Wat mag je niet eten als je borstvoeding geeft? Minder dan je denkt

Het is zaterdagavond, kwart over zeven. Voor het eerst sinds de bevalling zit je weer in een restaurant, en op de kaart staat carpaccio. Net als je wilt bestellen zegt iemand aan tafel dat dat vast niet kan, nu je borstvoeding geeft.

Negen maanden lang wist je precies wat er niet mocht. Wat er sinds de bevalling geldt, heeft eigenlijk niemand je verteld.

Het antwoord is geruststellend: bijna alles mag weer. De zwangerschapsregels over rauw vlees, rauwe vis en rauwmelkse kaas gelden na de bevalling niet meer.

Wat overblijft is een kort lijstje van het Voedingscentrum: cafeïne beperken, alcohol het liefst niet, een paar vissoorten en kruidenpreparaten.

Hieronder staat wat er op dat lijstje staat en waarom de rest gewoon kan. Medicijnen vallen buiten dit artikel: of een medicijn samengaat met borstvoeding, vraag je aan je huisarts.

Sushi, carpaccio en tiramisu: dat mag allemaal weer

Alles wat tijdens de zwangerschap van de lijst was vanwege rauw vlees, rauwe vis of rauwe melk, mag na de bevalling weer. Verloskundigen zeggen het zo: je mag weer producten met rauw vlees, rauwe vis en rauwe melk eten, zoals sushi en rauwmelkse zachte kaas.

Daar vallen ook carpaccio en filet americain onder, en gerookte zalm. Die producten hebben geen invloed op de melk die je baby binnenkrijgt.

Tiramisu met rauw ei komt op het lijstje voor deze periode evenmin voor.

Hoe eten en drinken er in deze maanden verder uitziet, staat in eten en drinken bij borstvoeding.

Waarom de zwangerschapsregels vervallen zijn

Tijdens de zwangerschap ging het om infecties. Rauw vlees, rauwe vis en producten met rauwe melk kunnen besmet zijn met listeria en toxoplasmose, en die wilde je niet oplopen zolang je kind in je buik zat.

Na de bevalling werkt dat anders. Krijg je nu ergens een voedselinfectie van, dan is dat meestal alleen vervelend voor jezelf; je kunt gewoon doorgaan met voeden. Zo staat het ook op de borstvoedingspagina van het Voedingscentrum.

Rauw eten kan je zelf dus nog steeds ziek maken, net als ieder ander. Het aparte verbod voor deze periode is er alleen niet meer.

Wat er nog wel op het lijstje staat

Het lijstje dat overblijft is kort, en bij het meeste gaat het om beperken. Helemaal laten staan hoeft bijna nergens.

Zie de tabel als een indruk van waar je op let, niet als streng regime.

Elk punt uit de tabel krijgt hieronder een eigen stukje.

Koffie en cafeïne: rond de twee koppen per dag

Cafeïne komt via je melk bij je baby. Tot ongeveer 200 milligram per dag wordt als veilig gezien; van meer kan je baby onrustig worden en slaapproblemen krijgen.

In een kopje koffie zit gemiddeld 60 milligram cafeïne, in zwarte thee ongeveer 30 en in groene thee ongeveer 20. Voor koffie komt het advies daarmee uit op niet meer dan twee kopjes per dag, of cafeïnevrij.

Hoe je dat optelt over een hele dag, staat in de hoeveelheid cafeïne per dag.

Alcohol: het veiligst is geen

Voor alcohol is het advies helder: het veiligst is geen, zolang je borstvoeding geeft.

Drink je toch een keer een glas, houd het dan bij één standaardglas, het liefst vlak na een voeding. Wacht daarna ongeveer drie uur met voeden; dan is de alcohol van dat ene glas uit je melk verdwenen.

Meer achtergrond staat in wat er over alcohol bekend is.

Vis mag, maar niet elke soort even vaak

Vis is gezond, en het algemene advies is om één keer per week vis te eten, het liefst een vette soort zoals haring, Atlantische zalm, bokking of sardines.

Voor vette vis geldt tegelijk een bovengrens: niet vaker dan twee keer per week, vanwege kleine hoeveelheden dioxines die erin kunnen zitten. Wissel daarnaast af tussen soorten.

Een paar soorten kun je beter laten staan omdat ze meer zware metalen zoals kwik kunnen bevatten: tonijn, zwaardvis, haai, makreel, snoek, snoekbaars, paling en rivierpaling. Heb je zo’n soort toch een keer gegeten, dan is dat geen reden voor zorg; het gaat om wat je regelmatig eet.

Gerookte zalm staat niet in dat rijtje. Het bezwaar tegen rauw is vervallen, en zalm is juist een van de aangeraden vette soorten; een portie gerookte zalm telt dus gewoon mee als vette vis.

Voor je baby gelden eigen visregels, en die zijn strenger. Ze staan in vis voor je baby en, voor de tonijnvraag, in tonijn voor je baby.

Kruidenthee en kruidenpreparaten

Kruidenpreparaten worden uit voorzorg afgeraden zolang je borstvoeding geeft. Gebruik in elk geval geen aloë, senna of kava kava: schadelijke stoffen daaruit kunnen overgaan in je melk.

Wees ook terughoudend met thee waar venkel, anijs of kaneel in zit, zoals veel borstvoedingsthee. Baby’s kunnen vrij snel meer van bepaalde plantengifstoffen binnenkrijgen dan goed voor ze is.

Zulke thee helpt ook niet tegen darmkrampjes, al wordt dat weleens beweerd.

Heb je zo’n thee toch een keer gedronken, dan is dat niet direct schadelijk; het advies is vooral om het voortaan te laten. Kaneel als smaakmaker in je eten, een beschuit met muisjes of gewone venkel op je bord kan geen kwaad.

Voor het bordje van je baby zelf gelden andere regels; die staan in kruiden in het eten van je baby.

Pittig eten, ui en knoflook: je baby proeft mee

Normaal gebruik van keukenkruiden en specerijen kan geen kwaad, ook de scherpe varianten. Je hoeft je curry of je sambal dus niet te laten staan.

Wat je eet en drinkt beïnvloedt vooral de geur en smaak van je melk; op de samenstelling heeft het maar voor een klein deel invloed.

Je baby proeft dus af en toe iets mee van jouw eten, en ook ui en knoflook kunnen zo in de smaak terugkomen. Zo kan hij via de melk alvast wennen aan verschillende smaken.

Wanneer ui en knoflook op het bordje van je baby zelf kunnen, staat in ui en knoflook voor je baby.

Honing mag voor jou gewoon

Het bekende honingverbod geldt alleen voor kinderen onder de één jaar. Honing kan sporen van een bacterie bevatten die in de darmen van zo’n jong kind kunnen uitgroeien; daarom krijgt je baby het eerste jaar geen honing, ook niet verwerkt in koek of pap.

Op het lijstje met wat jij tijdens de borstvoeding beperkt, komt honing niet voor. Jij kunt dus gewoon honing eten.

Waarom het verbod voor baby’s zo strikt is, staat in waarom je baby zelf geen honing krijgt.

Krijgt mijn baby krampjes van wat ik eet?

Veel ouders horen dat krampjes komen door iets in het eten van de moeder. Zo’n verband is niet aangetoond; zelfs voor koemelk en soja, de bekendste verdachten, geldt dat het laten staan ervan het huilen niet aantoonbaar vermindert.

Schrap daarom niets op eigen houtje. Denk je toch aan koemelk, overleg dan eerst met het consultatiebureau of de huisarts voordat je iets weglaat; anders wordt je eigen eten schraler zonder dat duidelijk is wat het oplevert.

Meer over onrustige avonden staat in krampjes bij je baby.

Wil je weten of een onrustige avond op zichzelf stond, dan helpt terugkijken meer dan gokken. Met voedingen bijhouden in een app zie je na een paar weken of zulke avonden vaker op hetzelfde moment vallen.

En drop, en boerenkool?

Over drop gaan hardnekkige verhalen rond. Op de lijst met wat je bij borstvoeding beperkt of laat staan, komt drop niet voor; meer valt er op basis van de Nederlandse adviezen niet over te zeggen.

Boerenkool, spruitjes en uien zouden je baby krampjes geven. Daarvoor geldt hetzelfde als hierboven: dat verband is niet aangetoond, en je hoeft groenten niet te mijden.

Boerenkool staat op de borstvoedingspagina zelfs tussen de voorbeelden van groente om mee te variëren, samen met wortel, spinazie en andijvie.

Wat vaak niet helpt

Een paar adviezen gaan al jaren rond en houden meer tegen dan ze opleveren:

• Op eigen houtje hele voedselgroepen schrappen tegen krampjes of onrust. Het effect is niet aangetoond en je maaltijden worden er vooral eentoniger van.
• Venkel- of anijsthee drinken tegen darmkrampjes. Zulke thee helpt daar niet tegen, en het advies is juist om er terughoudend mee te zijn.
• Streng lijnen om snel van het zwangerschapsgewicht af te komen. Borstvoeding maken kost je lichaam extra energie, en met een streng dieet krijg je mogelijk te weinig voedingsstoffen binnen.

Heb je zelf extra vitamines nodig?

Een apart vitaminelijstje voor voedende moeders staat er niet. Het advies is gevarieerd eten met de Schijf van Vijf; daarmee krijg je voldoende voedingsstoffen binnen, ook nu je lichaam meer nodig heeft dan normaal.

Twijfel je of je genoeg binnenkrijgt, leg dat dan voor aan het consultatiebureau.

Je baby krijgt zijn eigen aanvulling, los van jouw eten: zie vitamine K en D voor je baby.

Genoeg drinken, niet lijnen

Borstvoeding maken vraagt energie en vocht. Op Thuisarts.nl is het advies simpel: eet gezond en drink minstens 2 liter per dag.

Veel moeders merken vooral in het begin dat ze meer dorst hebben. Zet daarom standaard iets te drinken klaar op de plek waar je voedt, dan drink je vanzelf mee met je baby.

Actief lijnen wordt afgeraden zolang je voedt. Met een streng afvaldieet krijg je mogelijk te weinig voedingsstoffen binnen, terwijl je lichaam juist extra energie nodig heeft.

Borstvoeding geven kan bij sommige vrouwen bijdragen aan gewichtsverlies, maar dat verschilt sterk per persoon. Het hoeft dus niet snel te gaan.

Iets gegeten of gedronken waar je over twijfelt?

Twijfel je of iets kan, of zit je ergens over in wat je al op hebt: bel het consultatiebureau of overleg met een lactatiekundige. Die twijfel is op zichzelf een geldige reden om te bellen; je hoeft niet eerst zelf uit te zoeken of er echt iets aan de hand is.

Word je zelf flink ziek na iets wat niet goed meer was, bijvoorbeeld met aanhoudend overgeven, diarree of koorts, neem dan contact op met de huisarts.

Voor het voeden zelf geldt wat er op de borstvoedingspagina staat: een voedselinfectie is meestal alleen vervelend voor jezelf, en je kunt in de regel gewoon blijven voeden.

Als er voor jullie iets anders is afgesproken

Heeft de huisarts, kinderarts of het consultatiebureau jou een aangepast dieet geadviseerd, bijvoorbeeld tijdelijk zonder koemelk, dan gaan die afspraken voor op dit artikel.

Zo’n dieet doe je met begeleiding, zodat je zelf genoeg voedingsstoffen binnenkrijgt. Begin of stop er liever niet mee zonder overleg.

Vergeet jezelf niet

Veel voedende ouders zetten zichzelf op rantsoen, uit angst om iets fout te doen. Terwijl het lijstje kort is en je melk niet staat of valt met een perfecte week.

De samenstelling van je melk beweegt maar beperkt mee met wat je eet; dat is precies waarom dat lijstje zo kort kan blijven.

Laat je partner of het bezoek koken of boodschappen doen. Dat levert meer op dan piekeren over één maaltijd.

En ging een dag anders dan je wilde, met te veel koffie of een gemiste maaltijd, dan pak je het de volgende dag gewoon weer op.

In de app: voeding bijhouden