Wanneer kun je met je baby gaan zwemmen, en waar let je op?

Iemand vraagt of jullie zaterdagochtend meegaan naar het babyzwemmen, of de folder van het zwembad ligt op de mat. Je vraagt je af of je baby daar al aan toe is.

Een landelijke leeftijdsgrens bestaat niet. Zwembaden bepalen zelf vanaf welke leeftijd ze baby’s toelaten, en veel baden houden ongeveer drie maanden aan; dat is hun eigen praktijk en geen vastgelegde norm.

Hieronder staat wat je vooraf navraagt, hoe een eerste keer verloopt, wanneer je een keer overslaat, en welke regel er wel landelijk geldt: die over toezicht bij water. Dit artikel gaat niet over leren zwemmen; dat begint jaren later.

Wat je vooraf aan je zwembad vraagt

Er is geen landelijke norm voor de leeftijd of de watertemperatuur bij babyzwemmen. Je bent dus aangewezen op wat jouw bad zelf aanhoudt, en dat kost één telefoontje.

Vraag ook of er een apart uur is voor ouders met baby’s. Een zwembadhal is voor een baby een flinke lading prikkels, met licht, geluid en echo tegelijk, en op een rustig uur is dat een stuk minder.

Waarom een baby in het water sneller afkoelt dan jij

Wat je ziet: je baby gaat rillen, de lippen worden blauwig, of hij wordt opeens stil en reageert niet meer op spetteren. Dat zijn de tekenen om eruit te gaan.

Wat eronder zit: jij houdt jezelf warm door te bewegen, je baby ligt stil op jouw armen en doet dat niet. Water voert daarnaast sneller warmte af dan lucht, dus een bassin voelt anders dan een kamer van dezelfde temperatuur.

Daarom werkt het beter om in het warmste bassin te beginnen en te stoppen terwijl het nog goed gaat, dan om een heel uur vol te maken in het gewone bad. Als vuistregel houden wij twintig tot dertig minuten aan voor een eerste keer. Er is geen richtlijn die een tijd noemt, dus de tekenen hierboven gaan voor de klok.

Zo verloopt een eerste keer

Reken van deur tot deur op ongeveer anderhalf uur, waarvan twintig tot dertig minuten in het water. Deze volgorde scheelt het meeste gedoe.

1. Thuis inpakken: twee handdoeken, een zwemluier, een gewone luier, een compleet warm setje kleding, en in de koudere maanden een mutsje voor buiten.
2. In de kleedkamer op de heenweg: kleed eerst jezelf om en daarna pas je baby, zodat hij zo kort mogelijk bloot op het aankleedkussen ligt.
3. De eerste vijf minuten in het water: loop rustig in met je baby tegen je borst en blijf gewoon staan, zodat hij kan voelen wat er gebeurt voordat je gaat bewegen.
4. Daarna tien tot twintig minuten: wieg hem door het water, laat hem op zijn rug op je onderarmen dobberen en houd je gezicht dichtbij.
5. Bij de eerste rilling of het eerste jengelen ga je eruit, ook als je pas tien minuten in het water bent.
6. Na afloop: spoel kort af onder de douche, dep droog met extra aandacht voor de plooien, en kleed eerst je baby warm aan en dan pas jezelf.
7. Houd een voeding achter de hand voor na afloop, want de kleedkamer is geen fijne plek om die alsnog te moeten regelen.

Onder water gaan hoeft niet, ook niet bij babyzwemmen. Gaat er per ongeluk een golfje over het gezicht, til je baby dan rustig op en droog zijn gezicht af met een hoekje handdoek.

De regel die bij alle water hoort

Kinderen onder de vier jaar lopen het meeste risico op verdrinking. Van de verdrinkingsslachtoffers die op de spoedeisende hulp belanden, is twintig procent een kind van één of twee jaar. Verdrinken gaat bij jonge kinderen bovendien geluidloos: ze spartelen en schreeuwen niet, ze zakken stil onder water, en dat kan al in een laagje water van tien centimeter.

VeiligheidNL vat het samen in De 4 van Veilig in en om Water. Die vier gelden in het zwembad net zo goed als bij het opblaasbadje in de tuin en in bad thuis:

• Zorg dat je je kind altijd kunt zien.
• Laat je nergens door afleiden, ook niet door je telefoon of een boek.
• Blijf bij een kind onder de drie jaar zo dichtbij dat je het kunt aanraken.
• Loop nooit even weg bij je kind, ook niet als de deurbel gaat.

Een zwemkraag, een zwemzitje, zwemvleugels en een drijfpakje houden een kind drijvend, maar het zijn geen reddingsmiddelen: bij elk daarvan blijf je bij je kind. Gaat een kind dat nog niet kan zwemmen naar een zwembad of een zwemmeertje, dan zijn zwemvleugels wel het advies. Een baby die je zelf op je arm houdt, heeft ze niet nodig.

Voor een baby telt daarbij ook wat hij aanheeft. Een gewone wegwerpluier houdt lucht vast, waardoor de billen boven water uitkomen en het hoofd juist omlaag gaat; een zwemluier is daarom het advies.

Babyzwemmen: wat het wel en niet is

Baby- en peuterzwemmen heet ook wel ouder- en kindzwemmen of guppyzwemmen. Kinderen leren daar in een aantal lessen bijvoorbeeld draaien en drijven, of vanuit het water op de kant klimmen. Ouders worden gestimuleerd zo’n cursus met hun jonge kind te volgen: het helpt de zelfredzaamheid van je kind in het water te vergroten, en je kind krijgt er vertrouwen in het water door.

Zwemles is het niet. Zwemveilig ben je pas met het volledige Zwem-ABC van de Nationale Raad Zwemveiligheid, en de adviesleeftijd om aan het A-diploma te beginnen is viereneenhalf tot vijf jaar; de eisen van dat diploma zijn voor een kind van drie te moeilijk. Over inschrijven geldt alleen dat het moment per aanbieder verschilt en dat er soms wachtlijsten zijn, dus informeer op tijd.

Tot die tijd verandert er niets aan de regel hierboven: binnen handbereik, in elk water, ook in het pierenbadje. Kinderen tot en met zes jaar kunnen ook mét zwemdiploma nog niet zelfstandig zwemmen.

Buiten zwemmen: zee, meer en het badje in de tuin

Buitenwater is bijna altijd koeler dan het bassin waarin je binnen zwemt, dus voor een baby is dat vooral pootjebaden op een warme dag, en kort. Voor open water geldt een aparte waarschuwing: doe een kind geen zwemvleugels om in zee bij aflandige wind, of in open water met stroming of harde wind.

Ongelukken gebeuren vooral in en om huis: in een opblaasbaar zwembadje, een vijver en soms in bad. Laat het badje in de tuin daarom leeglopen zodra je naar binnen gaat, want tien centimeter water is al genoeg.

Neem buiten extra warme spullen mee, want er staat geen warme douche naast de handdoek. Voor de zon geldt hetzelfde als op elke buitendag: een baby onder de zes maanden blijft uit de directe zon, daarna smeer je hem in. Een parasol en een uv-pakje houden veel zon tegen.

Wanneer je een keer overslaat

Zwemmen kost energie, en een warm, druk bad maakt een ziek kind niet opgeknapter. Sla de zwemronde over bij:

• Koorts, of een baby die zichtbaar niet lekker in zijn vel zit.
• Diarree. Zie af van zwemmen bij diarree, en ook in de eerste twee weken nadat de diarree gestopt is. De reden: cryptosporidium-oöcysten zijn bestand tegen chloor.
• Een flinke verkoudheid of pijn aan een oor. Twijfel je, leg het dan voor op het consultatiebureau.
• Open plekjes of een uitslag waarvan je niet weet wat het is. Chloorwater prikt, en sommige uitslag is besmettelijk.
• Een baby die net een prik heeft gehad en er hangerig van is. Een dag later kan ook.

Wat vaak niet helpt

Vier dingen die op het eerste gezicht logisch lijken, met de reden waarom ze niet werken:

• Een gewone luier in plaats van een zwemluier. Die zuigt zich vol en houdt lucht vast, waardoor de billen boven water komen en het hoofd omlaag gaat.
• Langer doorgaan in de hoop dat je baby het alsnog leuk gaat vinden. Bij rillen of jengelen is doorgaan geen kwestie van wennen; de tekenen hierboven zijn het moment om eruit te gaan.
• Zwemvleugels omdoen om je handen vrij te hebben. Ze houden een kind drijvend, maar ze zijn uitdrukkelijk geen reddingsmiddel: je blijft er net zo goed bij.
• Een reddingsvest bij een baby in een gewone wegwerpluier. Dat wordt afgeraden, omdat de luier lucht vasthoudt en het hoofd daardoor onder water kan komen.

Als het niet lukt

Huilt je baby zodra hij het water in gaat en houdt dat na vijf minuten aan? Ga er dan uit. Sla een handdoek om hem heen, blijf aan de kant staan en kijk of hij vanzelf weer naar het water gaat kijken. Doet hij dat, ga dan nog vijf minuten het water in. Doet hij dat niet, dan is het klaar voor vandaag.

Ging het twee keer achter elkaar niet, dan kun je een paar weken wachten en het opnieuw proberen. Er is geen leeftijd waarop dit gelukt hoeft te zijn. Wisselen helpt soms ook: een warmer bassin, een rustiger uur, of een tijdstip vlak na een slaapje in plaats van vlak ervoor. Welk uur je koos en hoe het ging, ben je een paar weken later zo weer kwijt; in een baby tracker app schrijf je dat bij de dag zelf, zodat je het voor de volgende keer terug kunt lezen.

Wanneer je contact opneemt

Twijfel je of zwemmen past bij jullie situatie, bijvoorbeeld omdat je baby te vroeg geboren is, buisjes in de oren heeft of onder controle staat voor iets anders, leg dat dan voor op het consultatiebureau. Daar kunnen ze het toepassen op jouw kind; deze tekst kan dat niet.

Houdt je baby na het zwemmen klachten, zoals pijn aan een oor, een rode geïrriteerde huid die niet wegtrekt of diarree die langer dan een paar dagen duurt, maak dan een afspraak bij de huisarts.

Is je baby onverwacht kopje onder gegaan, bel dan de huisarts, of buiten kantooruren de huisartsenspoedpost, en laat hem beoordelen, ook als hij daarna weer rustig is. Reageert je baby niet goed, ademt hij moeilijk of ziet hij blauw rond de mond, bel dan 112.

Hoe het met jou gaat

Zwemmen met een baby is voor jou vooral organiseren: tassen, natte kleren en een kleedhokje dat te klein is. Misschien vraag je je af of je dat in je eentje redt.

Ga daarom de eerste keer met z’n tweeën als dat kan: één paar handen voor je baby, één voor de rest. Lukt dat niet, spreek dan met jezelf af dat je na twintig minuten uit het water komt, ook als het goed gaat. Dan houd je tijd over om jullie allebei rustig aan te kleden.

Zie je er vooral tegenop, dan kun je het net zo goed een paar weken uitstellen.

De eerste keer zwemmen in het dagboek

De eerste keer in het grote bad is een dag voor het dagboek: in BabyTracker zet je er een foto en een verhaaltje bij, en zien opa en oma het dezelfde middag nog. En omdat zwemmen bij veel gezinnen een vast uitje wordt, kun je er een eigen knop voor maken die het met één tik vastlegt.

Bekijk mijlpalen en fotos