Spelen met je baby: wat past er per leeftijd, van 0 tot 24 maanden

Je hebt de mand met speelgoed omgekeerd op het kleed, en je baby kijkt vooral naar jouw gezicht. Ondertussen vraag je je af of je niet meer met hem zou moeten doen.

Meer dan jezelf heb je eigenlijk niet nodig. In het eerste jaar zijn jouw gezicht, je stem en de gewone dingen in huis het materiaal waar een baby het meest van leert; een kast vol speelgoed voegt daar weinig aan toe.

Wat past, verschuift per fase, van kijken en luisteren naar pakken, gooien en nadoen. Het tempo verschilt flink per kind, dus de leeftijden hieronder geven een richting.

Wat leert je baby eigenlijk van spelen?

Voor een baby zijn spelen en leren hetzelfde. Elk spelletje oefent iets: kijken, pakken, geluid maken, jou nadoen.

Neem het gooien. Je ziet een baby van tien maanden die zijn lepel voor de tiende keer over de rand van de kinderstoel laat vallen. Daaronder zit een proefje: gebeurt er steeds hetzelfde, valt het altijd naar beneden, en kom jij het weer oprapen?

Die herhaling helpt jonge hersenen om verbindingen sterker te maken. Daarom hoeft spel niet nieuw of duur te zijn; hetzelfde spelletje voor de twintigste keer is voor een baby precies goed.

Kiekeboe werkt om dezelfde reden zo goed. In de tweede helft van het eerste jaar ontdekt een baby dat iets blijft bestaan als hij het even niet ziet, en kiekeboe oefent precies dat. Voor jou is het een spelletje; voor hem is het een ontdekking die steeds opnieuw klopt.

Welk spel past bij welke leeftijd?

Dit verschilt per kind. De tabel geeft een richting, geen norm; volg vooral wat jouw kind al kan en leuk vindt:

Wat je kind tijdens het spelen voor het eerst doet, vergeet je sneller dan je denkt. In de app kun je de ontwikkeling bijhouden en later terugzien wat er de afgelopen weken bij is gekomen.

Hoe lang speel je met een baby?

Een baby speelt in golfjes: een paar minuten vol aandacht, en dan is het op.

Kijkt je baby weg, gaapt hij of begint hij te jengelen? Dan is het voor nu genoeg geweest. Je kunt gewoon stoppen en het later op de dag opnieuw proberen; hetzelfde spel is dan vaak weer leuk.

Twee of drie korte speelmomenten verspreid over de dag doen meer dan één lang blok. Vrij aanrommelen op een kleed telt volwaardig mee; een baby hoeft niet constant vermaakt te worden.

Doorgaan terwijl de signalen er al zijn, eindigt nogal eens in een overprikkelde middag. Stoppen op tijd is dan het einde van een geslaagd speelmoment.

En spelen op de buik, is dat echt nodig?

Ja, spelen op de buik heeft echt nut. Vanaf de eerste weken kan je baby een paar keer per dag kort op de buik, altijd wakker en altijd onder toezicht.

Buikligging traint de nek-, schouder- en rugspieren waar rollen, zitten en kruipen op bouwen. En omdat het achterhoofd dan vrij ligt, helpt het ook een afgeplatte plek op het achterhoofd te voorkomen.

Veel baby’s protesteren in het begin; ze moeten aan de houding wennen. Begin dan op jouw borst of schoot, met één tot twee minuten per keer. Draai je baby bij gemopper niet meteen terug; even afleiden met je stem of een speeltje op ooghoogte geeft hem de kans om toch het hoofd op te tillen.

Er zijn wel twee grenzen. Valt je baby op de buik in slaap, draai hem dan op de rug, want slapen gebeurt op de rug. En blijft je baby ook na weken oefenen bij elke buikligging overstuur, bespreek het dan op het consultatiebureau.

Heb je eigenlijk speelgoed nodig?

Weinig. Veel van wat een baby leuk vindt, staat al in de keukenkast: een pollepel, een lege doos, stapelbare bakjes en een pannendeksel geven precies wat een baby zoekt. Iets om vast te pakken, iets dat geluid maakt en iets om in en uit te halen.

Kies wel dingen die groot genoeg zijn en waar niets kleins vanaf kan komen.

Buiten werkt dezelfde eenvoud. Een emmer water en een kwast om de tegels mee te verven houden een dreumes lang bezig, en bij water blijf je binnen armlengte.

Wissel af en toe om wat er ligt in plaats van er iets bij te kopen. Een klein, overzichtelijk aanbod maakt het kiezen voor een baby makkelijker dan een volle bak.

Waar let je op bij veiligheid?

Alles wat een baby pakt, gaat naar de mond. Daar zijn de speelgoedregels voor kinderen onder de 3 jaar op gebouwd: geen onderdelen kleiner dan 3,2 centimeter en geen koorden langer dan 22 centimeter. De leeftijdsaanduiding op de verpakking is dus een veiligheidsgrens, geen inschatting van hoe slim je kind is.

• Knoopcelbatterijen zijn bij inslikken erg gevaarlijk. Kies speelgoed met een batterijvak dat alleen met een schroevendraaier opengaat en bewaar losse batterijen hoog.
• Ballonnen zijn geen babyspeelgoed: stukjes van een geknapte ballon kunnen de luchtweg volledig afsluiten.
• Een baby kan verdrinken in een laagje van tien centimeter, en dat gebeurt geruisloos. Blijf bij een teiltje of watertafel binnen armlengte.
• Speelgoed van oudere broers of zussen heeft vaak kleine onderdelen; dat ligt op hoogte.
• Tweedehands speelgoed is prima. Kijk vooraf even naar losse onderdelen en scherpe randen.

Moet je de hele dag met je baby spelen?

Nee. Een paar korte momenten met volle aandacht per dag zijn genoeg, en de rest van de dag leert je baby ook, van kijken naar jou terwijl je kookt of de was opvouwt.

Veel ouders voelen ondertussen druk om steeds iets nieuws te verzinnen, zeker met een telefoon vol speelideeën van anderen. Die druk mag eraf: voor een baby is de honderdste keer kiekeboe even waardevol als een nieuw spelletje.

En vind je spelen met een baby eerlijk gezegd soms saai, dan ben je niet de enige ouder. Het helpt om het spel te mengen met wat je toch al doet: hardop vertellen wat je in de keuken pakt, een sok laten zwaaien bij het opvouwen, samen voor het raam naar de vuilniswagen kijken.

Twijfel je over het spelen?

Aan het spelen zie je veel van de ontwikkeling. Bespreek het op het consultatiebureau als je kind opvallend weinig belangstelling heeft voor mensen of dingen, nauwelijks reageert op geluid of op spelletjes als kiekeboe, geen contact maakt tijdens het spelen, of iets niet meer doet wat het eerder wel deed.

Het consultatiebureau volgt de ontwikkeling bij elk bezoek met het Van Wiechen-onderzoek en kijkt daarbij precies naar dit soort dingen. Je hoeft met een vraag niet te wachten tot de volgende afspraak; bellen mag tussendoor.

Elke week iets om samen te doen

In de BabyTracker-app staat bij elke week van je kind een suggestie om samen te doen, passend bij de leeftijd. Geen programma om af te werken; wel elke week een idee voor het volgende speelmoment.

Bekijk mijlpalen en fotos