Je baby van 6 tot 12 maanden: wat bekijkt het consultatiebureau?

In de tweede helft van het eerste jaar gaat je baby steeds meer zelf ontdekken. Rond 6, 9 en 12 maanden kijkt het consultatiebureau hoe je kind beweegt, de handen gebruikt, geluid maakt en contact zoekt.

Rond twaalf maanden zit ongeveer 99 van de 100 kinderen stabiel los en trekt ongeveer 95 van de 100 zich op tot staan. De volgorde ernaartoe verschilt sterk per kind, en sommige kinderen slaan het kruipen grotendeels over.

Hieronder lees je wat het consultatiebureau onderzoekt, op welke leeftijd veel kinderen bepaalde vaardigheden laten zien en hoe je je op een bezoek voorbereidt. Bespreek vragen over jouw baby met het consultatiebureau.

Wat bekijkt het consultatiebureau?

Het consultatiebureau gebruikt bij elk bezoek het Van Wiechenonderzoek. Dat bestaat uit 75 kenmerken in drie gebieden.

Het eerste gebied is bewegen met het hele lichaam, zoals zitten, kruipen en staan. Het tweede is bewegen met de handen, spelen en omgaan met anderen. Het derde is communicatie, zoals brabbelen, wijzen en reageren op een vraag.

In dit halfjaar zijn de leeftijden voor het onderzoek 26, 39 en 52 weken, dus rond 6, 9 en 12 maanden. Welke afspraken jullie krijgen, staat in de uitnodiging van je consultatiebureau.

Daarnaast wordt je baby gewogen en gemeten, en kun je vragen stellen over eten, slapen en bewegen.

Wat verandert er van maand tot maand?

In het begin van dit halfjaar zie je vooral houding. Je baby zit met de handen op de grond, valt om en komt terug omhoog.

Later gaat het over verplaatsen. Je baby draait om de as om bij een speeltje te komen, schuift achteruit voordat vooruit lukt en trekt zich op aan de bank.

Bij het pakken verandert de greep. Waar eerst de hele hand omheen ging, komen nu duim en wijsvinger samen. Vanaf dat moment komt ook het pluisje van het kleed omhoog, en dat gaat rechtstreeks naar de mond.

In het geluid hoor je herhaling, zoals dadada, bababa en gagaga. Later komt het kijken erbij. Je baby draait zich om bij de eigen naam, volgt je wijsvinger en zwaait terug.

Per maand ziet dat er zo uit:

• Een baby van 6 maanden gaat van oefenhapjes naar echte eetmomenten, en het zitten komt dichterbij.
• Bij een baby van 7 maanden wordt het zitten steviger, en bij veel baby’s kondigt eenkennigheid zich aan.
• Een baby van 8 maanden komt vaak vooruit met tijgeren, kruipen of billenschuiven en oefent het pakken met duim en wijsvinger.
• Bij een baby van 9 maanden draait het om optrekken en om steeds meer woorden verstaan.
• Bij een baby van 10 maanden zie je vaak schuifelen langs de meubels en gebaren nadoen.
• Een baby van 11 maanden kan vaak even los staan en zegt soms een eerste woordje.
• Bij een baby van 12 maanden zet ongeveer de helft de eerste losse stapjes, en komt vaak het eerste woordje.

Hoeveel kinderen laten wat op welke leeftijd zien?

Bij elk kenmerk is bekend hoeveel van alle kinderen het op een bepaalde leeftijd laten zien. Dat aandeel staat in de tabel.

De tabel geeft een algemeen beeld; wat bij jouw kind past, kan daarvan afwijken.

Het kruipen op handen en knieën staat pas bij vijftien maanden in het schema, terwijl tijgeren al rond twaalf maanden wordt gevraagd. Veel kinderen tijgeren dus weken tot maanden voordat de buik van de grond komt.

Ook langs de bank lopen staat er pas bij vijftien maanden. Veel kinderen van elf maanden stappen dus nog nergens langs, en dat past bij het schema van het consultatiebureau.

Waarom is stabiel zitten zo’n grote stap?

Je baby zit, wiebelt, steekt een hand uit en vangt zichzelf op. In het onderzoek telt het pas als los zitten wanneer een kind zelf herstelt na een verstoring van het evenwicht. Een kind dat op de uitgestoken hand steunt om niet om te vallen, telt ook mee.

Zolang de handen nodig zijn om niet om te vallen, zijn ze niet vrij om ergens naartoe te reiken. Pas als de romp het evenwicht zelf opvangt, houdt je baby zittend twee handen over.

Daarom helpt tijd op de vloer, op de buik en op de billen, met iets interessants net buiten bereik. Zo oefent de romp wat daarvoor nodig is.

In een stoeltje of wipper kan je baby weinig bewegen, dus gebruik voor wakkere periodes bij voorkeur de box of de vloer. In een wipper zit je baby hooguit een paar keer per dag kortdurend, liefst niet langer dan een kwartier per keer. Zitten in een buggy, autostoel of ander stoeltje duurt bij voorkeur niet langer dan een uur achter elkaar.

Verplaatsen hoeft daar niet op te wachten. Veel kinderen tijgeren over de grond terwijl het losse zitten nog wiebelt, en welke van de twee eerst komt, verschilt per kind.

Wanneer komen brabbelen, wijzen en de eerste woordjes?

Rond negen maanden zegt ongeveer 99 van de 100 kinderen reeksen met dezelfde klank, zoals dadada, bababa of gaga. Betekenis zit daar nog niet in.

Naar twee geluidswoorden met begrip wordt pas rond vijftien maanden gevraagd, en dan laat ongeveer 84 van de 100 kinderen het zien. Eerst komt de klank, dan het gebaar en pas daarna het woord met begrip.

Met wijzen en zwaaien kan je baby al iets duidelijk maken voordat je kind daar woorden voor heeft. Vertel tijdens het verzorgen en spelen wat je doet. Zo hoort je baby de woorden bij wat er op dat moment gebeurt.

Wanneer begint eenkennigheid?

Vanaf ongeveer negen maanden worden veel baby’s eenkennig. Komt er dan iemand dichtbij die je baby niet kent, dan draait je baby het hoofd weg en steekt de handen naar jou uit.

Je baby voelt zich dan alleen bij een of twee vertrouwde volwassenen veilig, huilt bij bezoek en klampt zich vast als je met een onbekende praat. Bij het ene kind is dat sterk, bij het andere merk je er weinig van.

Onder dat gedrag zit een nieuwe vaardigheid. Je baby bouwt in deze maanden een band op met de mensen die voor je baby zorgen en leert zo op wie te vertrouwen is. Daardoor merkt je baby steeds beter het verschil met andere mensen.

Daarom werkt aandringen slecht en nabijheid goed. Dwing geen contact af en laat je baby tegen je aankruipen.

Stel je baby gerust en blijf zelf rustig, zonder er veel aandacht aan te besteden. Vertel wie de ander is terwijl je gewoon met die ander doorpraat, want dat laat zien dat het niet eng is.

Eenkennigheid komt het meest voor bij kinderen tussen een en twee jaar, en wordt meestal minder of gaat over rond het tweede jaar. Gaat je baby naar de opvang of komt er een oppas, dan helpt een kort en steeds hetzelfde afscheid.

Wanneer pas je het huis aan?

Pas het huis aan in de weken vóór je baby gaat kruipen, en niet op de dag dat het voor het eerst lukt. Een baby kan vaak net iets meer dan je denkt.

De vier belangrijkste maatregelen zijn een traphekje onder én boven aan de trap, schoonmaakmiddelen opbergen, producten met knoopcelbatterijen weghouden en stopcontacten beveiligen. Het hekje onderaan is net zo belangrijk als dat erboven, want kinderen vallen vooral terwijl ze zelf naar boven klauteren.

Van de brandwondenongevallen bij kinderen gebeurt 84 procent terwijl de ouders erbij zijn. Een kop thee verderop op tafel zetten doet daarom meer dan strenger opletten, en hetzelfde geldt voor koken op de achterste pitten.

Een kind kan geruisloos verdrinken in een laagje water van tien centimeter. Een badje, een emmer of een vijver is dus geen plek om je kind ook heel even alleen te laten.

De snelste inspectie doe je zelf. Loop op je knieën door de kamer, op de hoogte waarop je baby straks rondkruipt. Dan zie je de snoeren, de koorden van de gordijnen, de scherpe hoek van de salontafel en het muntje onder de bank.

Wat eet een baby van 6 tot 12 maanden?

Melk blijft dit hele halfjaar de basis. Vanaf acht maanden kan een volledige maaltijd een melkvoeding vervangen, en rond twaalf maanden eet je kind drie volledige maaltijden mee. Twee à drie melkvoedingen per dag is daarbij het advies, en voeden op verzoek blijft het uitgangspunt.

Reken op minstens een week om één maaltijd zo groot te maken dat er een melkvoeding af kan, en laat je baby daaraan wennen voordat de volgende wordt vervangen.

Pindakaas en ei geef je bij voorkeur vóór acht maanden voor het eerst, en daarna blijf je ze elke week aanbieden. Honing krijgt een baby het hele eerste jaar niet, omdat er een bacterie in kan zitten die bij baby’s botulisme kan veroorzaken. Vitamine D blijft elke dag nodig, 10 microgram, tot je kind vier jaar is.

Hoeveel slaapt een baby van 6 tot 12 maanden?

De slaapcijfers komen uit de JGZ-richtlijn Slaap. Voor 9 maanden is er geen eigen meting, dus 8 maanden komt het dichtst in de buurt.

De tabel geeft een algemeen beeld; wat bij jouw kind past, kan daarvan afwijken.

Kijk vooral naar het verschil tussen de laagste en de hoogste waarde. Rond acht maanden loopt de gemeten slaap van 8 tot 21 uur per 24 uur. Dat is uren verschil tussen twee gezonde kinderen van dezelfde leeftijd, en een totaal dat van het gemiddelde afwijkt, zegt op zichzelf dus weinig.

Wakker worden in de nacht komt in dit halfjaar nog veel voor en neemt maar langzaam af, zoals de tabel laat zien. Na ongeveer 6 maanden slaapt een baby overdag 2 of 3 keer, en na ongeveer 9 maanden de meeste baby’s ongeveer 2 keer. Die overgang gaat zelden in één keer goed.

De veiligheidsadviezen veranderen niet met de leeftijd. Je legt je baby op de rug, in een eigen leeg bedje, met een passende slaapzak, in een rookvrij huis.

Draait je gezonde baby vlot van rug naar buik en terug, dan hoef je je baby niet meer terug te draaien, en neerleggen op de rug blijft het advies. Waarom die regels bestaan, lees je bij de vier basisregels voor veilig slapen.

Hoe bereid je je voor op het consultatiebureau?

Zet in de dagen ervoor op een rij wat je opvalt, ook de kleine dingen. In de spreekkamer is een vraag zo vergeten, en een lijstje voorkomt dat. Dit helpt:

• Schrijf een week lang kort op wat je ziet, bijvoorbeeld wat je baby nieuw doet en wat je baby nog niet doet.
• Zet één concrete vraag bovenaan, want een concreet lijstje maakt het gesprek makkelijker dan een algemeen gevoel.
• Weet vooraf wat je baby eet en hoe de nachten gaan, want eten en slapen komen bij elk bezoek langs.

Wil je weten welke vragen elk bezoek terugkomen? Dan helpt het om het bezoek van tevoren voor te bereiden.

Valkuilen bij slaap, eten en vergelijken

• Vasthouden aan drie dutjes terwijl je baby het derde al weken wegduwt, want dan schuift de bedtijd elke avond verder op.
• Babykoekjes en maisvingers als vast tussendoortje, want die bevatten weinig tot geen gezonde voedingsstoffen en je baby heeft ze niet nodig.
• Vergelijken met een leeftijdsgenootje, want het verschil tussen kinderen is in deze maanden zo groot dat één vergelijking je niets vertelt.

Als het niet lukt

Soms werkt een advies niet. Zo ga je dan verder:

• Lukt het tweede dutje niet en is je baby aan het eind van de middag op? Haal die dag de bedtijd een half uur naar voren in plaats van een derde dutje te forceren. Houd dat twee weken vol voordat je iets anders probeert, want korter dan dat zie je alleen de dagelijkse schommeling.
• Komt je baby na weken oefenen niet vooruit op de grond? Geef meer vrije vloer, minder tijd in een stoeltje of wipper en iets interessants net buiten bereik. Is er tegen de tijd dat je baby twaalf maanden is nog geen beweging in gekomen, leg het dan voor op het consultatiebureau.

Wanneer neem je contact op?

Voor vragen over de ontwikkeling is het consultatiebureau het adres. Daar volgen ze je kind persoonlijk en kijken ze naar het geheel, niet naar één losse datum. Leg het in elk geval voor bij een van deze punten:

• Je kind reageert niet op de eigen naam of op geluid.
• Je kind maakt geen brabbelgeluiden en zoekt geen oogcontact.
• Je kind gebruikt één kant van het lichaam duidelijk minder.
• Je kind zit rond twaalf maanden nog niet los of komt niet tot staan. Dat is de leeftijd waarop het consultatiebureau er zelf naar kijkt.
• Je kind verliest iets wat het al kon.
• Je maakt je zorgen en komt er zelf niet uit.

Was er al iets voordat deze periode begon? Is je kind te vroeg geboren, reken dan met de gecorrigeerde leeftijd. Is er een bekende aandoening of een eerdere zorg, noem dat er dan meteen bij, want het consultatiebureau houdt daar rekening mee.

Bel direct de huisarts, of buiten kantooruren de huisartsenspoedpost, als je denkt dat je kind iets giftigs heeft binnengekregen. Bel direct 112 als je denkt dat je kind een knoopcelbatterij heeft ingeslikt. Welke signalen bij een ziek kind of na een val om beoordeling vragen, staat op Thuisarts.nl.

Hoest je baby luid of huilt je baby? Laat je baby dan doorhoesten en blijf erbij. Kan je baby niet hoesten, huilen of ademen, laat dan iemand 112 bellen. Ben je alleen, geef dan eerst 5 rugslagen en 5 borststoten (bij een kind ouder dan 1 jaar buikstoten) en bel daarna direct 112.

Geef om en om 5 rugslagen en 5 borststoten. Haal alleen een voorwerp uit de mond dat je goed ziet en makkelijk kunt pakken.

Raakt je baby bewusteloos, begin dan met reanimeren, eerst met 5 beademingen. Laat je baby na een verslikking altijd nakijken door de huisarts.

Steeds achter je baby aan

Dit halfjaar vraagt lichamelijk meer dan het vorige. Je loopt de hele dag achter een kind aan dat overal bij kan, en je zegt voortdurend nee. Is je kind eenkennig, dan wil het bovendien vooral bij jou zijn en kan een ander het maar moeilijk overnemen.

Daardoor kan het op sommige dagen te veel worden. Vermoeidheid, ongerustheid en soms boosheid komen in deze maanden vaak voor. Wat je eraan kunt doen, is concreet en klein:

• Plan één vast blok van twee uur per week waarin jij niets hoeft, afgesproken met de andere ouder of met iemand in de buurt. Zo’n blok houdt beter stand dan de afspraak om het rustiger aan te doen.
• Merk je dat het bij een huilende baby bij jou oploopt? Leg je baby dan veilig in bed en ga een paar minuten de kamer uit.
• Slaap je al weken slecht en kom je er overdag niet meer doorheen, maak dan een afspraak bij de huisarts.
• Piekeren over de ontwikkeling stopt zelden vanzelf. Leg de vraag die blijft hangen voor op het consultatiebureau.

Wat BabyTracker in deze maanden voor je doet

In het tweede halfjaar verandert de vraag. Of je baby genoeg drinkt, staat niet meer centraal. Nu gaat het over ritme en over alles wat er nieuw bij komt, zoals hapjes, kruipen, eenkennigheid en een huis dat op slot moet. Hieronder staat per onderdeel wat je in de app doet en wat je eraan hebt.

De hapjes: onthouden wat je al hebt geprobeerd

Zodra de oefenhapjes beginnen, komt er een vraag bij die je in je hoofd niet lang volhoudt. Wat heeft je baby al gehad, en wanneer was de laatste keer pindakaas of ei? Dat laatste is geen detail. Het advies is om vóór 8 maanden kennis te maken met pindakaas en ei, en het daarna wekelijks te blijven aanbieden.

Je legt een hapje vast als vaste voeding en typt er een notitie bij, bijvoorbeeld “broccoli, vies gezicht” of “pindakaas, half theelepeltje”. In het dagoverzicht blader je terug en zie je precies wanneer je wat hebt aangeboden.

1. Tik op de plusknop en kies Voeding.
2. Kies Vaste voeding.
3. Typ er een notitie bij met wat je gaf en hoe het ging.

De slaap: van drie slaapjes naar twee

Ergens in dit halfjaar valt er meestal een slaapje af. Dat gaat zelden in één keer goed. De ene dag lukt het, de andere dag is je baby om vier uur op. Het slaappatroon bij Inzicht laat per dag zien wannéér er geslapen is, in een balk van middernacht tot middernacht.

Daaraan zie je iets wat een totaal aantal uren nooit laat zien. Je ziet dat het ochtendslaapje korter wordt, dat het middagslaapje opschuift en of de overgang echt bezig is of dat het toeval was. Je hoeft er niets mee te doen. Het helpt vooral om te weten waar je staat.

De mijlpalen: vastleggen zonder wedstrijd

Het gaat om stappen als los zitten, tijgeren, kruipen, zwaaien en het eerste woordje dat op een woord lijkt. In de app staat per leeftijd wat er mogelijk aankomt, gebaseerd op de ontwikkelingsstappen die het consultatiebureau ook volgt. Er staan geen deadlines bij en er komt geen melding dat je baby iets zou moeten kunnen.

Zie je iets gebeuren, dan tik je op Noteren en zet je de datum vast, met een foto of een paar zinnen erbij. Zo kun je de ontwikkeling bijhouden in de app op de momenten dat het jullie uitkomt, zonder er elke dag aan te denken. Over een jaar heb je daarmee een dagboek dat je nooit bewust hebt bijgehouden.

De groei: de lijn van het consultatiebureau

In deze periode kom je een paar keer op het consultatiebureau en wordt je baby gewogen en gemeten. Zet die getallen in de app, met erbij of ze van het bureau komen of van thuis. Vanaf de tweede meting tekent de app een lijn door jullie eigen punten, met bij elk punt het gemeten getal erbij.

Er staan bewust geen gekleurde lijnen in die aangeven wat goed of fout zou zijn. Wat een meting betekent, hoor je op het consultatiebureau. De app zorgt dat je daar met complete cijfers aankomt.

Samen en de oppas

Gaat je baby naar de opvang of komt er een oppas, dan wordt de overdracht een terugkerend gesprek. Geef degene die oppast de oppasrol. Die ziet het dagoverzicht met de laatste voeding en het laatste slaapje, en registreert zelf mee. Jullie foto’s, verhaaltjes en mijlpalen blijven privé.

Opa en oma die vaak zorgen kun je volledig laten meedoen. Je kunt ook per onderdeel instellen wat ze zien, bijvoorbeeld het dagoverzicht wel, het dagboek alleen lezen en de documenten niet. In totaal kunnen er zes mensen in één gezin, jezelf meegerekend.

• Alles staat vrijwel meteen op de telefoon van de ander, dus vragen over en weer zijn niet meer nodig.
• Van het Dagboek maak je een pdf, bijvoorbeeld om aan opa en oma te sturen.
• Komt er een tweede kind, dan houd je ze naast elkaar bij zonder opnieuw te betalen.

Zo houd je de ontwikkeling bij