overstap opbouwt

Het bedje staat naast jullie bed, en de babykamer verderop is al maanden klaar. Bij het naar bed brengen vraag je je steeds vaker af wanneer het tijd is voor de overstap. Het advies is om je baby het eerste half jaar in een eigen bedje op jullie slaapkamer te laten slapen; daarna kies je zelf het moment.

Sommige gezinnen verhuizen het bedje kort na de zes maanden, andere pas maanden later, en er is geen leeftijd waarop het gebeurd hoeft te zijn. Dit artikel gaat over het moment en de opbouw van de overstap; alle regels voor veilig slapen zelf staan in de vier basisregels.

Waar dat halve jaar vandaan komt

Het advies komt uit de voorlichting over wiegendood: het onverwacht overlijden van een baby tijdens de slaap. Dat komt in Nederland weinig voor, gemiddeld bij drie baby’s per maand in de leeftijd van nul tot twee jaar, en over de precieze oorzaak is nog veel onbekend. Wel is bekend in welke omstandigheden het vaker gebeurt: als de ademhaling wordt belemmerd doordat een baby ergens met het gezicht tegenaan ligt, en als een baby het te warm krijgt.

Slapen op de rug, in een eigen bedje, niet roken in het bijzijn van de baby en borstvoeding geven verkleinen het risico; tegelijk ligt je baby zo dichtbij dat je hem goed in de gaten kunt houden. Samen in één bed slapen wordt afgeraden, vooral in de eerste vier maanden: een baby kan het daar te warm krijgen door het dekbed of jullie lichaamswarmte, hij kan onder het beddengoed terechtkomen of bekneld raken, en een ouder kan er in zijn slaap per ongeluk op rollen.

Het advies over de slaapkamer geldt voor het eerste half jaar; over de kamer daarna is er geen advies. De andere regels verhuizen wel mee naar de eigen kamer: op de rug, in een slaapzak, in een leeg bed, rookvrij, en geen dekbed in de eerste twee jaar.

Het moment kiezen

Na de zes maanden maakt het voor de veiligheid niet uit wanneer je verhuist; kies daarom een moment dat praktisch uitkomt. Dat betekent een rustige periode: niet midden in een verhuizing of verkoudheid, niet vlak voor de eerste dag bij de opvang, en niet middenin een onrustige slaapperiode. Een verhuizing in zulke weken krijgt al snel de schuld van onrust die er toch al was, en dan kun je niet zien wat de nieuwe kamer werkelijk doet.

Kijk ook naar jullie eigen agenda. In een week waarin een van jullie er ’s nachts alleen voor staat, is een nieuwe kamer laten wennen er onhandig bij. En word je zelf wakker van elk geluidje uit het bedje naast je, dan mag dat meewegen bij het moment; vroeg na het half jaar en maanden later zijn allebei gebruikelijk.

Zo bouw je de overstap op

Een overstap in stappen went voor jullie allebei rustiger dan alles in één nacht:

1. Laat je baby eerst een paar dagen de dutjes overdag op de eigen kamer doen, zodat de ruimte vertrouwd raakt voordat de nacht volgt.
2. Verhuis daarna de nacht, met dezelfde slaapzak en hetzelfde ritueel in dezelfde volgorde. Een vaste volgorde rond bedtijd helpt een baby vanaf ongeveer zes maanden de overgang naar slapen te herkennen.
3. Zet een babyfoon aan. Een gewone babyfoon is voldoende om toezicht te houden op een gezonde baby; een ademsensor of alarmmatje voegt daar niets aan toe en geeft bij een vals alarm vooral schrik.
4. Spreek af wie er ’s nachts gaat en leg klaar wat diegene nodig heeft, zodat je om drie uur niet hoeft te zoeken.
5. Geef de nieuwe kamer twee weken voordat je een conclusie trekt. Wennen aan een nieuwe ruimte kost een baby, en jou, een paar nachten.

Gaat het neerleggen zelf al moeizaam, in welke kamer dan ook, dan komt dat niet door de verhuizing. Daarover lees je meer in als je baby niet in het eigen bedje wil slapen.

De babykamer op orde

Voor de eigen kamer gelden dezelfde regels als voor jullie slaapkamer, plus een paar punten die met de nieuwe plek te maken hebben:

• Een veilig bed: een stevig, goed passend matras zonder ruimte langs de randen, een strak hoeslaken, een passende slaapzak en verder een leeg bed. Een dekbed wordt de eerste twee jaar afgeraden, omdat het te warm is en je baby er met het hoofd onder kan komen.
• 16 tot 18 graden is de beste temperatuur voor de slaapkamer van een baby. Voel bij twijfel het nekje met de bovenkant van je vingers: lauw is goed, klam is te warm.
• Zet het bed niet bij het raam, niet bij de verwarming en niet bij gordijnen, koorden of snoeren. Je baby kan zich aan de verwarming branden of in een koord vast komen te zitten.
• Kan je baby zichzelf omrollen, zet de bedbodem dan zo dat er minstens 20 centimeter zit tussen de bovenkant van het matras en de rand van het bed. Kan hij zitten, dan gaat de bodem naar de laagste stand.
• Verduisteren helpt bij lichte avonden: licht remt de aanmaak van melatonine, het hormoon dat het lichaam op de nacht voorbereidt. Volledig stil hoeft het er niet te zijn; dat is thuis ook nergens. Meer daarover staat bij het dag-nachtritme.

Als het slapen er niet beter op wordt

Reken de eerste nachten niet mee: na een verandering slapen veel baby’s een paar nachten onrustiger, en dat zegt weinig over de kamer. Blijft het na twee weken duidelijk onrustiger dan ervoor, verhuis het bedje dan terug en probeer het een maand later opnieuw. Met slaap bijhouden in een app zie je aan het eind van die twee weken hoeveel nachten er werkelijk onrustig waren, in plaats van alleen de nacht die je het beste is bijgebleven. Je verliest daar niets mee, want er is geen leeftijd waarop de overstap gebeurd hoeft te zijn.

Kijk in die twee weken ook naar wat er verder speelt: doorkomende tandjes, een onrustige periode of een verandering overdag. En leg je verwachting naast de cijfers. Een baby van zes maanden slaapt volgens de JGZ-richtlijn Slaap gemiddeld 15 uur per etmaal, met een spreiding van 6 tot 21 uur, en wordt gemiddeld 2,5 keer per nacht wakker, met een spreiding van 0 tot 15 keer. Wakker worden verdwijnt dus niet door een andere kamer; hoe nachten wel langer worden, staat in wanneer een baby doorslaapt.

Wanneer neem je contact op

De verhuizing zelf is geen medische stap, en de gewone belregels blijven gelden:

• Vragen over slaap, ritme of het moment van de overstap: bespreek ze met het consultatiebureau. Dat kan ook tussen twee afspraken door, per telefoon.
• Slaapt je baby weken achtereen duidelijk slechter en vertrouw je het niet: maak een afspraak bij de huisarts.
• Bel direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost, bij deze signalen bij een ziek kind: je baby is jonger dan drie maanden en heeft koorts; hij reageert minder of is moeilijk wakker te krijgen; de ademhaling is moeilijk of ongewoon snel; hij drinkt minder dan de helft van gewoonlijk of heeft langer dan twaalf uur niet geplast; het huilen klinkt anders dan je gewend bent of hij is niet te troosten; de huid is bleek of vlekkerig, of er zijn vlekjes die niet lichter worden als je erop drukt. Zie ook koorts: wanneer bel je.
• Bij een spoedeisende situatie bel je 112.

Is je baby te vroeg geboren, bespreek het moment van de overstap dan even op het consultatiebureau, en reken bij de cijfers met de gecorrigeerde leeftijd.

Hoe het met jou gaat

Veel ouders vinden de eerste nachten met een lege wieg naast het bed vreemd, en lopen vaker de gang op dan nodig is. Dat is geen teken dat de overstap te vroeg kwam: ook jij went, en dat kost een paar nachten.

Slaap je na een paar weken zelf slechter doordat je op elk geluid uit de babyfoon reageert, zet het volume dan een stap lager: echt huilen hoor je ook op een lagere stand. Blijf je ongerust, of raak je uitgeput door de nachten, bel dan deze week het consultatiebureau en zeg erbij dat het ook over jouw slaap gaat. Meedenken over slaap en ritme is gewoon onderdeel van hun werk.

De overstap terugzien

Benieuwd of de eigen kamer iets deed met de nachten? Zet een notitie bij de verhuisdag in BabyTracker en leg het slaappatroon van de weken ervoor en erna naast elkaar. Zo beslis je op wat er echt gebeurde, in plaats van op de spannendste nacht.

Bekijk baby slaap bijhouden