Welke kruiden en specerijen mag je baby?

Je hebt pastasaus gemaakt met knoflook en oregano en wilt je baby laten mee-eten. Welke kruiden en specerijen kun je gebruiken en waar let je op bij kant-en-klare mengsels?

Dat kan. Kruiden en specerijen mogen vanaf de eerste hapjes, want gekruid eten is niet slecht voor de gezondheid van een baby.

Wat je weglaat is zout. Onder de vier jaar geef je liever geen kruiden waar ook zout in zit, omdat de nieren van jonge kinderen daar nog weinig van kunnen verwerken.

Welke kruiden mag een baby? Kaneel, peper, kurkuma en meer

De tabel geeft een algemeen beeld; wat bij jouw kind past, kan daarvan afwijken.

Het is een volgorde en geen leeftijdsgrens, en er staat geen datum bij. In de middelste kolom staat wat het Voedingscentrum zegt. Noemt die een kruid niet, dan staat in de laatste kolom onze eigen kookregel.

Over ui en knoflook komen zoveel vragen dat daar een apart artikel over bestaat.

Waarom honing pas na het eerste jaar kan, staat ook in een eigen artikel.

Mag een baby kaneel?

Ja, een snufje kaneel dat meekookt in een gerecht kan vanaf de eerste hapjes. Kaneel staat in hetzelfde milde rijtje als basilicum, dille en nootmuskaat.

Denk aan een beetje kaneel door de pap of door een fruithapje. Houd de hoeveelheid klein en wissel af met andere kruiden, zodat je baby niet elke dag hetzelfde kruid binnenkrijgt.

De leeftijd maakt weinig uit. Een snufje meegekookte kaneel kan bij 6 maanden, bij 8 maanden en ook na de eerste verjaardag. Kaneelthee is iets anders, daarover staat verderop meer.

In de winkel kom je twee soorten kaneel tegen, cassiakaneel (ook Chinese kaneel genoemd) en ceylonkaneel. In cassiakaneel zit van nature coumarine, een aromastof die schadelijk kan zijn voor de lever als iemand er lange tijd elke dag veel van binnenkrijgt.

In ceylonkaneel zit daar nauwelijks iets van, en die soort is meestal wat duurder. Gebruik je thuis vaak kaneel, kies dan liever ceylonkaneel.

Op het etiket staat vaak niet welke soort erin zit, en dat kun je navragen bij de winkel of de leverancier. Een enkel snufje in een gerecht valt onder normaal gebruik, en dat is in het algemeen geen probleem.

Voor volwassenen is maximaal 1 theelepel (2 gram) kaneel per dag het advies. Voor kinderen is dat minder.

Mag een baby nootmuskaat?

Ja, meegekookt in een gerecht kan het. Nootmuskaat staat in het milde rijtje, naast kaneel en dille.

Het gaat om de hoeveelheid. In hoge dosis kan nootmuskaat hallucinaties geven, dus geef je een baby geen grote hoeveelheden.

Een beetje nootmuskaat in een gerecht valt onder normaal gebruik van een keukenkruid en is geen probleem, omdat de inname dan zeer beperkt blijft.

Hoe reageert een baby op een eerste gekruide hap?

Je baby fronst, huivert even en doet dan de mond weer open. Of het hoofd draait weg en de lepel gaat terug in het bakje. Beide zie je vaak bij een hap die anders ruikt en anders smaakt dan de vorige.

Kijk vooral naar wat er daarna gebeurt. Een gezicht bij de eerste lepel en daarna gewoon doorgaan, is iets anders dan een baby die kort na de maaltijd huiduitslag, diarree of overgeven krijgt.

Wie je dan belt, staat onderaan bij wanneer je contact opneemt.

Waarom proeft een baby scherper dan jij?

Een smaak die jij mild vindt, kan voor je baby al sterk zijn. Baby’s hebben meer smaakpapillen dan volwassenen en reageren daardoor gevoeliger op smaken. Een frons bij een nieuw hapje is dus niet vreemd.

Daar komt bij dat borstvoeding en flesvoeding vooral zoet en romig zijn. Zuur en bitter zijn dus nieuw.

Daarom werkt langzaam opbouwen beter dan alles tegelijk proberen. Een klein beetje basilicum door de courgette is voor een baby al een duidelijke verandering, en milde kruiden proeven minder scherp dan kerrie of peper.

Een smaak vertrouwd laten worden kost herhaling. Sommige kinderen hebben er wel tien keer proeven voor nodig, en de eerste twee jaar zijn het belangrijkst voor de smaakontwikkeling.

Laat je baby in de hapjesperiode daarom veel verschillende smaken proeven.

Krijgt je baby borstvoeding, dan is er al een beginnetje gemaakt. De smaak van moedermelk verschilt met wat jij die dag hebt gegeten, en kinderen die borstvoeding krijgen wennen daardoor vaak iets makkelijker aan nieuwe hapjes.

Zout: waarom je dat weglaat

De nieren van baby’s en kinderen kunnen nog niet veel zout aan. Kinderen die te veel zout binnenkrijgen kunnen daar op latere leeftijd last van hun nieren door krijgen.

Het advies is daarom om geen zout toe te voegen aan het eten van je baby en om kinderen niet te laten wennen aan een zoute smaak.

Kies daarnaast producten met weinig zout, zoals verse groente en groente uit de diepvries.

Het verschil zit niet in de kruiden zelf maar in wat er kant en klaar bij zit. Losse kruiden en specerijen worden juist genoemd als de smaakmaker die je in plaats van zout gebruikt.

Bouillonblokjes, kruidenmixen met zout, sojasaus en maggi horen bij de smaakmakers met veel zout. Hoeveel zout er precies in zit, verschilt per merk en staat op het etiket.

Praktisch komt het op een handeling neer. Schep de babyportie uit de pan voordat het zout, het blokje of de mix erin gaat. De kruiden mogen er op dat moment al in zitten, zo hoef je maar één pan te koken.

Kruiden op het bord mogen, kruidenthee niet

In kruiden als anijs, dragon, venkel, basilicum, nootmuskaat en kaneel zitten aromastoffen die onder de plantengifstoffen vallen. Het normale gebruik van deze keukenkruiden in gerechten is geen probleem, omdat de inname dan zeer beperkt blijft.

Het verschil zit in de concentratie. In thee, pillen, capsules en etherische oliën zit veel meer van dezelfde stof, en kleine baby’s kunnen daar vrij snel meer van binnenkrijgen dan goed voor ze is.

Daarom is het advies om baby’s geen kaneelthee, venkelthee of anijsthee te geven, ook niet tegen darmkrampjes. Voor druppels en mengsels tegen krampjes geldt hetzelfde. Wil je toch iets proberen, overleg dan eerst met het consultatiebureau of de huisarts.

Geef je zelf borstvoeding, dan geldt voor thee met venkel, anijs of kaneel een eigen advies. Over wat je zelf eet en drinkt tijdens de borstvoeding lees je meer in een eigen artikel.

Zo bouw je het op, met een gewone avond als voorbeeld

Het makkelijkst kook je zoals je gewend bent en voeg je er één stap aan toe. Een doordeweekse avond kan er zo uitzien.

1. Half zes: de pan met courgette en pasta staat op. Er gaat oregano en een half teentje knoflook in, en verder niets.
2. Kwart voor zes: je schept een paar lepeltjes in een bakje voor je baby en prakt die fijn. Dat is de portie zonder zout.
3. Tien voor zes: nu pas gaat het zout of het bouillonblokje in de pan voor de rest van het gezin.
4. Zes uur: iedereen eet hetzelfde gerecht, met hetzelfde kruid erin. Verse kruiden strooi je op het laatste moment door beide porties.

Voeg één nieuw kruid tegelijk toe en bied datzelfde gerecht een aantal keren opnieuw aan. Een smaak went door herhaling en niet door één keer proberen.

Welk kruid je wanneer hebt gegeven, ben je na een paar weken kwijt. Houd je de voeding bij in een app, dan zet je er kort bij wat erin zat en zie je later terug wat al aan bod is geweest.

Doe er minder van dan je voor jezelf zou doen. Een baby proeft scherper dan jij.

Verse kruiden was je eerst onder stromend water, want ze kunnen door mest of vervuild water besmet zijn met ziekmakers zoals salmonella en E. coli. Voeg ze daarna op het laatste moment toe. Stevige kruiden als rozemarijn en tijm geven juist meer smaak af als ze lang meekoken, dus die kunnen aan het begin in de pan.

Je kunt bijvoorbeeld kaneel door de fruithap of de pap doen, komijn of kurkuma door wortel en pompoen, oregano door de tomatensaus en dille bij een visje.

Wat er over nitraatrijke groente zoals spinazie bekend is, staat in een eigen artikel.

Smaak toevoegen zonder te forceren

• Zout of een bouillonblokje door het babyhapje voor de smaak. Kruiden geven dat gerecht ook smaak, zonder het zout waar de nieren van een baby nog weinig van aankunnen.
• Een zakje kruidenmix pakken zonder het etiket te lezen. In veel mixen zit zout, en op het etiket zie je hoeveel. Er zijn ook mixen zonder toegevoegd zout.
• Elke dag hetzelfde kruid, omdat het bevalt. Het advies is te variëren en niet vaak en veel van één soort kruid te gebruiken.
• Honing door de pap om het zoeter te maken. In het eerste jaar blijft honing weg, want honing kan besmet zijn met een bacterie waar kinderen tot 1 jaar erg ziek van kunnen worden.

Als je baby het gekruide hapje blijft weigeren

Draait je baby het hoofd weg, stop dan met die lepel en ga verder met de rest van de maaltijd. Bied hetzelfde gerecht na een paar dagen opnieuw aan, en daarna nog eens. Een paar pogingen zeggen nog weinig, want een smaak vraagt vaak veel herhaling.

Blijft het hetzelfde, verander dan één ding tegelijk. Neem minder van het kruid, leg een andere groente eronder of doe het kruid op het laatst erdoor in plaats van meegekookt.

Dwang bij het aanleren van nieuwe smaken werkt averechts, dus doorduwen bij een dichte mond levert niets op.

De grens ligt bij het eten zelf en niet bij het kruid. Eet je baby over een langere periode weinig, komen er nauwelijks nieuwe hapjes bij, of maak je je zorgen over de groei? Leg het dan voor op het consultatiebureau.

Neem mee welke gerechten je hebt geprobeerd en hoe vaak.

Wanneer je contact opneemt

Reageert je baby kort na een maaltijd, dan kan het om een ingrediënt uit het gerecht gaan en niet vanzelfsprekend om het kruid. De eerste twee niveaus hieronder lopen via de huisarts, het derde is de gewone weg via het consultatiebureau.

• Krijgt je baby opeens moeilijk of piepend adem, een tong of keel die dikker wordt of een hese stem? Of krijgt je baby opeens rode vlekken of bulten, overgeven of diarree, duizeligheid of flauwvallen, of wordt je baby bleek en suf? Bel 112 en blijf bij je kind.
• Maak een afspraak bij de huisarts als je baby na bepaalde gerechten steeds huiduitslag, jeuk, buikpijn, diarree of overgeven heeft. Je kunt 1 of 2 weken een voedingsdagboek bijhouden, zodat duidelijk wordt of de klachten met eten samenhangen.
• Bespreek het op het consultatiebureau als je baby structureel weinig eet, als je twijfelt over de groei, of als je niet goed weet welke kruiden je kunt geven.

Is je baby te vroeg geboren, is er in het gezin een bekende voedselallergie, of heeft je kind eerder een ernstige allergische reactie gehad? Leg de klachten dan eerder voor bij de huisarts in plaats van af te wachten.

Heeft je kind per ongeluk iets scherps binnengekregen, bied dan wat te drinken en troost aan. Zie je een van de signalen hierboven of blijft je kind ontroostbaar, bel dan.

Koken als je baby weinig wil proeven

Koken voor iemand die het bordje wegdraait is vermoeiend, en aan het eind van de dag is dat het laatste waar je zin in hebt. Het is dan verleidelijk om de kruiden maar weg te laten en voor je baby apart te gaan koken.

Spreek met jezelf af dat één maaltijd niets bewijst en dat je hetzelfde gerecht na een paar dagen gewoon opnieuw aanbiedt. Dat scheelt een dagelijkse afweging aan tafel. Dat een kind niet alles lust en dat het bord niet leeg gaat, komt vaak voor.

Merk je dat het eten elke dag spanning geeft, breng het dan ter sprake op het consultatiebureau, ook als je denkt dat je weinig te melden hebt. Zij kunnen meekijken en meedenken over de volgende stap.

Smaken bijhouden

Ook de eerste kaneelpap en de eerste knoflooksaus zijn lijstjesmateriaal: in BabyTracker noteer je per hapje wat erin zat en hoe het viel. Handig wanneer een gerecht ineens wel of niet in de smaak valt.

Zo houd je voedingen bij