Je dreumes van 1 tot 2 jaar: lopen, praten en het eigen willetje

In het tweede jaar leert je kind steeds zelfstandiger bewegen en zich uitdrukken. Rond achttien maanden loopt ongeveer 95 van de 100 kinderen los. Met twee jaar maakt ongeveer 85 van de 100 kinderen zinnetjes van twee woorden.

Je merkt misschien ook dat je dreumes steeds duidelijker laat weten wat die wil, bijvoorbeeld als je een jas probeert aan te trekken. Leren lopen, praten en zelf keuzes willen maken gaan in deze periode vaak samen.

Ieder kind ontwikkelt zich in een eigen tempo. Hieronder lees je wat veel dreumesen leren, hoe je daarbij kunt helpen en wanneer je een vraag voorlegt aan het consultatiebureau of de arts.

Wat kan een dreumes van 1 tot 2 jaar?

Het jaar begint meestal met beweging. De eerste losse passen zijn kort, breed en wankel.

De voeten staan verder uit elkaar dan de heupen en zijn naar buiten gedraaid, de armen zijn wijd gespreid en de schouders draaien nog nauwelijks mee. Omvallen gebeurt in het begin veel, meestal vanuit een lage stand.

Daarna komt het klimmen. Wat op een stoel of een bank staat is ineens bereikbaar, en veel kinderen sjouwen graag met spullen die bijna te zwaar voor ze zijn. Tegen het einde van dit jaar komen bij veel kinderen hurken en weer opstaan zonder handen erbij, en de eerste renpasjes.

In de taal merk je vaak eerst het begrijpen. Je kind kijkt de goede kant op als je iets vraagt, haalt de schoenen als jullie weggaan, en wijst of trekt je mee naar wat het wil.

De eerste woorden hoeven niet op volwassen woorden te lijken. Tuut-tuut voor de auto of tapie-tapie voor gaan slapen telt in het onderzoek van het consultatiebureau gewoon mee, zolang het woord elke keer hetzelfde betekent.

En er komt protest bij. Je kind wil zelf de lepel pakken en zelf de trap op, zegt nee tegen iets wat gisteren nog leuk was en laat zich slap vallen als je het meeneemt.

Hoeveel kinderen lopen en praten op welke leeftijd?

Het consultatiebureau gebruikt bij elk bezoek het Van Wiechenonderzoek van het NCJ, en daaruit komen de getallen in de tabel. De leeftijden staan in weken, met de maanden ernaast als houvast.

De tabel geeft een algemeen beeld; wat bij jouw kind past, kan daarvan afwijken.

Lees zo’n regel van twee kanten. Van honderd kinderen van rond de achttien maanden lopen er ongeveer vijf nog niet los.

Staat of loopt een kind van achttien maanden nog niet, dan is dat een signaal waar het consultatiebureau extra naar kijkt. Daarom is dit geen leeftijd om zelf af te wachten.

In het onderzoek scoren jongens en meisjes bij taal verschillend. Bij zinnetjes van twee woorden is dat verschil groter dan bij de eerste woorden. Dit zijn cijfers voor groepen, en binnen beide groepen verschilt het sterk per kind.

Waarom loopt een dreumes zo wankel?

Je kind loopt wijdbeens, met de armen wijd, en kan bijna niet draaien zonder om te vallen. Dat oogt onhandig, maar met dit looppatroon is de kans om het evenwicht te verliezen het kleinst.

Om te kunnen lopen werken het evenwichtsorgaan, de ogen, de voeten en de spieren samen. Bij elke stap verwerkt je kind wat het ziet en voelt en past het de bewegingen daarop aan.

Rond achttien maanden zijn coördinatie, spierbeheersing en spierkracht zover dat een kind los kan lopen en het evenwicht kan houden door houding en beweging steeds aan te passen. Met de voeten breed en naar buiten staat je kind stabieler.

Daarom werkt ruimte geven beter dan sturen. Blote voeten zijn nuttig, omdat je kind dan de ondergrond voelt en leert hoe de voet beweegt. Antislipsokken doen binnen ongeveer hetzelfde.

Een vloer zonder scherpe hoeken op hoofdhoogte maakt een valpartij minder erg, en een lege gang, een tuin of een speeltuin geeft ruimte om zelf te oefenen. Rond twee jaar komen de voeten dichter bij elkaar te staan, en kan een kind vijf meter lopen en daarbij starten, wenden en stoppen zonder uit balans te raken.

Hoe kinderen van optrekken naar lopen komen, staat in een eigen artikel.

Waarom krijgt een dreumes driftbuien?

Een driftbui ziet er van buiten bij bijna elk kind hetzelfde uit. Je kind krijst, laat zich op de grond vallen, huilt ontroostbaar en slaat of bijt soms. Het gebeurt thuis, en het gebeurt in de supermarkt.

Dan kan de vraag opkomen of dit nog bij de leeftijd past. Onder zo’n bui zit een aantal dingen tegelijk.

Kinderen willen in deze periode steeds meer zelf doen en zelf bepalen. Ze raken overweldigd door hun eigen gevoelens, hebben die gevoelens nog niet in de hand en hebben er de woorden nog niet voor. Er zit dus een gat tussen wat je kind wil en wat het kan uitleggen, en wat overblijft is boosheid.

Daarom komt een redenering in lange zinnen op dat moment niet aan, want daar is de taal nog niet. Door de boosheid hardop te benoemen in makkelijke woorden voelt je kind zich begrepen en leert het de emotie herkennen.

Driftbuien komen vooral voor bij kinderen tussen anderhalf en vier jaar. Vanaf het derde jaar worden ze bij de meeste kinderen minder vaak. Het ene kind heeft er meer last van dan het andere, en dat hangt ook samen met het temperament van je kind.

Het huis opnieuw doorlopen, nu je kind klimt

Zodra je kind loopt en klimt, verandert de hoogte waarop het huis gevaarlijk is. Loop het daarom nog een keer door, nu op de hoogte die je kind zelf kan bereiken:

• Zet kasten en boekenplanken vast aan de muur, want een open lade is voor een dreumes een opstapje.
• Kijk opnieuw naar de trap. Een hekje boven werkt alleen als er ook een beneden staat, want anders klimt je kind onderaan alsnog omhoog.
• Haal hete dranken en snoeren van tafelranden weg, want alles wat over een rand hangt wordt naar beneden getrokken.
• Berg kleine voorwerpen zoals knikkers en knoopcelbatterijen buiten bereik op. Naast voedsel zijn ook knikkers en batterijen een oorzaak van verstikking.

Hoe help je je dreumes met praten?

Taal groeit in dit jaar vooral uit gewone gesprekjes, en die passen in wat je toch al doet. Zegt je kind nog weinig, dan kan dat onzeker voelen.

Het idee is steeds hetzelfde. Je kind hoort woorden bij iets wat het op dat moment ziet of voelt, en krijgt de beurt om te antwoorden.

• Benoem wat je doet terwijl je het doet, bijvoorbeeld bij het aankleden of het uitpakken van de boodschappen, zodat het woord en het ding samenvallen.
• Wacht na je vraag een paar tellen langer dan je gewend bent, want je kind heeft tijd nodig om een woord te zoeken.
• Zegt je kind bal, dan zeg jij dat de bal rolt. Zo hoort je kind de volgende stap zonder verbeterd te worden.
• Lees elke dag hetzelfde boekje als je kind daarom vraagt. Je kind onthoudt woorden juist doordat het ze steeds opnieuw hoort.
• Reageer op wijzen en gebaren alsof het een zin is, want voor je kind is het dat ook. Hoe een kind van brabbelen naar de eerste woorden komt, lees je bij wanneer een baby mama zegt.

Wat eet en drinkt een dreumes?

Vanaf de eerste verjaardag eet je kind grotendeels mee met wat jullie eten, en gewone koemelk mag als drinken. Welke melk er na het eerste jaar bij kan, staat bij een baby van 12 maanden.

Voor kinderen tot vier jaar worden twee bekertjes van 150 milliliter melk of melkproducten per dag aangehouden. Laat je kind niet de hele dag door drinken, want dan heeft het misschien minder trek op de eetmomenten.

Eet je kind de ene week alles en de week erna bijna niets? Dat komt in dit jaar vaak voor. Je kunt het blijven aanbieden zonder aan te dringen, en het bord hoeft niet leeg.

Groeit je kind goed en is het levendig, dan wijst dat op genoeg voeding. Twijfel je over de groei, dan zegt de groeicurve van het consultatiebureau daar meer over dan één maaltijd.

Vitamine D blijft elke dag nodig, 10 microgram, tot je kind vier jaar is, in druppels of als tabletje. Speciale dreumesmelk of peutermelk is niet nodig. Daar zitten soms zelfs meer calorieën in dan in gewone halfvolle melk.

Verslikken is in deze leeftijdsgroep het risico dat je zelf het sterkst kunt verkleinen. Voedsel is de grootste oorzaak van verstikking. In 2012 kwamen in Nederland 110 kinderen van 0 tot en met 5 jaar door verstikking op de spoedeisende hulp terecht.

Zo verklein je het risico:

• Snijd ronde en ovale dingen zoals druiven en snoeptomaatjes in de lengte doormidden of in kleinere stukjes, want anders kan zo’n stuk de luchtpijp precies afsluiten.
• Wees voorzichtig met hele noten, pinda’s, popcorn, knakworstjes, kauwgom en snoepjes, en kijk in mueslibollen of er hele noten in zitten.
• Maak harde stukken zachter, bijvoorbeeld door appel te raspen of even te koken of te stomen. Peulvruchten zoals kikkererwten kun je een beetje pletten.
• Laat je kind rustig zitten tijdens het eten, ook bij een stukje fruit, en blijf erbij. Een kinderstoel aan tafel maakt dat makkelijker vol te houden.
• Sap, frisdrank, koek en snoep worden voor dreumesen en peuters afgeraden, omdat er veel calorieën en weinig voedingsstoffen in zitten.

Hoe slaapt een dreumes in het tweede jaar?

Na ongeveer 9 maanden slapen de meeste baby’s overdag ongeveer 2 keer, en een kind van 1 jaar doet vaak nog een middagslaapje van anderhalf tot twee uur. Wanneer het tweede slaapje wegvalt, verschilt per kind, en de weken van die overgang verlopen vaak rommelig. Hoe je zo’n overgang herkent en opvangt, lees je bij de overgang van twee naar één dutje.

Rond achttien maanden slaapt een kind gemiddeld 12,3 uur per 24 uur, en het verschil tussen kinderen loopt dan van 8 tot 16 uur. Meestal is dat een lange nacht en overdag nog een slaapje.

Dit helpt in deze weken:

• Houd de avond in dezelfde volgorde, ook in de rommelige weken, want herkenning doet op deze leeftijd meer dan elke week iets nieuws proberen.
• Klimt je kind uit bed, zet dan een lager bed neer of een bed met uitvalbeveiliging, zodat je kind er niet overheen hoeft te klauteren.
• Een dekbed wordt de eerste twee jaar afgeraden, omdat het te warm kan zijn en je kind er met het hoofd onder kan komen. Een slaapzak in de goede maat is tot die tijd het alternatief.
• Vanaf twee jaar mag een kind wel met een hoofdkussen slapen. Over de overige regels lees je meer bij veilig slapen.

Wat helpt bij driftbuien?

Met de punten hieronder verdwijnen driftbuien niet. Je maakt de kans kleiner dat je erin belandt, en je komt er sneller uit.

• Zorg voor een voorspelbare dag met vaste eet- en slaaptijden, want dan weet je kind wat er komt.
• Kondig een overgang op tijd aan, bijvoorbeeld met ‘nog twee keer bouwen en dan de jas aan’. Je kind is met iets anders bezig dan jij en heeft die aanloop nodig.
• Geef je kind soms een keuze waarvan jij beide uitkomsten goedvindt, bijvoorbeeld de witte of de blauwe schoenen. Zo kiest je kind zelf, terwijl jij bepaalt waaruit het kiest.
• Ruim op wat niet mag, in plaats van er de hele dag nee tegen te zeggen. Dan loopt je kind minder vaak tegen een grens aan.
• Houd de verwachting klein waar dat kan, want lang aan tafel blijven zitten lukt op deze leeftijd nog niet.
• Benoem tijdens de bui de boosheid in makkelijke woorden en leg in één korte zin uit waarom iets niet mag. Blijf in de buurt en wacht tot het minder wordt.
• Geef aandacht zodra je kind rustig is, bijvoorbeeld met een knuffel en de opmerking dat het gelukt is om rustig te worden.

Driftbuien en nieuwe vaardigheden niet forceren

• Toegeven om de bui te stoppen. De bui stopt dan inderdaad, maar je kind leert dat driftig worden werkt, en dan wordt de kans groter dat het vaker gebeurt.
• Lang uitleggen midden in een driftbui. Korte zinnen die je rustig herhaalt komen wel aan, een redenering nog niet.
• Straffen achteraf. Beloon juist het gewenste gedrag op het moment dat het er is, met een compliment waarin staat waarvoor het is.
• Rondlopen aan de handjes om het lopen te versnellen. Laat je kind liever zoveel mogelijk zelf oefenen, in het eigen tempo en zonder dat je te snel ingrijpt.

Als het niet werkt

Soms loopt een driftbui uit de hand. Slaat of schopt je kind, of gooit het met spullen? Volg dan deze volgorde:

1. Stop met waar je mee bezig bent en zeg in één korte zin wat er stopt en waarom, bijvoorbeeld dat het slaan ophoudt omdat het pijn doet.
2. Houdt het niet op, ga dan met je kind naar een rustige, veilige plek en zeg rustig en duidelijk dat dit niet mag en dat jij blijft.
3. Blijf erbij, reageer niet op het gedrag, en herhaal dezelfde zin tot je kind rustiger wordt of laat merken dat het getroost wil worden.

Lukt het jou zelf niet meer om rustig te blijven, zorg dan eerst dat je kind veilig is, bijvoorbeeld in de box of in bed. Neem daarna een paar minuten afstand en kom terug zodra je eigen ademhaling weer rustig is. Dit is een gewone stap.

Blijft eten of slapen wekenlang moeizaam en verandert er niets, ga dan niet elke week iets nieuws proberen. Houd een week bij hoe het gaat en neem dat mee naar het consultatiebureau. Met een week aan gegevens wordt het gesprek daar concreter dan met een gevoel.

Wanneer neem je contact op?

Wie je belt, hangt af van wat je ziet. Bespreek het bij het consultatiebureau, bij het volgende bezoek of tussendoor per telefoon, in deze situaties:

• Je kind loopt met achttien maanden nog niet los, of staat nog niet zelfstandig. Dat is een signaal waar het consultatiebureau extra naar kijkt.
• Je kind zegt met achttien maanden nog geen drie eigen woorden naast papa en mama.
• Je kind maakt met twee jaar nog geen zinnetjes van twee woorden.
• Je kind reageert niet op de eigen naam, wijst niet naar wat het wil, of maakt weinig contact.
• Je twijfelt over het horen of het zien.
• Je kind verliest iets wat het al kon, in de beweging of in de taal.
• Je kind eet langere tijd slecht en de groeilijn buigt af.
• De driftbuien lopen zo hoog op dat jullie er samen niet meer uitkomen.
• Je kind is te vroeg geboren, heeft een bekende aandoening, of er is eerder iets gevonden waar de arts naar keek. Bij te vroeg geboren kinderen wordt gerekend met de gecorrigeerde leeftijd.

Maak een afspraak bij de huisarts als je kind ziek is en het niet overgaat, of als je iets ziet wat je niet kunt plaatsen. Bij koorts staan de leeftijdsgrens en de belregel in dit artikel over koorts. De signalen zelf staan op Thuisarts.nl.

Bel direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost, als je kind moeilijk wakker te krijgen is of minder reageert dan je gewend bent. Doe dat ook als je kind moeilijk ademt of veel minder drinkt dan normaal, dus minder dan de helft.

Hoest je kind luid of huilt het? Laat het dan doorhoesten en blijf erbij. Kan je kind niet hoesten, huilen of ademen, laat dan iemand 112 bellen. Ben je alleen, geef dan eerst 5 rugslagen en 5 borststoten (bij een kind ouder dan 1 jaar buikstoten) en bel daarna direct 112.

Geef bij een baby om en om 5 rugslagen en 5 borststoten. Bij een kind ouder dan 1 jaar zijn dat 5 rugslagen en 5 buikstoten. Haal alleen een voorwerp uit de mond dat je goed ziet en makkelijk kunt pakken.

Raakt je kind bewusteloos, begin dan met reanimeren, eerst met 5 beademingen. Laat je kind na een verslikking altijd nakijken door de huisarts.

Welke prikken en afspraken staan er in dit jaar op de kalender?

In het Rijksvaccinatieprogramma vallen in dit jaar twee prikmomenten. Met 12 maanden krijgt je kind de DKTP-Hib-HepB en de pneumokokkenprik, en met 14 maanden de BMR en de MenACWY.

De uitnodiging komt vanzelf, en die en het advies van het consultatiebureau gaan voor op elk schema dat je online leest. Op de pagina over vaccinaties staat hoe een prikafspraak verloopt.

Ondertussen groeit het gebit door. Rond tweeënhalf jaar is het melkgebit van twintig tanden en kiezen meestal compleet, en poetsen blijft twee keer per dag met tandpasta die bij de leeftijd past.

De zorg voor een ondernemende dreumes

Dit jaar vraagt lichamelijk veel, en het vraagt ook veel van je hoofd. Je bent de hele dag op de been achter een kind dat overal op klimt, je onderhandelt over schoenen, en je krijgt daar in taal nog weinig voor terug. Daardoor kan het op sommige dagen te veel worden.

Praktisch scheelt het als je met een tweede volwassene afspreekt wie welke overgang doet, bijvoorbeeld het aankleden of het naar bed brengen. Dan onderhandelen jullie niet allebei de hele dag.

Spreek ook af hoe jullie op een driftbui reageren. Jullie mogen het allebei op een eigen manier doen.

Merk je dat je vaker boos wordt dan je wilt, of dat je je kind liever even ontloopt? Leg dat dan voor op het consultatiebureau. Dat is daar een gewoon onderwerp, en het gesprek gaat over hoe het met jullie allebei gaat.

Loopt het huilen thuis uit de hand? Dan staan de landelijke, gratis en anonieme hulplijnen bij wat je kunt doen als het huilen te veel wordt.

Wat BabyTracker in dit jaar voor je doet

Rond de eerste verjaardag stoppen de meeste ouders met het uur-voor-uur bijhouden, en dat is prima. Wat overblijft zijn de dingen die je een paar keer per jaar nodig hebt, en juist die dingen liggen anders verspreid over een la, een mailbox en je geheugen. Wat er van de ontwikkeling bijhouden in een app overblijft, zijn losse momenten. Denk aan het eerste woordje, een weging of een vraag die je wilt onthouden voor het volgende bezoek. Hieronder staat wat de app in dit jaar nog voor je doet.

Afspraken en vaccinaties op één plek

Het vaccinatieschema van het Rijksvaccinatieprogramma staat in de app als landelijke informatie, per prik met de leeftijd waarop die meestal valt. Jij vinkt zelf af wat gegeven is, want de app neemt nooit aan dat het gebeurd is. De uitnodiging die je zelf krijgt en het advies van het consultatiebureau blijven leidend.

Bij een afspraak kun je de vragen zetten die je wilt stellen. Wat je om drie uur ’s nachts bedenkt over dat spugen of dat ene woordje, staat er de volgende week nog. Zo sta je niet in de wachtkamer te bedenken wat je ook alweer wilde vragen.

1. Ga naar Afspraken en vaccinaties.
2. Zet de datum van de volgende afspraak erin.
3. Typ er je vragen bij zodra ze je te binnen schieten.
4. Vink een vaccinatie af zodra die gegeven is.

Het dagboek: het jaar waarin het snel gaat

Je kind zet de eerste stapjes, zegt het eerste woordje en pakt ineens zelf de lepel. In dit jaar gebeurt er veel waar geen tweede kans voor is. In het Dagboek zet je een foto met een paar zinnen erbij, of alleen een zin als je geen foto hebt.

Alles staat op datum en is alleen zichtbaar voor de mensen die jij in je gezin hebt uitgenodigd. Er bestaan geen openbare links, en de locatie die je camera ongemerkt in een foto zet wordt eruit gehaald voordat de foto wordt opgeslagen. Met de knop bovenaan maak je er een pdf van, om te printen of naar familie te sturen.

Groei, temperatuur en documenten

De groeigrafiek loopt gewoon door. Elke weging zet je erin, en bij elk punt op de lijn staat het gemeten getal. Is je kind ziek, dan leg je de temperatuur vast met de meetmethode erbij, want een oormeting en een meting in de billetjes leveren andere waarden op. De app zegt niets over wat een waarde betekent. Het is een logboek voor jezelf en voor de dokter.

Brieven van het consultatiebureau en uitslagen fotografeer je of bewaar je als pdf, zodat ze op één plek staan in plaats van in een la of in iemands mailbox.

Als er een broertje of zusje bij komt

Je voegt het nieuwe kind toe met een roepnaam en een geboortedatum. Daarna staan alle kinderen onder Meer, bij Kinderen, onder elkaar. Met één tik kies je wie je in de app bekijkt. Elk kind heeft een eigen dagoverzicht, eigen grafieken en een eigen dagboek, dus er loopt niets door elkaar.

Welk kind actief is, onthoudt de app per toestel. Zo kan de een bij de baby zitten terwijl de ander naar de dreumes kijkt, zonder dat jullie schermen elkaar overnemen. Je betaalt niet opnieuw. Tot vier kinderen horen bij hetzelfde gezin.

En als je wilt stoppen

Bijhouden mag ophouden wanneer jij dat wilt. Een dag zonder registraties levert geen opmerking op, en er komt geen melding die je aanspoort. Wil je alles bewaren, dan download je je gegevens als leesbaar bestand. Wil je weg, dan verwijder je je account en is het ook echt weg, inclusief de foto’s.

Bekijk de functies voor jullie gezin

De slaap krijgt in dit jaar vaak een andere verdeling. Lees verder over slapen tussen 1 en 2 jaar en van twee naar één dutje gaan.