Wanneer kun je met je baby gaan zwemmen, en waar let je op?

Lijkt het je leuk om met je baby te gaan zwemmen, maar twijfel je of je kind daar al aan toe is? De leeftijd, gezondheid en watertemperatuur spelen daarbij een rol.

Volgens de GGD kunnen gezonde baby’s vanaf 8 weken beginnen met babyzwemmen, als je baby er klaar voor is. Zwembaden bepalen zelf vanaf welke leeftijd ze baby’s toelaten.

Hieronder staat wat je vooraf navraagt, hoe een eerste keer verloopt, wanneer je een keer overslaat, en welke regel er wel landelijk geldt: die over toezicht bij water. Dit artikel gaat niet over leren zwemmen; dat begint jaren later.

Wat je vooraf aan je zwembad vraagt

Voor babyzwemmen noemt de GroeiGids een watertemperatuur van liefst minstens 32 graden en een luchttemperatuur van minstens 34 graden. Wat jouw bad zelf aanhoudt, bepaalt wat kan, en dat kost één telefoontje.

Vraag ook of er een apart uur is voor ouders met baby’s. Een zwembadhal is voor een baby een flinke lading prikkels, met licht, geluid en echo tegelijk, en op een rustig uur is dat een stuk minder.

Waarom een baby in het water sneller afkoelt dan jij

Wat je ziet: je baby gaat rillen, de lippen worden blauwig, of je baby wordt opeens stil en reageert minder op spetteren dan daarvoor. Dat zijn de tekenen om eruit te gaan. Reageert je baby nergens op, ook niet als je je baby aanraakt of aanspreekt, bel dan 112.

Zelf blijf je in het zwembad warm doordat je beweegt. Je baby ligt meestal stil in je armen en koelt daardoor makkelijker af. Bovendien verlies je in water sneller warmte dan in lucht. Een zwembad voelt dus kouder aan dan een kamer met dezelfde temperatuur.

Daarom werkt het beter om in het warmste bassin te beginnen en te stoppen terwijl het nog goed gaat, dan om een heel uur vol te maken in het gewone bad. Zwem niet langer dan een halfuur met je baby. Voor een eerste keer is korter ook goed, en de tekenen hierboven gaan voor de klok.

Zo verloopt een eerste keer

Reken van deur tot deur op ongeveer anderhalf uur, waarvan hooguit een halfuur in het water. Deze volgorde scheelt het meeste gedoe.

1. Thuis inpakken: twee handdoeken, een zwemluier, een gewone luier, een compleet warm setje kleding, en in de koudere maanden een mutsje voor buiten.
2. In de kleedkamer op de heenweg: kleed eerst jezelf om en daarna pas je baby, zodat hij zo kort mogelijk bloot op het aankleedkussen ligt.
3. De eerste vijf minuten in het water: loop rustig in met je baby tegen je borst en blijf gewoon staan, zodat hij kan voelen wat er gebeurt voordat je gaat bewegen.
4. Daarna tien tot twintig minuten: wieg hem door het water, laat hem op zijn rug op je onderarmen dobberen en houd je gezicht dichtbij.
5. Bij de eerste rilling of het eerste jengelen ga je eruit, ook als je pas tien minuten in het water bent.
6. Na afloop: spoel kort af onder de douche, dep droog met extra aandacht voor de plooien, en kleed eerst je baby warm aan en dan pas jezelf.
7. Houd een voeding achter de hand voor na afloop, want de kleedkamer is geen fijne plek om die alsnog te moeten regelen.

Onder water gaan hoeft niet, ook niet bij babyzwemmen. Gaat er per ongeluk een golfje over het gezicht, til je baby dan rustig op en droog het gezicht af met een hoekje handdoek.

De regel die bij alle water hoort

Kinderen onder de vier jaar lopen het meeste risico op verdrinking. Van de verdrinkingsslachtoffers die op de spoedeisende hulp belanden, is twintig procent een kind van één of twee jaar. Verdrinken gaat bij jonge kinderen bovendien geluidloos: ze spartelen en schreeuwen niet, ze zakken stil onder water, en dat kan al in een laagje water van tien centimeter.

VeiligheidNL vat het samen in De 4 van Veilig in en om Water. Die vier gelden in het zwembad net zo goed als bij het opblaasbadje in de tuin en in bad thuis:

• Zorg dat je je kind altijd kunt zien.
• Laat je nergens door afleiden, ook niet door je telefoon of een boek.
• Blijf bij een kind onder de drie jaar zo dichtbij dat je het kunt aanraken.
• Loop nooit even weg bij je kind, ook niet als de deurbel gaat.

Een zwemkraag, een zwemzitje, zwemvleugels en een drijfpakje houden een kind drijvend, maar het zijn geen reddingsmiddelen: bij elk daarvan blijf je bij je kind. Gaat een kind dat nog niet kan zwemmen naar een zwembad of een zwemmeertje, dan zijn zwemvleugels wel het advies. Een baby die je zelf op je arm houdt, heeft ze niet nodig.

Voor een baby telt daarbij ook wat die aanheeft. Een gewone wegwerpluier houdt lucht vast, waardoor de billen boven water uitkomen en het hoofd juist omlaag gaat; een zwemluier is daarom het advies.

Babyzwemmen: wat het wel en niet is

Baby- en peuterzwemmen heet ook wel ouder- en kindzwemmen of guppyzwemmen. Kinderen leren daar in een aantal lessen bijvoorbeeld draaien en drijven, of vanuit het water op de kant klimmen. Ouders worden gestimuleerd zo’n cursus met hun jonge kind te volgen: het helpt de zelfredzaamheid van je kind in het water te vergroten, en je kind krijgt er vertrouwen in het water door.

Zwemles is het niet. Zwemveilig ben je pas met het volledige Zwem-ABC van de Nationale Raad Zwemveiligheid, en de adviesleeftijd om aan het A-diploma te beginnen is viereneenhalf tot vijf jaar; de eisen van dat diploma zijn voor een kind van drie te moeilijk. Over inschrijven geldt alleen dat het moment per aanbieder verschilt en dat er soms wachtlijsten zijn, dus informeer op tijd.

Tot die tijd verandert er niets aan de regel hierboven: binnen handbereik, in elk water, ook in het pierenbadje. Kinderen tot en met zes jaar kunnen ook mét zwemdiploma nog niet zelfstandig zwemmen.

Buiten zwemmen: zee, meer en het badje in de tuin

Buitenwater is bijna altijd koeler dan het bassin waarin je binnen zwemt, dus voor een baby is dat vooral pootjebaden op een warme dag, en kort. Voor open water geldt een aparte waarschuwing: doe een kind geen zwemvleugels om in zee bij aflandige wind, of in open water met stroming of harde wind.

Ongelukken gebeuren vooral in en om huis: in een opblaasbaar zwembadje, een vijver en soms in bad. Laat het badje in de tuin daarom leeglopen zodra je naar binnen gaat, want tien centimeter water is al genoeg.

Neem buiten extra warme spullen mee, want er staat geen warme douche naast de handdoek. Voor de zon geldt hetzelfde als op elke buitendag: houd je baby het eerste jaar uit de directe zon. Smeer alleen de huid in die bloot blijft, met zonnebrandcrème factor 30 met uva-filter. Een parasol en een uv-pakje houden veel zon tegen.

Wanneer je een keer overslaat

Zwemmen kost energie, en een warm, druk bad maakt een ziek kind niet opgeknapter. Sla de zwemronde over bij:

• Koorts, of een baby die zichtbaar niet fit is.
• Diarree. Zie af van zwemmen bij diarree, en ook in de eerste twee weken nadat de diarree gestopt is. De reden: cryptosporidium-oöcysten zijn bestand tegen chloor.
• Een flinke verkoudheid of pijn aan een oor. Twijfel je, leg het dan voor op het consultatiebureau.
• Open plekjes of een uitslag waarvan je niet weet wat het is. Chloorwater prikt, en sommige uitslag is besmettelijk. Gaat het om waterwratjes die al bekeken zijn, dan kan zwemmen met een waterdichte pleister op de open wratjes.
• Een baby die net een prik heeft gehad en er hangerig van is.

Wat je baby in het zwembad niet beschermt

• Een gewone luier in plaats van een zwemluier. Die zuigt zich vol en houdt lucht vast, waardoor de billen boven water komen en het hoofd omlaag gaat.
• Langer doorgaan in de hoop dat je baby het alsnog leuk gaat vinden. Bij rillen of jengelen is doorgaan geen kwestie van wennen; de tekenen hierboven zijn het moment om eruit te gaan.
• Zwemvleugels omdoen om je handen vrij te hebben. Ze houden een kind drijvend, maar ze zijn uitdrukkelijk geen reddingsmiddel: je blijft er net zo goed bij.
• Een reddingsvest bij een baby in een gewone wegwerpluier. Dat wordt afgeraden, omdat de luier lucht vasthoudt en het hoofd daardoor onder water kan komen.

Als het niet lukt

Huilt je baby zodra die het water in gaat en houdt dat na vijf minuten aan? Ga er dan uit. Sla een handdoek om je baby heen, blijf aan de kant staan en kijk of je baby vanzelf weer naar het water gaat kijken. Gebeurt dat, ga dan nog vijf minuten het water in. Gebeurt dat niet, dan is het klaar voor vandaag.

Ging het twee keer achter elkaar niet, dan kun je een paar weken wachten en het opnieuw proberen. Er is geen leeftijd waarop dit gelukt hoeft te zijn. Wisselen helpt soms ook: een warmer bassin, een rustiger uur, of een tijdstip vlak na een slaapje in plaats van vlak ervoor. Welk uur je koos en hoe het ging, ben je een paar weken later zo weer kwijt; in een baby tracker app schrijf je dat bij de dag zelf, zodat je het voor de volgende keer terug kunt lezen.

Wanneer je contact opneemt

Twijfel je of zwemmen past bij jullie situatie, bijvoorbeeld omdat je baby te vroeg geboren is, buisjes in de oren heeft of onder controle staat voor iets anders, leg dat dan voor op het consultatiebureau. Daar kunnen ze het toepassen op jouw kind; deze tekst kan dat niet.

Houdt je baby na het zwemmen klachten, zoals pijn aan een oor of een rode geïrriteerde huid die niet wegtrekt, maak dan een afspraak bij de huisarts. Heeft je baby een dag lang steeds waterdunne diarree, bijvoorbeeld 6 keer per dag of vaker? Bel dan dezelfde dag de huisarts.

Is je baby onverwacht kopje onder gegaan, bel dan de huisarts, of buiten kantooruren de huisartsenspoedpost, ook als je baby daarna weer rustig is. Er kunnen binnen 48 uur nog complicaties ontstaan. Reageert je baby niet goed, ademt moeilijk of ziet blauw rond de mond, of wordt je baby in die tijd alsnog hevig benauwd, bel dan 112.

Alleen naar het zwembad met je baby

Zwemmen met een baby is voor jou vooral organiseren: tassen, natte kleren en een kleedhokje dat te klein is. Misschien vraag je je af of je dat in je eentje redt.

Ga daarom de eerste keer met z’n tweeën als dat kan: één paar handen voor je baby, één voor de rest. Lukt dat niet, spreek dan met jezelf af dat je na twintig minuten uit het water komt, ook als het goed gaat. Dan houd je tijd over om jullie allebei rustig aan te kleden.

Zie je er vooral tegenop, dan kun je het net zo goed een paar weken uitstellen.

De eerste keer zwemmen in het dagboek

De eerste keer in het grote bad is een dag voor het dagboek: in BabyTracker zet je er een foto en een verhaaltje bij, en zien opa en oma het dezelfde middag nog. En omdat zwemmen bij veel gezinnen een vast uitje wordt, kun je er een eigen knop voor maken die het met één tik vastlegt.

Bekijk het babydagboek