Hoe vaak gaat een baby in bad? Twee tot drie keer per week is genoeg

Het is half acht ’s avonds, het badje staat klaar, en je baby heeft die dag niets viezers gedaan dan slapen en drinken. Veel ouders vragen zich op zo’n moment af of dit elke avond nodig is.

Twee tot drie keer per week is genoeg. Dat is het antwoord dat de JGZ-richtlijn Huidafwijkingen meegeeft aan ouders die ernaar vragen. Dezelfde richtlijn begint er met een zin die vaak wegvalt: laat de huid van je kind geen afwijkingen zien en zijn er geen problemen met de huid, dan kan er zo vaak gewassen of gebaad worden als jullie willen.

Hieronder staat hoe warm het water is, hoe lang een badje duurt, welke vier regels er voor de badkamer gelden, en wanneer je belt. De huidadviezen zijn het oordeel van deskundigen en niet de uitkomst van onderzoek.

Wat je aan je baby ziet

Een baby die net uit bad komt, ziet er soms anders uit dan je verwacht. De huid kan vlekkerig zijn met paarse randjes. Dat heet marmerhuid. Het kan geen kwaad, een badje is er een bekend voorbeeld van, en de huid van een jonge baby reageert zo op kou. Na een paar weken gebeurt het niet meer.

Verder zie je aan de huid zelf hoe het baden uitpakt. Wordt de huid droog, ruw of schilferig in een periode waarin je vaak en met zeep baadt, dan is dat het moment om het korter, minder warm en met minder zeep te doen. En je merkt aan het geluid wat je baby van het water vindt: de een ontspant zichtbaar, de ander begint te huilen zodra de kleertjes uitgaan.

Wat de bronnen zeggen, in getallen

De eerste zes regels gaan over de huid en verschillen per kind; die geven een richting, geen norm. De laatste twee zijn veiligheidsgetallen van VeiligheidNL en gelden voor elk kind.

Wat de richtlijn wel en niet over uitdroging zegt

Bij de ene baby verandert er niets van een dagelijks badje, terwijl bij de andere de huid na een paar weken droog en ruw wordt. Komt dat door het badderen zelf? Daarover is de richtlijn voorzichtiger dan de meeste websites.

Dat baden op zichzelf de huid uitdroogt, staat nergens beschreven. Wat er wel over bekend is, gaat over zeep: bij kinderen met een donkere huid wordt soms veel zeep gebruikt, en dat leidt tot uitdroging. Over smeersels is er meer te zeggen. Een crème of een lotion bevat veel water en kan de huid uitdrogen, poeder ook, en een zalf doet dat niet.

De reden om zeep te beperken is een andere. Was bij een gevoelige of droge huid alleen de plekken die gevoelig zijn voor bacteriële kolonisatie: de omgeving van de navel, het luiergebied, de nek en de oksels, met een milde pH-neutrale zeep. Voor de rest van de huid is zeep dan niet nodig.

Heeft je baby geen huidklachten, dan geldt die beperking niet. Bij een gezonde huid mogen alle middelen gebruikt worden die voor dat doel bedoeld zijn, en bewijs voor een voorkeur ontbreekt. Wil je toch kiezen, dan hebben producten met zo min mogelijk toevoegingen zoals kleur- en geurstoffen de voorkeur.

Waarom 37 graden, en wat er bij een hetere kraan gebeurt

37 graden is ongeveer de lichaamstemperatuur, en de temperatuur waarbij een kind zich het prettigst voelt. Er hoort een band bij: tussen 36 en 38 graden kan je baby veilig baden. Onder de 36 graden komt onderkoeling in beeld, en boven de 38 graden neemt de kans op verbranding toe.

Controleren is een van de vier badregels, en de reden zit in de kraan en niet in het badje. Warmwaterinstallaties staan vaak afgesteld op 65 graden, bij oude geisers soms tot 90. Water van 55 graden kan bij een kind binnen dertig seconden ernstige brandwonden veroorzaken.

Stel je de installatie lager af, dan heb je meer tijd om in te grijpen. Staat de installatie op 54 graden, dan duurt het ongeveer dertig seconden voordat een kind een brandwond oploopt; op 49 graden ongeveer tien minuten.

Bij de kraan zelf halen twee handelingen het meeste risico weg. Vul het bad eerst met koud water en pas daarna met warm, en draai bij het afsluiten eerst de warme kraan dicht en dan de koude. Een thermostaatkraan met een temperatuurblokkering op 38 graden doet hetzelfde werk. Let er wel op dat ook zo’n kraan aan de buitenkant heet kan worden, tenzij hij gemaakt is om koel te blijven.

Zo gaat het badje, van klaarleggen tot pyjama

Het meeste gaat mis op het moment dat je halverwege nog iets nodig hebt. De eerste tip voor de badkamer is dan ook: zorg dat alles wat je nodig hebt binnen handbereik ligt.

1. Leg alles klaar voordat je begint: handdoek, schone luier, kleertjes, washandje, en de zalf als je die gebruikt.
2. Zet de kamer warm en zonder tocht; een natte baby koelt snel af.
3. Vul het badje: eerst koud water, dan warm, tot een laag van een paar centimeter.
4. Controleer de temperatuur met een badthermometer en voel het na met je elleboog: tussen 36 en 38 graden, met 37 graden als richtwaarde.
5. Laat je baby rustig zakken, met één arm achter de schouders en je hand om de verste bovenarm, zodat het hoofdje op jouw onderarm rust.
6. Was met je vrije hand van schoon naar vies: eerst het gezicht met alleen water, dan het lijfje, als laatste de billen. Ga de plooien in de hals, de oksels en de liezen na.
7. Houd het kort als de huid gevoelig of droog is; vijf minuten is daarvoor een richttijd.
8. Til je baby er in één beweging uit, meteen in de handdoek, en dep droog in plaats van te wrijven, ook tussen de plooien.
9. Is de huid droog, vet dan in binnen drie minuten na het bad; een vette zalf trekt dan sneller in.
10. Kleed je baby vlot aan.

De vier badregels van VeiligheidNL

Voor de badkamer gelden vier regels. De aanleiding hoort erbij: kinderen onder de vijf jaar lopen het meeste risico om door verdrinking op de spoedeisende hulp te belanden, en één op de vijf slachtoffers van verdrinking is een kind van één of twee jaar.

• Blijf er altijd bij, ook niet heel even weg. Een kind kan al verdrinken in een laagje water van tien centimeter.
• Laat je nergens door afleiden. Laat de telefoon rinkelen en doe geen ander huishoudelijk werk zolang je baby in het water ligt. Gaat de bel, dan gaat je baby mee, in de handdoek.
• Gebruik geen badzitje. Het wordt afgeraden omdat het een vals gevoel van veiligheid geeft, waardoor je eerder grotere risico’s neemt; uit onderzoek blijkt dat kinderen in een badzitje vaker alleen worden gelaten en dat ouders het bad met meer water vullen dan anders.
• Controleer of de watertemperatuur 37 graden is, ook als je haast hebt.

Wat vaak niet helpt

Deze dingen kosten moeite en leveren weinig op, of maken het juist lastiger:

• Zeep over het hele lijf bij een gevoelige of droge huid. Beperk de zeep tot de navel, het luiergebied, de nek en de oksels; veel zeep leidt tot uitdroging.
• Een bodylotion of een crème bij een jeukende huid. Dat wordt afgeraden, omdat er veel water in zit en dat de huid uitdroogt, met meer jeuk als gevolg. Een zalf doet dat niet.
• Olie in het badwater bij een baby zonder huidklachten. Olie in bad hoort alleen bij een droge huid, en er horen meteen twee waarschuwingen bij: je baby wordt er glad van en kan uit je handen glijden, en er is kans op verslikken.
• Een vol bad. Meer water dan nodig levert niets op, en het extra vullen van het bad is juist een van de risico’s van een badzitje.
• Wattenstaafjes in de gehoorgang. Oren maak je alleen aan de buitenkant schoon met het washandje.

Als je baby huilt in bad

Sommige baby’s vinden het badje de eerste weken niets: het uitkleden, het zweven in water, de wisseling van warm naar koud. Wat kan helpen: verwarm de kamer extra, leg een warm washandje op de buik zolang je baby in het water ligt, houd het kort, en badder op een moment dat je baby uitgerust en niet hongerig is.

Blijft het huilen na twee of drie minuten hetzelfde, haal je baby er dan uit en droog hem af. Die dag hoeft er niets meer: twee tot drie keer per week is genoeg, dus een washandje voor gezicht, handen, hals, plooien en billen vult zo’n dag prima. Probeer het de volgende keer op een ander tijdstip, en verander één ding tegelijk, anders weet je achteraf niet wat het verschil maakte.

Ligt je baby liever tegen jou aan, dan kan samen in het grote bad ook. Dezelfde regels gelden, met één toevoeging: laat iemand anders je baby aangeven en aannemen bij het in- en uitstappen, want een natte baby is glad. Is je baby al overprikkeld, dan is een washandje op de commode voor die dag rustiger dan welk badje dan ook.

Het badje en het avondritueel

Veel gezinnen geven het badje een vaste plek in de avond, als begin van het avondritueel: badje, pyjama, voeding, bedje. Een vaste volgorde is voor een baby een herkenbaar teken dat de dag afloopt, en tijdens het badderen gaat alles vanzelf langzamer, want met een natte baby in je handen kan er weinig anders.

Een badkamer die vooraf op temperatuur is, een handdoek die klaarligt en een bedje dat niet koud aanvoelt, maken de overgang van warm water naar slaap kleiner. Zolang je baby een kruik gebruikt, kun je die tijdens het badderen het bedje laten voorverwarmen; hoe die kruik veilig ligt en wanneer hij eruit gaat, staat in dat artikel.

Wordt je baby juist wakker van het water, dan hoeft het badje niet in de avond. Een badje in de ochtend of de vroege middag kan dan beter uitpakken, met een korte en voorspelbare avond eromheen. Welk moment beter werkt, verschilt per baby en kan per periode ook nog veranderen; omdat twee tot drie keer per week genoeg is, kun je het badje ook verschuiven naar een dag waarop jullie meer tijd hebben. Schrijf je per keer op wanneer het badje was en hoe je baby erop reageerde, bijvoorbeeld in een baby tracker app waarin je zulke momenten bijhoudt, dan zie je na een paar weken terug welk tijdstip bij jullie het rustigst verliep.

De huid, de haartjes en de nageltjes na het bad

Een huid zonder klachten heeft na het bad niets nodig; deppen tot droog is genoeg, ook tussen de plooien. Is de huid droog of schilferig, vet dan in binnen drie minuten na het bad, want dan trekt een vette zalf sneller in. Kies bij een droge huid iets zonder parfum, kleurstoffen en conserveringsmiddelen. Bij rode billetjes geldt een eigen verhaal: vaker verschonen en luchten doen daar het meeste werk.

Haren wassen hoeft niet elke keer; water of een druppel babyshampoo is genoeg. Zie je een gele, vettige schilfering op het hoofd, kijk dan bij berg; daar staat wat je ermee kunt doen. Nagels zijn na het bad zacht, dus dat is een handig moment om te knippen of te vijlen; hoe je dat aanpakt staat in babynagels knippen.

Het restje van de navelstreng laat vanzelf los, meestal na een week, en daarna kan de navel nog een paar dagen een beetje bloeden. Je hoeft er niets aan te doen, en is het vies geworden, bijvoorbeeld door poep, dan kun je het wassen met water en zeep. Zorg dat de luier niet over de navel zit. Twijfel je in die eerste week of je al kunt baden, vraag het dan aan de kraamverzorgende of de verloskundige; zij zien je baby dan toch.

Hoe het met jou gaat

Een badje is voor de een een fijn moment en voor de ander vooral spannend: een glad kind, water, en het gevoel dat je iets fout kunt doen. Voel je je onzeker over het vasthouden, vraag dan aan de kraamverzorgende of op het consultatiebureau of ze het één keer met je meedoen. Dat is een gewone vraag.

Ben je alleen thuis en gaat de bel of de telefoon, laat die dan gaan; een bericht kan wachten tot je baby uit bad is. En sla het badje gerust over op een dag waarop het niet gaat. Met een washandje is je baby ook schoon, en twee tot drie keer per week is genoeg.

Wanneer je contact opneemt

Voor het badje zelf is zelden een arts nodig. Dit zijn de niveaus:

• Praat erover op het consultatiebureau wanneer de huid droog, rood of schilferig blijft terwijl je weinig zeep gebruikt en goed dept, of wanneer je baby elk badje huilend doorkomt en je niet meer weet wat je kunt proberen.
• Maak een afspraak bij de huisarts wanneer een plekje jeukt, nat wordt of zich uitbreidt, wanneer er korstjes of wondjes bij komen, of wanneer de navel dikker wordt en de huid eromheen warm of rood wordt. Bel direct wanneer je baby daarbij koorts heeft.
• Verbrandt je baby zich aan heet water, koel dan direct tien tot twintig minuten onder lauw, zacht stromend water tussen 15 en 30 graden, en haal kleren, sieraden en de luier van de verbrande huid. Raak de wond verder niet aan. Bel pas als je aan het koelen bent of gekoeld hebt; bij een baby bel je altijd de huisarts of de huisartsenspoedpost, ook wanneer de wond klein lijkt.
• Bel 112 in drie situaties: de brandwond is vijf keer zo groot als de hand van je kind of groter, je kind krijgt het benauwd of gaat piepend ademen, of je kind is suf en reageert minder of niet als je iets zegt.
• Is je baby tijdens het badderen onder water geweest, ook heel kort, neem dan contact op met de huisarts of buiten kantooruren met de huisartsenspoedpost en vertel wat er is gebeurd. Bij een levensbedreigende situatie bel je 112.

Het badje als eigen knop in de app

Wil je bijhouden wanneer je baby in bad ging, bijvoorbeeld om het af te wisselen met je partner, dan maak je er in BabyTracker een eigen knop voor. Je kiest een naam en een icoon, en daarna legt één tik het badje vast in het dagoverzicht, net als een wandeling of het haren wassen.

Bekijk functies