Co-sleeping: wat is veilig als je dicht bij je baby wilt slapen?

Als je tijdens een nachtvoeding bijna in slaap valt, kan het verleidelijk zijn je baby bij je in bed te laten liggen. Samen in één bed slapen wordt ook co-sleeping genoemd. Het advies is om dat niet te doen, vooral niet bij baby’s jonger dan 4 maanden.

De veiligste plek is een eigen bedje op jullie slaapkamer. Hoe groot het risico op wiegendood is, hangt af van de leeftijd van je baby en van de situatie thuis. Hieronder staat wat het woord betekent, waarom het wordt afgeraden en wat je kunt doen als je baby bij je in slaap valt.

Twijfel je over jullie situatie, dan gaat het advies van je consultatiebureau of verloskundige voor. Bij twijfel bel je altijd. Wanneer je 112 belt, staat verderop bij de vraag wanneer je contact opneemt.

Wat is co-sleeping, en wat is het niet?

Co-sleeping is een Engels woord dat in Nederland voor twee dingen wordt gebruikt. Ouders bedoelen er meestal mee dat de baby in hetzelfde bed slaapt als zij. Een aanschuifbedje heet ook wel een co-sleeper, en dat is juist een eigen bedje.

In de richtlijnen heet het samen slapen, en daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen dezelfde kamer en hetzelfde bed. De adviezen zijn voor die twee niet hetzelfde. In dezelfde kamer slapen wordt aangeraden, in hetzelfde bed slapen wordt afgeraden.

Het komt in Nederland voor. In 2005 sliep 10 procent van de baby’s in de tweede en derde levensmaand meestal het grootste deel van de nacht bij de ouders in bed.

De tabel geeft de stand van 2026. Het is een richting voor het gesprek met je consultatiebureau, geen norm voor jullie nacht.

Let op met het woord bednestje. Het ene advies gebruikt het voor een wiegje dat aan je bed vast kan. Een ander advies noemt bednestjes juist bij de zachte, kussenachtige producten met een risico.

Een babynestje is een zacht nestje met een opstaande, gewatteerde rand. Het is niet veilig als vaste slaapplek voor een baby. Wat daarover bekend is, staat in het artikel over het babynestje.

Wat adviseren de Nederlandse instanties?

Het advies is dat je baby in een eigen bedje of wieg slaapt en niet in jullie bed. VeiligheidNL schrijft dat samen slapen in jullie bed wordt afgeraden, omdat dit het risico op wiegendood verhoogt. Voor een baby jonger dan 4 maanden bestaat er volgens hen geen volledig veilige manier om in één bed te slapen.

Zet het bedje het eerste halfjaar zo dicht mogelijk bij jullie eigen bed. Past dat niet, dan is een aanschuifbedje of co-sleeper een goede oplossing.

De landelijke richtlijn voor de jeugdgezondheidszorg zegt het voor de eerste maanden zo. In een huis waar de ouders niet roken is de veiligste slaapplek voor een baby onder 4 maanden een eigen wieg of kinderbed op de ouderslaapkamer. Bij rokende ouders is het veiliger om dat tot 6 maanden te doen.

In onderzoek kwam wiegendood duidelijk minder vaak voor bij baby’s die in een eigen bedje op de slaapkamer van de ouders sliepen. Een verklaring daarvoor ontbreekt. Wanneer je baby naar een eigen kamer kan, staat in wanneer je baby naar de eigen kamer kan.

Sommige risico’s worden kleiner als je kussens en dekbedden weghaalt, maar er blijven risico’s bestaan. Daarom is er ook geen richtlijn voor veilig samen slapen. Ouders kiezen uiteindelijk zelf hoe hun baby slaapt. Kies je toch voor samen slapen, bespreek dan met het consultatiebureau hoe je de risico’s zo veel mogelijk verkleint.

Waarom wordt samen slapen afgeraden?

Het gaat om wat er in een volwassen bed kan gebeuren terwijl iedereen slaapt. Je baby kan het te warm krijgen door het dekbed of door jouw lichaamswarmte, of onder het dekbed terechtkomen. Ook kan je baby bekneld raken tussen matrassen, uit bed vallen of met het gezicht tegen een kussen of tegen jou aan komen te liggen. Een slapende ouder kan bovendien op de baby rollen zonder dat te merken.

Waarschijnlijk speelt het wekmechanisme van een baby ook een rol. De meeste baby’s draaien hun hoofd of worden wakker als ze met hun gezicht ergens tegenaan liggen en moeilijker ademen. Bij een klein deel van de baby’s werkt dat mechanisme waarschijnlijk minder goed.

Vooral baby’s jonger dan 4 maanden kunnen vaak nog niet goed reageren of laten merken dat ze in een lastige situatie liggen.

Over de oorzaak van wiegendood is nog veel onduidelijk. Wel is bekend in welke omstandigheden het vaker voorkomt. Bij verreweg de meeste baby’s in zulke omstandigheden komt het niet voor, en er zijn waarschijnlijk ook risicofactoren die nog onbekend zijn. Het advies richt zich op de factoren die je zelf kunt veranderen.

Hoe groot is het risico?

Volgens VeiligheidNL is het risico op wiegendood 3,3 keer zo hoog wanneer je het bed deelt met een baby jonger dan 4 maanden. De vergelijking is met een baby die in een eigen bedje slaapt.

In het Nederlandse onderzoek achter de JGZ-richtlijn Preventie wiegendood maakte de leeftijd veel uit. Tussen 30 en 60 dagen oud was de kans op wiegendood bij samen slapen ongeveer 9 keer zo groot, en tussen 60 en 90 dagen ongeveer 4 keer. In dat onderzoek gaf samen slapen alleen bij baby’s van 0 tot 4 maanden een verhoogd risico, en hoe jonger de baby, hoe groter dat risico. Dat maakt jullie bed daarna nog geen veilige slaapplek.

De richtlijn noemt ook hoe vaak het voorkwam. Van de baby’s die tussen 1996 en 2003 in de eerste 6 maanden aan wiegendood overleden, lag één op de vier op dat moment bij de ouders in bed.

De richtlijn trekt daaruit een conclusie. Borstvoeding maakt de kans op wiegendood gemiddeld drie keer kleiner. Toch blijft het risico van samen slapen zo groot dat maximale veiligheid alleen wordt bereikt door er in de eerste 4 maanden van af te zien.

De cijfers uit de richtlijn komen uit Nederlands onderzoek van 1996 tot 2006. De richtlijn wordt herzien en blijft tot die tijd leidend voor de praktijk.

Ook verschilt het per onderzoek hoe lang het extra risico zichtbaar is. Volgens één onderzoek was dat alleen in de eerste 8 weken, en volgens ander onderzoek niet meer vanaf 3 tot 6 maanden. Volgens de richtlijn vinden de meeste onderzoekers wel dat het risico onder 4 maanden groter is, ook zonder andere risicofactoren.

Meer cijfers over wiegendood staan in de vier basisregels voor veilig slapen.

Tot welke leeftijd wordt samen slapen afgeraden?

Het duidelijkst is het advies voor baby’s jonger dan 4 maanden. Is je baby te vroeg geboren, rook je of heb je alcohol gedronken, dan geldt het verhoogde risico volgens één advies zelfs tot 6 maanden. Andere adviezen noemen in die situaties helemaal geen leeftijdsgrens.

Is je baby te vroeg of te klein geboren, dan is het advies om nooit in hetzelfde bed te slapen. Heb je medicijnen, alcohol of drugs gebruikt, of ben je flink gestrest of oververmoeid, neem je baby dan nooit bij je in bed.

Een leeftijd waarop het ouderbed veilig is, noemen de bronnen niet. Volgens de richtlijn blijft het ouderlijk bed ook na 4 of 6 maanden een slaapplaats met extra risico’s. Het gaat om risico’s die je kunt vermijden, zoals een dekbed, een kussen en een te zacht matras.

Het eigen bedje blijft ook dan de veiligste plek. GroeiGids geeft voor een kind van ouder dan 6 maanden dat toch bij je in bed slaapt, tips om het bed veiliger te maken:

• Gebruik geen dekbed en zorg dat je kind niet tegen een kussen kan gaan liggen.
• Houd je kind uit de buurt van de kier tussen twee matrassen.
• Zorg voor een stevig matras. Een waterbed of een traagschuimmatras is niet veilig.
• Gebruik geen slaapmiddelen, alcohol of drugs en zorg dat je niet oververmoeid of gestrest bent.
• Zorg dat je kind niet uit bed kan vallen.

Wanneer is samen slapen extra risicovol?

In een aantal situaties is het risico groter dan gemiddeld. De bronnen noemen deze:

• Jij of je partner rookt, ook als jullie niet roken waar je baby bij is. Of je hebt in de zwangerschap gerookt. Vooral de combinatie van samen slapen en roken is volgens de richtlijn sterk. Samen in één bed slapen is dan al helemaal geen goed idee.
• Alcohol, drugs, slaappillen of andere medicijnen. Je kunt dan sneller op je baby gaan liggen zonder dat je het doorhebt. Neem je baby dan nooit bij je in bed. Meer over alcohol staat in alcohol en borstvoeding.
• Flinke stress of oververmoeidheid. Ook dan neem je je baby nooit bij je in bed.
• Een dekbed, kussens, een te zacht matras of een waterbed. Het risico is vooral groter als er een dekbed op het bed ligt. Een waterbed is volgens de richtlijn zeer onveilig.
• Een te vroeg geboren baby of een baby met een laag geboortegewicht, onder 2500 gram. Voor deze baby’s is het risico aanzienlijk hoger, en het advies is om niet in hetzelfde bed te slapen. Meer over te vroeg geboren baby’s staat bij gecorrigeerde leeftijd.

En op de bank of in een stoel?

Samen slapen met een ouder op een bank of in een armstoel heeft volgens de richtlijn een zeer groot risico. Lig je wakker met je baby op de bank, dan is het belangrijk dat je zelf niet in slaap valt. Slaap nooit samen met je baby op een bank of in een stoel.

Op een bank kan je baby wegglijden, het te warm krijgen of niet goed kunnen ademen door kussens en rugleuningen. Voel je dat je wegzakt, leg je baby dan in het eigen bedje voordat je ogen dichtvallen.

Wat als je baby tijdens het voeden in slaap valt?

Voeden in bed kan, maar het is belangrijk om te voorkomen dat je tijdens het voeden in slaap valt. Dat overkomt veel ouders weleens, vooral in de eerste weken.

Het risico zit in wat er daarna kan gebeuren. Je baby kan dan met het gezicht tegen een kussen, een dekbed of tegen jou aan komen te liggen.

Deze stappen helpen om wakker te blijven en je baby op tijd terug te leggen:

1. Zet een timer op je telefoon zodra je begint met voeden, bijvoorbeeld tien tot maximaal twintig minuten.
2. Kies de trilfunctie als je liever geen geluid hebt. Zo word je wakker als je wegdoezelt.
3. Zet een aanschuifbedje of co-sleeper tegen je bed. Je pakt je baby er makkelijk uit en legt die na de voeding weer terug, zonder dat je veel hoeft te bewegen.
4. Leg je baby na de voeding terug in het eigen bedje. Daar slaapt je baby het veiligst.

En als je toch in slaap bent gevallen?

Leg je baby terug in het eigen bedje zodra je wakker wordt. Het helpt als je bed zo veilig mogelijk is ingericht, voor het geval het opnieuw gebeurt.

Dit zijn de punten voor een zo veilig mogelijk bed:

• Leg geen kussens of dekbed bij je baby, ook geen aankleedkussen of ander los kussen.
• Leg je baby niet tussen jou en je partner in.
• Zorg voor een leeg en stevig slaapoppervlak.
• Zorg dat je baby niet uit bed kan vallen en niet vast komt te zitten tussen muur en matras.
• Zorg dat je beddengoed niet over het hoofd van je baby komt.
• Leg je baby niet in een babynestje in jullie bed. Het advies is om een babynestje niet in het ouderbed, de wieg of het ledikant te gebruiken.

Gebeurt het vaker dat je in slaap valt, bespreek dat dan met het consultatiebureau. Daar kunnen ze het advies toepassen op jullie nachten.

Hoe zit het met een aanschuifbedje of co-sleeper?

Een co-sleeper is een wiegje. Je kunt het los gebruiken of als aanschuifbedje vastmaken aan jullie bed, met een zijkant die omlaag kan voor het voeden. Je baby ligt dichtbij, maar wel in een eigen bedje. Het is een goede oplossing als een gewoon bedje niet naast jullie bed past.

Een gewoon wiegje of kinderbedje kan in de eerste maanden ook prima. Niet elke co-sleeper is veilig, en voor een co-sleeper gelden dezelfde eisen als voor een gewone wieg. Dit zijn de punten waarop je let:

• De bodem en de zijwanden laten lucht door, en de zijwanden hebben geen dikke, zachte of gewatteerde randen.
• Het matras past goed en ligt minstens 12 centimeter lager dan het matras van jullie bed.
• Het bedje zit stevig vast aan jullie bed, zonder spleet ertussen.
• De zijkant kan dicht en staat helemaal omhoog zodra jullie gaan slapen. Zo komt je baby niet in de spleet tussen de bedden en komt jouw beddengoed niet in het bedje.
• Haal niet zelf de zijkant van een gewoon kinderbedje weg om het als aanschuifbedje te gebruiken, want dan is er geen zijkant meer als jullie slapen.

Omdat een co-sleeper een wiegje is, gelden de adviezen voor een wieg. Een wieg is de eerste drie tot zes maanden een veilige slaapplek, totdat je baby beweeglijker wordt. Zodra je baby gaat omrollen, is het tijd voor een groter en steviger kinderledikant. Vraag je je af of jullie bedje nog past, vraag het dan aan het consultatiebureau.

Is samen slapen goed voor je baby?

Een argument voor samen slapen is een betere band met je baby. In een Brits onderzoek werden 178 baby’s en hun moeders 18 maanden lang gevolgd. Baby’s die in de eerste 6 maanden bij de moeder in bed sliepen, hadden op 18 maanden geen betere hechting dan andere baby’s, en ook geen slechtere.

Ook bij borstvoeding komt samen slapen ter sprake. Samen in dezelfde kamer of in hetzelfde bed slapen heeft volgens de richtlijn voor borstvoeding mogelijk een positief effect op hoe lang je borstvoeding geeft. Hoe borstvoeding, samen slapen en wiegendood precies samenhangen, is nog onbekend.

Bij kinderen van 0 tot 5 jaar vond een internationale analyse van onderzoeken een verband tussen in één bed slapen en meer slaapproblemen. Het ging bijvoorbeeld om vaker weigeren om naar bed te gaan en vaker ’s nachts wakker worden. Dat zegt niet dat samen slapen die problemen veroorzaakt, want ouders nemen een kind ook weleens bij zich in bed als reactie op slaapproblemen.

En als je partner, een ander kind of een huisdier erbij ligt?

Slaapt je partner naast je? Leg je baby dan niet tussen jullie in.

Een tweeling kan beter niet samen in één bed slapen. Het veiligst is dat elke baby een eigen bedje heeft, naast elkaar zodat ze elkaar kunnen zien. Voor tweelingen is in onderzoek een hoger risico op wiegendood gevonden, vooral als ze beweeglijker worden en tegen elkaar aan kunnen rollen. Meer over twee kinderen in huis staat in een tweeling of een tweede kind.

Voor andere kinderen, huisdieren en het bed zelf gelden deze adviezen:

• Leg geen ander kind en geen huisdier naast je baby. Zij kunnen onvoorspelbaar zijn en kunnen niet verantwoordelijk zijn voor je baby.
• Slaapt er toch een ouder kind bij jullie in bed, leg het dan aan de andere kant van jou of naast je partner.
• Laat je baby niet alleen in jullie bed slapen. Zelfs een pasgeboren baby kan zich al verplaatsen, en een groot bed is volgens de richtlijn onveilig voor baby’s.

Wanneer neem je contact op?

Ademt je baby niet of stopt je baby met ademen, of reageert je baby nergens op, ook niet als je je baby aanraakt of aanspreekt: bel 112. Bel ook 112 als je baby heel erg benauwd is, blauw, grauw of grijs ziet, of een stuip heeft die nog bezig is. Is een stuip al voorbij, bel dan toch direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost, en 112 als daar niemand meteen opneemt. Denk je dat je baby in levensgevaar is, of twijfel je: bel dan ook 112.

Twijfel je over de slaapplek of over jullie nachten, dan is dat altijd een reden om het consultatiebureau te bellen. Je hoeft niet eerst vast te stellen dat er iets aan de hand is.

Bespreek het met het consultatiebureau in deze situaties:

• Je valt regelmatig in slaap tijdens het voeden of troosten.
• Je baby is te vroeg geboren, had een laag geboortegewicht of is een tweeling.
• Je rookt of gebruikt medicijnen en je vraagt je af wat dat betekent voor het slapen met je baby.
• Je baby wil alleen slapen als die bij je in bed ligt, en je weet niet hoe je dat aanpakt. In je baby wil niet in het eigen bedje slapen staat wat er speelt en wat helpt.
• De nachten lukken niet meer of je bent heel erg moe.

Is je baby ziek, dan staat in koorts bij je baby: wanneer je belt wanneer je de huisarts belt.

Als je baby niet in het eigen bedje wil slapen

Het eigen bedje is soms lastig. Dat staat ook in het Nederlandse advies, bijvoorbeeld als je baby blijft huilen of tijdens het voeden in slaap valt. De kraamtijd is intens, en vermoeidheid is daar een onderdeel van.

Regel een paar dingen overdag, dan hoef je ze ’s nachts niet meer te bedenken. Spreek af wie van jullie de nachtvoeding doet, zodat ieder een blok slaap heeft. Zet het aanschuifbedje en de timer klaar voordat je naar bed gaat.

Gaat het niet meer, bel dan deze week het consultatiebureau en zeg erbij dat het ook over jouw slaap gaat.

Je nachten op een rij

Val je ’s nachts vaak in slaap tijdens het voeden, dan helpt het om te zien hoe de nachten echt lopen. In BabyTracker start je de slaaptimer, of je vult een slaapje achteraf in met een begin- en eindtijd. In het weekoverzicht zie je daarna wanneer je baby sliep, en bij een voeding kun je een korte notitie zetten. Zo heb je iets concreets om te laten zien op het consultatiebureau.

Zo houd je slaap bij