Een babydagboek bijhouden zonder dat het een project wordt

Je zoekt in je fotorol naar die ene foto van vorige maand en scrolt langs honderden andere. Bij de helft weet je niet meer wat er die dag precies gebeurde.

Eén foto met twee zinnen erbij, vastgelegd op het moment zelf, is genoeg voor een dagboek dat blijft bestaan. Hoe vaak dat lukt verschilt per gezin en per week, en weken zonder aantekening maken de rest niet minder waard.

Hieronder staat wat je opschrijft, hoe je verder gaat als het stilvalt, en wat er aan gegevens meegaat als je een foto deelt.

Waarom een dagboek meestal stilvalt

Opschrijven vraagt drie dingen tegelijk: een rustig moment, een vrije hand en iets om op te schrijven. In het eerste jaar vallen die drie zelden samen, en een invulboek met vaste vakjes vraagt ze ook nog eens op een vast tijdstip.

Foto’s maken lukt wel, want je telefoon ligt naast je. Alleen vertelt een foto zonder zin erbij over een jaar niet meer waarom je hem maakte, en tussen honderden andere beelden vind je hem ook niet terug.

Daar komt het idee bij dat er geen gaten in mogen zitten. Wie dat idee vasthoudt, staat bij de eerste lege week voor de keuze om in te halen of te stoppen, en inhalen kost meer tijd dan er die week was. Je houdt wel vol wat je in dertig seconden doet vanaf de plek waar je toch al zit. Dat werkt makkelijker als de foto en de twee zinnen meteen bij elkaar komen te staan, bijvoorbeeld in een babydagboek online in een app, zodat je achteraf niets meer hoeft te ordenen.

Wat je opschrijft

Schrijf op hoe het was, eerder dan wat er gebeurde. Dat hij ging kruipen staat over een jaar nog wel in je hoofd; het geluid dat hij daarbij maakte is veel lastiger terug te halen. Juist zulke details maken het later leesbaar, en twee zinnen zijn er genoeg voor.

Ordenen en dateren hoeft er meestal niet bij. Je telefoon slaat in elk fotobestand automatisch de datum en de tijd op, samen met het merk van de camera (Veilig internetten). De volgorde ligt er dus al; wat ontbreekt is de zin erbij. Schrijf je iets op zonder foto, of pas een paar dagen later, zet de datum er dan zelf bij.

• De eerste keer dat hij lachte om iets wat jij deed.
• Het geluidje dat hij in bad maakt.
• De dag dat oma kwam en hij haar bril afpakte.
• Wat jij dacht op een avond dat het zwaar was.
• Het gezicht bij de eerste hap groente.
• Waar hij het liefst lag, en hoe hij aan het eind van de dag rook.

Mijlpalen, en wat het consultatiebureau ermee doet

Mijlpalen zijn leuk om vast te leggen en lastig om mee te vergelijken, want de spreiding is groot. De meeste kinderen zetten hun eerste losse stapjes tussen de 12 en 18 maanden, en ook net daarna komt voor; zie wanneer gaat een baby lopen. Een kind dat later begint, doorloopt vaak dezelfde stappen in een ander tempo.

Het consultatiebureau beoordeelt die verschillen. Daar loopt het Van Wiechenonderzoek, dat bij kinderen van 0 tot 4,5 jaar het tempo en de kwaliteit van de ontwikkeling volgt. Het onderzoek telt 75 kenmerken, waarvan er 38 bij de versie voor 0 tot 15 maanden horen. Het zuigelingenschema heeft zes onderzoeksleeftijden: 4, 8, 13, 26, 39 en 52 weken (Nederlands Jeugdinstituut).

In de nieuwere opzet, Van Wiechen Continu, is de centrale vraag veranderd: niet of je kind dit al kan, maar wat je kind al kan (AJN Jeugdartsen Nederland). Dat is ook de bruikbare vraag voor een dagboek. Je schrijft op wat er is, en het beoordelen laat je aan de jeugdarts en de jeugdverpleegkundige.

Sla mijlpalen die niet bij jullie passen gerust over. Schrijf je er een pas later op, zet er dan de datum bij waarop het gebeurde, want bij het teruglezen zoek je op datum. Vergelijk het niet met een broertje of zusje; twee kinderen in hetzelfde gezin lopen vaak een ander pad.

Foto’s die binnen het gezin blijven

Wat er van je kind op internet mag komen, is jullie eigen keuze. Het helpt om te weten wat er precies in een fotobestand zit, want dat bepaalt wat je meestuurt zonder het te zien.

Naast het beeld bewaart je telefoon daarin ook gegevens: het merk en model van de camera, de datum en de tijd, en de plek waar de foto is gemaakt (Veilig internetten). Zet je een foto op sociale media, dan worden die gegevens daar niet getoond; het platform zelf kan de locatie wel inzien. Geef je iemand het originele bestand, bijvoorbeeld per mail of via een gedeelde map, dan kan die persoon ze wel zien.

Het gaat dus niet alleen om waar je iets plaatst, maar ook om wie het bestand krijgt. Wil je de plek helemaal niet meesturen, dan kun je in de instellingen van je telefoon de toegang tot je locatie voor de camera uitzetten (Veilig internetten). Een bewaarplek die de locatie er zelf uithaalt, haalt die ook uit de foto’s die je al hebt.

Let ook op wie er meekijkt. Een gedeelde link kan iedereen openen die hem doorgestuurd krijgt, ook zonder in te loggen; een afgeschermd gezin met uitgenodigde mensen werkt anders dan een groepsapp met twintig deelnemers. Staat er een ander kind op de foto, vraag de ouders dan of ze het goedvinden (Veilig internetten). Bij een kind onder de 16 zijn het ook de ouders die die toestemming geven, en niet het kind zelf (Autoriteit Persoonsgegevens).

Beelden van nu blijven jarenlang bestaan, en je kind kan daar later iets van vinden. Dat is geen reden om niets vast te leggen; het is een reden om te kiezen waar je het bewaart. Je kunt later alsnog delen wat je eerst binnen het gezin hield; een foto die al gedeeld is, haal je niet altijd meer terug.

Hoe je het volhoudt

Hieronder staan vier praktische keuzes, met bij elke de reden waarom hij het makkelijker maakt.

1. Leg het vast op het moment zelf en koppel het aan iets wat toch al gebeurt, bijvoorbeeld de laatste voeding van de dag. Dan hoef je geen moment te zoeken.
2. Houd het kort. Bij één foto en twee zinnen is er niets wat je later nog moet aanvullen.
3. Doe het met z’n tweeën, zodat het niet aan één ouder hangt. Er komen dan ook momenten in die de ander heeft gezien, bijvoorbeeld tijdens een middag met een oppas, opa of oma.
4. Kijk één keer per maand terug. Dan merk je meteen wat je nog wilt aanvullen, en het is het moment waarvoor je het bijhoudt.

Sla weken over zonder er iets van te vinden.

Wat vaak niet helpt

Een paar dingen kosten meer dan ze opleveren.

• Inhalen wat je hebt gemist. Dat maakt van een dagboek een klus, en klussen sneuvelen in drukke weken.
• Een boek met een vast vakje per dag. Elke lege bladzijde vraagt om uitleg, en dat is precies wat je op zo’n dag niet hebt.
• Alles bewaren. Bij vijftig foto’s van dezelfde middag kost het terugkijken meer tijd dan het oplevert.
• Je dagboek naast dat van iemand anders leggen. Twee kinderen van dezelfde leeftijd doen andere dingen, en daar valt over geen van beiden een conclusie uit te trekken.
• Wachten tot je tijd hebt om het goed te doen. Dat moment komt in het eerste jaar zelden.

Als het stilvalt

Ben je een paar weken niet toegekomen aan een aantekening, begin dan opnieuw bij vandaag. Het gat hoeft niet gevuld. Eén nieuwe foto met twee zinnen en het loopt weer.

Lukt ook dat een paar keer niet, maak het dan kleiner. Kies één vast moment per week, bijvoorbeeld de zondagavond, en beperk het tot één foto zonder tekst. Werkt dat na een maand nog steeds niet, laat het dan los en bewaar alleen de foto’s; de zinnen kun je er later alsnog bij zetten.

Van dagboek naar iets tastbaars

Een dagboek dat alleen op een telefoon staat, is lastig te delen met mensen die niet meekijken. Maak er af en toe een bestand van dat je kunt printen of sturen, bijvoorbeeld een pdf. Familie die ver weg woont ziet dan de maanden in volgorde, met de verhaaltjes erbij.

Kies er één vast moment voor, bijvoorbeeld rond de verjaardag, dan hoef je er de rest van het jaar niet aan te denken. Bewaar het bestand op meer dan één plek, want een telefoon kan kwijtraken. Kies bewust wat naar familie gaat en wat binnen het gezin blijft, en print alleen wat je zelf mooi vindt.

Waar je terechtkunt met twijfel

Een dagboek is geen manier om te beoordelen of het goed gaat, en het is ook geen bewijsstuk voor een afspraak. Twijfel je over de ontwikkeling van je kind, leg dat dan voor op het consultatiebureau; daar wordt de ontwikkeling van jouw kind persoonlijk gevolgd en daar kun je ook tussendoor terecht.

Gaat het met jou zelf niet goed, dan is de huisarts het adres, of de jeugdverpleegkundige bij het volgende bezoek. Merk je dat je boos wordt bij het huilen, leg je baby dan veilig in bed, ga de kamer uit en kom na een paar minuten terug. Wat je daarna kunt doen, staat in als het huilen te veel wordt.

Hoe het met jou gaat

Schrijf af en toe ook op hoe jij die periode beleeft: de eerste dag met z’n tweeën thuis, de week waarin niemand sliep, waar je om moest lachen toen het net niet uitkwam. Dat mogen ook de zware stukken zijn, en je kind wil later ook weten hoe het voor jou was.

Bij het teruglezen staat er dan zwart op wit dat een eerdere zware week is overgegaan. Het is geen opdracht om je anders te voelen, en het zegt niets over wat je goed of fout hebt gedaan.

Merk je dat het opschrijven zelf een last wordt, stop er dan een tijd mee. Een onrustige periode is geen moment om er iets bij te doen, en het dagboek loopt niet weg.

Het dagboek in de app

In BabyTracker staan foto’s, verhaaltjes en mijlpalen op datum bij elkaar, alleen zichtbaar voor de mensen die jij hebt uitgenodigd. De locatie gaat automatisch uit elke foto voordat hij wordt opgeslagen, en van het geheel maak je een pdf om te printen of te sturen. Bij de mijlpalen zie je per leeftijd wat er mogelijk aankomt, zodat je weet waar je op kunt letten; het consultatiebureau volgt de ontwikkeling van jouw kind persoonlijk.

Bekijk mijlpalen en fotos