Wat kun je eten en drinken bij borstvoeding? Bijna alles gewoon

Het is zeven uur ’s avonds en er staat eindelijk weer eens nasi op tafel, met sambal erbij. Met je baby op schoot vraag je je ineens af of dit eigenlijk wel kan, nu je borstvoeding geeft.

Tijdens de zwangerschap was de lijst met regels lang. Niemand heeft je verteld wat daar nu nog van geldt.

Als je borstvoeding geeft, kun je bijna alles gewoon eten en drinken. Een speciaal dieet is niet nodig, en de meeste regels uit de zwangerschap gelden niet meer.

Er blijft maar voor een paar dingen een grens over: cafeïne, alcohol, enkele vissoorten en sommige theesoorten.

Hieronder staat per onderwerp wat er bekend is, van pittig eten tot koffie en roken. Of jouw baby ergens op reageert, stelt dit artikel niet vast; dat bespreek je met het consultatiebureau.

Hoe komt wat jij eet in de melk terecht?

Je lichaam maakt moedermelk uit wat jij binnenkrijgt. Een klein deel van wat je eet en drinkt komt daardoor in de melk terecht; cafeïne en alcohol zijn daar bekende voorbeelden van.

Ook de smaak en geur van je melk veranderen mee met wat je eet. Je baby went zo via de melk aan verschillende smaken, en daardoor kan hij later gemakkelijker wennen aan nieuwe smaken.

De hoeveelheid voedingsstoffen in de melk wordt maar voor een klein deel bepaald door wat jij op een dag eet. Je melk wordt dus niet ineens minder goed van een gewone maaltijd.

Wat er allemaal in zit, staat in wat er in moedermelk zit.

Gewoon gezond eten is genoeg

Een speciaal borstvoedingsdieet bestaat niet. Het advies is gewoon gezond en gevarieerd eten, net als anders.

Je lichaam heeft voor het maken van melk wel meer energie nodig dan normaal. Je eet daarom iets meer, ongeveer evenveel als tijdens je zwangerschap.

Drink daarnaast voldoende. Veel ouders hebben in het begin meer dorst; een glas water klaarzetten voor elke voeding is een simpel hulpmiddel.

Actief lijnen wordt afgeraden zolang je borstvoeding geeft. Melk maken kost energie, en met een streng dieet krijg je mogelijk te weinig voedingsstoffen binnen.

Hoeveel melk je maakt, hangt vooral af van hoe vaak je baby drinkt, zeker als je voeden op verzoek doet. Voor snacks bestaat geen aparte borstvoedingsregel; wat gezond is, is nu hetzelfde als anders.

Dit is een samenvatting van de adviezen, geen lijst om je zorgen over te maken.

Voor bijna alles wat gewoon op tafel staat, bestaat dus geen regel. De paar grenzen die er wel zijn, krijgen hieronder elk hun eigen uitleg.

Kool, pittig eten en chocola: krijgt je baby er krampjes van?

Zuurkool, rode kool, een ui door de pasta of kroepoek bij de nasi: veel ouders laten het staan uit angst voor krampjes. Dat is niet nodig.

Volgens het Voedingscentrum komen darmkrampjes niet door wat jij eet. Ze hangen samen met de ontwikkeling van de darmen van je baby, en na ongeveer drie maanden zijn ze meestal over.

Er is dan ook geen bewijs dat kool, ui, pittig eten of chocola krampjes veroorzaakt. Dat is geen garantie dat jouw baby nergens op reageert; het betekent wel dat je niet uit voorzorg van alles hoeft te schrappen.

Blijft het gevoel dat er meer speelt, kijk dan bij krampjes en spugen of overleg met het consultatiebureau.

Koffie, thee en cafeïne

Voor cafeïne geldt een getal: tot ongeveer 200 milligram per dag is veilig voor je baby. Dat komt neer op ongeveer twee kopjes koffie.

Cafeïne zit ook in zwarte en groene thee, cola en chocolade, en alles telt bij elkaar op. In een kopje koffie zit gemiddeld 60 milligram, in zwarte thee 30 en in groene thee 20.

Krijg jij meer binnen, dan kan je baby er onrustig van worden en slaapproblemen krijgen. Hoe je dat dagtotaal in de praktijk bijhoudt, staat in hoeveel cafeïne er per dag kan.

Energiedrank als je borstvoeding geeft

Op het etiket van energiedrank staat een wettelijke waarschuwing: vanwege de grote hoeveelheid cafeïne wordt het niet aanbevolen voor kinderen, zwangeren en als je borstvoeding geeft.

In een blikje van 250 milliliter zit ongeveer 80 milligram cafeïne. Dat telt mee in het dagtotaal van 200 milligram, en dan blijft er weinig ruimte over voor koffie of thee.

Het advies is daarom om geen energiedrank te drinken zolang je borstvoeding geeft.

Alcohol: het advies in het kort

Het veiligste advies is simpel: geen alcohol zolang je borstvoeding geeft. De schadelijke stoffen uit alcohol komen via de melk bij je baby terecht.

Drink je toch een keer een glas wijn, houd het dan bij één standaardglas en neem het direct na een voeding. Wacht daarna drie uur met de volgende voeding; na die drie uur is de alcohol van één glas uit je melk verdwenen.

Leg je voedingen vast met voedingen bijhouden in een app, dan hoef je niet te gokken hoe laat de laatste voeding begon.

Hoe het zit met kolven, of met een avond waarop het er meer werden, staat in alcohol en borstvoeding.

Roken, nicotine en vapen

Rook je, dan komt nicotine via de moedermelk bij je baby terecht. Niet roken is daarom het veiligst, ook voor je melk: door roken heb je mogelijk minder melk en komt de melk mogelijk minder goed uit de borst.

Lukt stoppen echt niet, geef dan wel borstvoeding. Moedermelk kan een deel van de schadelijke invloed van tabaksrook en nicotine verminderen; zo staat het in de adviezen.

Rook je toch, doe dat dan liever direct na een voeding en nooit waar je baby bij is. Ook als je buiten rookt, blijven schadelijke stoffen achter in je haren, kleding en huid; je baby kan ze binnenkrijgen bij het knuffelen.

Rook in de omgeving van je baby speelt ook mee bij de adviezen voor veilig slapen. Wil je stoppen en kun je daar hulp bij gebruiken, dan denkt de huisarts met je mee.

Over vapen geven de bronnen onder dit artikel geen apart advies. Zit er nicotine in wat je gebruikt, dan geldt daarvoor hetzelfde als hierboven.

Honing en tonijn: voor jou wel, voor je baby nog niet

Geen honing voor baby’s in het eerste jaar: die regel kennen veel ouders. Hij geldt alleen voor wat je baby zelf eet.

Jij kunt gewoon honing eten, ook als je borstvoeding geeft. De bacteriesporen waar het om gaat, kunnen bij volwassenen normaal gesproken geen kwaad, ook als je zwanger bent of borstvoeding geeft.

Waarom die grens voor je baby zelf zo strikt is, staat in waarom je baby zelf nog geen honing krijgt.

Voor vis geldt iets vergelijkbaars. Vis eten kan gewoon en is gezond: het advies is één keer per week vis, bij voorkeur een vette soort zoals haring of sardines, en niet vaker dan twee keer per week vette vis.

Een paar soorten bevatten wel veel kwik of andere zware metalen, en die eet je bij borstvoeding liever niet: verse tonijn, zwaardvis, haai, makreel, snoek, snoekbaars, paling en rivierpaling. De lijst noemt verse tonijn; over tonijn uit blik zegt het advies niets.

Heb je zo’n vis toch een keer gegeten, dan is dat geen reden om je direct zorgen te maken. Het wordt pas een punt als je regelmatig vis eet die te veel vervuild is.

Wanneer je baby zelf een hapje kan proberen, staat in tonijn voor je baby.

Rauwe melk en de oude zwangerschapsregels

Tijdens de zwangerschap gold een lange lijst: rauwe vis, rauw vlees zoals filet americain en zachte kaas van rauwe melk kon je beter laten staan of eerst goed verhitten.

In de adviezen voor borstvoeding komt die lijst niet terug. Daar staan alleen nog grenzen aan cafeïne, alcohol, enkele vissoorten en sommige theesoorten.

Eén advies blijft staan, en dat geldt voor iedereen: rauwe, ongekookte melk kook je eerst. Daarmee dood je bacteriën die je ziek kunnen maken.

Kruidenthee, kombucha en kokoswater

Voor thee met venkel, anijs of kaneel geldt een eigen advies: neem deze thee niet zolang je borstvoeding geeft. Baby’s kunnen vrij snel te veel van bepaalde stoffen uit die planten binnenkrijgen.

Heb je zo’n thee al eens gedronken, dan is dat niet direct schadelijk voor je baby. Het advies is vooral om het uit voorzorg niet meer te doen.

Dit gaat over thee, waarin die stoffen geconcentreerd zitten. Kaneel als smaakmaker kan volgens hetzelfde advies gewoon; daarin zit veel minder van die stoffen dan in thee. Voor gewone etenswaren zoals een beschuit met muisjes bestaat geen aparte borstvoedingsregel.

Kruidenpreparaten, zoals capsules of druppels met geconcentreerde kruiden, worden uit voorzorg helemaal afgeraden zolang je borstvoeding geeft.

Over kombucha en kokoswater staat in de adviezen niets aparts voor borstvoeding. Kombucha is gefermenteerde thee en kan daardoor een spoortje alcohol en wat cafeïne bevatten; voor een ongepasteuriseerde fles geldt dezelfde voorzichtigheid als bij andere rauwe producten. Kokoswater is gewoon een drankje en telt mee als vocht.

Vitamines: je baby krijgt zijn eigen druppels

Wat jij eet, verandert niets aan de druppels van je baby. Moedermelk bevat genoeg voedingsstoffen voor de eerste zes maanden, met twee uitzonderingen: vitamine D en vitamine K.

Je baby krijgt daarom zelf vitamine D, en in de eerste weken ook vitamine K. Dat staat los van jouw voeding; hoe het precies zit, staat in vitamine K en D voor je baby.

Wat meestal niet helpt

Een paar adviezen gaan al jaren rond en houden meer tegen dan ze opleveren:

• Uit voorzorg kool, ui, pittig eten of chocola schrappen. Het verband met krampjes is niet aangetoond, en je maakt je eigen eten er onnodig ingewikkeld mee.
• Streng lijnen om snel af te vallen. Het advies is juist om niet actief te lijnen zolang je borstvoeding geeft.
• Borstvoedingsthee met venkel of anijs drinken tegen krampjes. Zulke thee helpt daar niet tegen, en juist voor die kruiden geldt het advies om ze niet als thee te nemen.

Sommige situaties vragen eigen afspraken

Vermoeden jullie dat je baby reageert op iets in jouw voeding, bijvoorbeeld op koemelk, schrap dat dan niet op eigen houtje. Overleg eerst met het consultatiebureau of de huisarts; een aangepast dieet voor jou is iets wat je samen met een professional afspreekt.

Gebruik je medicijnen, vraag dan aan je huisarts of apotheek of die samengaan met borstvoeding. Doe dat als het kan al voordat je baby geboren wordt.

Wanneer overleg je met het consultatiebureau of de huisarts?

Voor dit onderwerp is er zelden haast. Neem contact op met het consultatiebureau of de huisarts als:

• je denkt dat je baby reageert op iets wat jij eet of drinkt;
• je wilt stoppen met roken en daar hulp bij wilt;
• je medicijnen gebruikt en twijfelt of dat kan met borstvoeding;
• je het simpelweg niet vertrouwt.

Dat laatste telt ook. Je hoeft niet eerst zelf vast te stellen wat er aan de hand is voordat je om hulp mag vragen.

Vergeet jezelf niet

Veel voedende ouders houden maandenlang overal rekening mee, terwijl dat niet hoefde. Een schuldgevoel over een kop koffie of een bord nasi zegt niets over hoe je het doet.

Laat het koken gerust aan je partner of het bezoek over, en houd zelf alleen de paar echte grenzen in de gaten, zoals cafeïne en alcohol. De rest is gewoon eten.

Wil je één kort lijstje om te bewaren, kijk dan bij wat je beter kunt laten staan.

In de app: voeding bijhouden