Mag een baby ui en knoflook? Ja, meegekookt vanaf de eerste hapjes

Je staat te koken, de ui staat al te fruiten, en je vraagt je af of de portie voor je baby daar straks gewoon uit mag komen. Dat kan: gare ui en knoflook kunnen vanaf de eerste hapjes rond zes maanden mee in het eten.

Voor ui en knoflook geldt geen aparte leeftijd. Elke soort groente is geschikt voor baby’s, groente voor een baby kook je zonder zout gaar, en een baby mag gekruid eten. Wat je weglaat is het zout. De smaak mag blijven.

Hoe je baby op die smaak reageert, verschilt per kind en per keer. Hieronder staat hoe je het opbouwt, wat je doet als je baby het weigert, en bij welke klachten na een maaltijd je belt.

Wat je merkt bij de eerste keer

Meestal zie je het gezicht het eerst. Je baby trekt zijn neus op, huivert kort, duwt het hapje met zijn tong naar buiten of draait zijn hoofd weg. Diezelfde reactie zie je bij veel nieuwe smaken, ook bij een groentehapje waar helemaal niets doorheen zit.

Het kan ook anders lopen. Je baby eet het hapje zonder aarzelen op en doet zijn mond alweer open voor de volgende. Beide reacties komen voor op dezelfde smaak, en bij hetzelfde kind kan de tweede keer anders gaan dan de eerste.

Later op de dag merken sommige ouders een winderig buikje en leggen ze dat naast de ui van het avondeten. Verderop staat wat daarover wel en niet bekend is.

Wat gebruikelijk is, per leeftijd

De hapjesperiode heeft een paar ijkpunten. Ze verschillen per kind; de tabel geeft een richting, geen norm.

Die laatste regel loopt dus door na de eerste verjaardag. Het Voedingscentrum schrijft dat de nieren van jonge kinderen nog niet veel zout aankunnen, en houdt daarom aan om tot minstens vier jaar geen zout toe te voegen. Voor smaakmakers zonder zout, zoals ui, knoflook en tuinkruiden, geldt die beperking niet.

Wat kan er wel en wat wacht nog

Dit is wat er per smaakmaker geldt:

Wissel daarbij af en gebruik niet vaak en veel van één soort kruid. Voor kinderen tot vier jaar geldt bovendien: geen kruidenmengsels waar zout in zit.

Waarom herhalen meer oplevert dan wegmengen

Wat je ziet, is een baby die zijn gezicht vertrekt bij een lepel met ui erin. Je baby kent die smaak nog niet. Een kind proeft een smaak soms wel tien keer voordat het die smaak leert waarderen, en die keren hoeven niet op achtereenvolgende dagen te vallen.

Je baby went aan die smaak door hem vaker te proeven, en daar is nu tijd voor. De eerste twee jaar zijn het belangrijkst voor de smaakontwikkeling: de meeste kinderen van nul tot twee jaar proberen juist graag nieuwe dingen, terwijl een peuter daar vaker tegenin gaat.

Daarom werkt opnieuw aanbieden beter dan wegmengen. Laat een kind eerst aan losse smaken wennen en nog geen gemengde smaken proeven; bij kant-en-klare potjes kies je in het begin voor een enkelvoudige smaak. Roer je de ui door iets zoets, dan proeft je baby vooral dat zoete en komt de tel van tien keer niet op gang.

Gaar koken helpt niet bij de smaak, maar bij de structuur van het eten. Zacht gekookte stukjes laten zich makkelijker prakken, en zacht koken of stomen maakt harde stukjes voor een kind makkelijker.

Zo bouw je het op

Het komt op vier momenten aan, en bij elk staat de reden erbij.

• Bij het koken: fruit de ui gaar voordat de rest van de pan erin gaat, en kook de knoflook mee. Gaar is hier het punt, en zonder zout: groente voor een baby kook je zonder zout in een bodempje water.
• Bij het opscheppen: haal de portie voor je baby uit de pan voordat het zout, de bouillon of de kruidenmix erbij gaat. Zo eet je baby hetzelfde gerecht als jullie, zonder het zout.
• Bij het aanbieden: geef één nieuwe smaak tegelijk, zodat je baby die smaak kan leren herkennen. Om dezelfde reden begin je bij kant-en-klare potjes met een enkelvoudige smaak.
• Bij de structuur: prak of pureer passend bij wat je kind aankan en houd de stukjes niet te groot. Blijf tijdens het eten in de buurt en laat je kind rustig zitten; dat is het advies om verslikken te voorkomen.

Eén avond uitgeschreven. Om vijf uur snijd je de ui en zet je hem op met een lepel olie. Om tien over vijf gaan de groente, de aardappel en een teentje knoflook erbij, met een bodempje water en zonder zout. Om half zes is alles gaar: je schept twee tot drie eetlepels apart voor je baby en prakt dat fijn. Pas daarna gaat het zout in de pan voor de rest van het gezin.

Kook je bladgroente mee, zoals spinazie of andijvie, dan kan dat gewoon. Baby’s kunnen alle groenten uitproberen, ook de nitraatrijke soorten.

Wat je apart hebt geschept en niet opgaat, verdeel je over diepvrieszakjes of een ijsblokjesvorm. Ingevroren blijft een zelfgemaakt groentehapje maximaal drie maanden goed. Een ontdooid hapje bewaar je niet opnieuw en vries je niet opnieuw in; wat overblijft gooi je weg.

Wat vaak niet helpt

Vier dingen die je kunt overslaan, met de reden erbij:

• Een bouillonblokje of kruidenmix om het hapje smaak te geven. Daar zit zout in, en dat is precies wat in het eten van een jong kind achterwege blijft. Ui, knoflook en tuinkruiden doen hetzelfde werk zonder zout.
• Ui van het menu halen na één winderige avond. Aan een winderig buikje is niet af te lezen waar het vandaan komt, en je kind mist er een smaak door die het nog aan het leren is.
• Rauwe ui geven om je baby vast te laten wennen. Rauw smaakt scherper, en harde stukjes kun je juist beter eerst zacht koken of raspen.
• De lepel doorduwen als je baby zijn hoofd wegdraait. De smaak wordt er niet vertrouwder van; opnieuw aanbieden op een andere dag levert meer op.

Als je baby het eten met ui weigert

Draait je baby na twee of drie hapjes zijn hoofd weg, sluit die maaltijd dan af en geef de melk zoals je gewend bent. Doorgaan levert op dat moment weinig op, en je kunt dezelfde smaak later opnieuw aanbieden.

Bied dezelfde smaak binnen een paar dagen opnieuw aan, op een moment dat je kind uitgerust is en niet net gedronken heeft. Reken op meerdere pogingen: tien keer proeven voordat een kind een smaak leert waarderen komt voor, en die keren hoeven niet op achtereenvolgende dagen te vallen. Hoe vaak je een smaak al hebt aangeboden, is lastig te onthouden; door de voeding bij te houden in een app zie je terug wanneer de ui voor het laatst op het bord lag. Houd de hoeveelheid klein, dan is een weigering ook maar een kleine weigering.

Lukt het na een stuk of tien keer nog steeds niet, laat die smaak dan een paar weken liggen en bied hem later in een ander gerecht aan. Weigert je kind niet één smaak maar vrijwel alle hapjes, of komt het eten al weken niet op gang, bespreek dat dan op het consultatiebureau.

Een winderig buikje na een maaltijd met ui

Veel ouders vragen zich af of de ui van gisteravond de onrust van vannacht verklaart. Dat verband is bij baby’s niet vastgesteld, en aan de buitenkant is de oorzaak van een winderig buikje niet te zien.

Thuisarts.nl schrijft dat bij 5 van de 100 baby’s die veel huilen een lichamelijke oorzaak wordt gevonden. Bij de overige 95 komt er geen aanwijsbare verklaring uit, en kijken de verpleegkundige of arts samen met de ouders waar het huilen vandaan zou kunnen komen.

Op eigen houtje voeding schrappen is daarom geen goede eerste stap. Een kind kan juist een voedselallergie krijgen door voeding weg te laten zonder dat een allergie is vastgesteld, en het kan er ook voedingsstoffen door missen. Vermoed je dat je kind ergens niet tegen kan, laat dat dan uitzoeken door de huisarts.

Wanneer neem je contact op?

Wat je nu ziet aan je kind:

• Bel direct de huisarts, de huisartsenspoedpost of 112 als je kind kort na het eten moeilijk ademt of piepend ademhaalt, opeens hees is, een dikke tong of keel krijgt, duizelig wordt of flauwvalt.
• Maak een afspraak bij de huisarts als je denkt dat je kind niet tegen een bepaald soort eten of drinken kan, bijvoorbeeld bij uitslag, jeuk, buikpijn, diarree of overgeven dat telkens na hetzelfde eten terugkomt.
• Bespreek het op het consultatiebureau als het eten al weken niet op gang komt, als je kind vrijwel alle hapjes weigert of als je twijfelt over de opbouw. De verpleegkundige of arts kan je kind onderzoeken en met je meekijken.

Is je kind te vroeg geboren, is er een aandoening bekend, of is er in het gezin al een voedselallergie vastgesteld, leg de opbouw van de hapjes dan van tevoren voor aan het consultatiebureau of de huisarts.

Hoe het met jou gaat

Koken voor iemand die het eten weer uitspuugt, is werk dat je op de dag zelf weinig teruggeeft. Veel ouders worden er onzeker van of geïrriteerd, vooral als het al weken zo gaat. Dat zegt niets over hoe je het doet.

Wat helpt, is de druk van één maaltijd halen. Spreek met jezelf af dat een maaltijd na twintig minuten klaar is, ook als er weinig in is gegaan. Om en om voeren met je partner of met iemand anders die af en toe meedoet, helpt ook.

Zie je tegen de maaltijden op of blijf je erover piekeren, bespreek dat dan op het consultatiebureau. Daar kijken ze met je mee zonder dat er eerst iets mis hoeft te zijn.

Nieuwe smaken op het lijstje

De eerste keer knoflook, de eerste keer komijn: in BabyTracker leg je nieuwe smaken vast bij de voeding, met een notitie over hoe het viel. Handig voor jezelf, en voor de dag dat je partner kookt.

Bekijk voeding bijhouden