Tandjes krijgen: wat helpt bij het doorkomen en wanneer bel je?

Je baby bijt veel op een vuistje en slaapt onrustig. Dan vraag je je misschien af of er een tandje aankomt.

Bij tandjes kunnen iets koels om op te bijten, een droge kin en extra troost de dagen draaglijker maken. Een middeltje wordt in de jeugdgezondheidszorg niet per se geadviseerd.

Iemand zei vandaag dat het vast de tandjes zijn. Of de onrust van vannacht echt door een tandje komt, is niet vast te stellen. Hieronder staat wat je wel kunt doen en wanneer je belt.

In welke volgorde de tandjes doorkomen en wanneer je gaat poetsen, staat in de gids over tandjes bij je baby.

Hoe zie je dat er een tandje aankomt?

Een tandje dat bijna doorkomt, kun je soms voelen. Voel je voorzichtig met een schone vinger langs het tandvlees, dan kun je een ribbel of bobbel voelen. Dat is een teken dat daar binnenkort een tand of kies doorkomt.

Daarnaast merk je in dezelfde dagen soms andere dingen. Ze zeggen op zichzelf niet dat er een tandje doorkomt, en ze volgen geen vaste volgorde:

• Bijten op alles wat binnen bereik komt, ook op je vinger.
• Veel kwijlen en over het gezicht wrijven.
• Onrustiger zijn en moeilijker slapen.
• Soms minder trek in eten.

Komen diarree, luieruitslag of verhoging door tandjes?

Veel onaangename verschijnselen in het eerste levensjaar worden aan het krijgen van tanden toegeschreven, bijvoorbeeld diarree, luieruitslag en verhoging. Of dat terecht is, is niet duidelijk.

In de praktijk betekent dat twee dingen. Het tandvlees kun je zelf nakijken en voelen. Koorts, diarree en luieruitslag beoordeel je apart.

Een klacht die op zichzelf reden is om te bellen, blijft dat ook als er tegelijk een tandje doorkomt.

Wat helpt als het doorkomen vervelend voelt?

Sommige baby’s hebben last van doorkomende tanden en kiezen. Wat je kunt doen, is de dagen draaglijker maken.

Geef je baby iets om op te bijten. Een stevige bijtring geeft je baby iets om op te drukken. Een bijtring met vloeistof erin kan kapot worden gebeten zodra je baby tanden heeft.

Leg de bijtring van tevoren in de koelkast. Kijk bijtringen regelmatig na op scheurtjes en gooi weg wat kapot is.

Houd de huid rond de mond droog. Bij veel kwijlen kan de huid rood en ruw worden. Het helpt om de kin te deppen in plaats van te wrijven, en een onparfumeerde, vette crème kan de huid beschermen tegen het natte kwijl.

Pas eten en drinken aan. Gaat happen moeizamer, dan kun je vaker kleine porties aanbieden en vaker drinken geven.

Vanaf zes maanden is water daarbij de gewone keuze naast de melkvoeding. Wil je weten wanneer je baby water mag? Dat lees je apart.

Geef extra troost. Als je je baby vasthoudt, draagt en het gewone ritueel rond bedtijd aanhoudt, herkent je baby dat op een dag die verder anders loopt. Je stem en je armen zijn het vertrouwdst wat er is, en die kosten niets.

Wat als het na een kwartier niet rustiger wordt?

Probeer één ding tegelijk en geef het ongeveer een kwartier. Wissel je in tien minuten tussen vijf hulpmiddelen, dan weet je achteraf niet wat er iets deed.

Wordt het niet rustiger, leg het hulpmiddel dan weg en draag je baby rond of leg je baby veilig in bed.

Gebeurt een van deze dingen, dan is dat geen tandjesvraag meer:

• Je baby blijft huilen en is niet te troosten.
• Je baby drinkt minder dan de helft van wat je baby gewend is.
• Je baby heeft meer dan twaalf uur geen natte luier gehad.

Bel dan direct de huisarts of de huisartsenspoedpost, ook als er tegelijk een tandje doorkomt.

Komt de onrust nachten achter elkaar terug terwijl er aan het tandvlees niets te zien of te voelen is, kijk dan breder dan de mond. Je ziet hetzelfde beeld bij een periode waarin het slapen verandert en bij wakkertijden die niet meer kloppen.

Slaapt je baby slechter door tandjes?

Sommige baby’s slapen moeilijker als er een tand doorkomt.

Noteer je de nachten kort in een baby tracker app waarin je slaap en onrust bijhoudt? Dan zie je achteraf of het een paar nachten waren of dat het langer doorloopt.

Troost je baby zonder de indeling van de nacht om te gooien. Zo hoef je later niets terug te draaien. Staat het tandje er en blijven de nachten slecht, leg het dan voor op het consultatiebureau.

Wat gebruik je beter niet?

Vier dingen die bij een baby niet passen, met de reden erbij:

• Mondgel of aanstipvloeistof met lidocaïne. Dit is bedoeld voor aften en wondjes, en alleen voor kinderen ouder dan 4 jaar.
• Een pijnstiller op eigen initiatief. Bij veel pijn in de mond wordt paracetamol genoemd. Welke pijnstiller en hoeveel bij je baby past, bespreek je liever eerst met de huisarts of de apotheek.
• Een bijtketting of ander sieraad om de nek. Een koord of touwtje om de hals van een baby is niet veilig.
• Een speen die in suiker of iets zoets is gedoopt. Dat wordt sterk afgeraden, omdat het de kans op gaatjes groter maakt.

Wanneer neem je contact op?

Dat er een tandje doorkomt, sluit niets uit. De signalen voor de huisarts en de huisartsenspoedpost staan op Thuisarts.nl, bij pijn in de mond en bij koorts. De eerste twee regels hieronder zijn onze eigen doorverwijzing.

Speelde er al iets voordat dit begon, dan bel je eerder. Bij koorts zijn onder meer een ziekte van het hart of de longen, diabetes en een verminderde afweer een reden om direct contact op te nemen. Heeft je baby koorts, lees dan ook wanneer je bij koorts belt.

• Bespreek het op het consultatiebureau als je baby rond de eerste verjaardag nog geen tandje heeft, je twijfelt over het poetsen of je de onrustige nachten wilt laten meekijken.
• Maak een afspraak bij de tandarts of mondhygiënist bij kies-, tand- of kaakpijn. Doe dat ook bij gele of bruine plekken op een tandje, of bij tandvlees dat rood en dik is en snel bloedt. Ook voor de eerste kennismaking, zodra het eerste tandje er is, kun je een afspraak maken.
• Bel de huisarts bij een dikke wang met koorts. Bel direct de huisarts of de huisartsenspoedpost als je baby door de pijn weinig of niet drinkt of plast, kreunt, steeds huilt, suf wordt of er erg ziek uitziet.
• Bel direct de huisarts of de huisartsenspoedpost als je baby jonger is dan drie maanden en koorts heeft van 38 graden of hoger. Bel ook direct als je kind in korte tijd zieker wordt of als je je erge zorgen maakt.

Omgaan met onderbroken nachten

Deze weken kosten slaap, en je weet niet of het wel een tandje is. Ook achteraf weet je dat meestal niet.

Zijn jullie met z’n tweeën, verdeel de nacht dan in blokken in plaats van om beurten op te staan, zodat er iemand vier of vijf uur aaneen slaapt. Schrijf een paar dagen op wat je ziet en hoe laat, dan heb je iets concreets voor je afspraak op het consultatiebureau in plaats van een gevoel.

Merk je dat het huilen je te veel wordt, leg je baby dan veilig in bed, ga even de kamer uit en kom na een paar minuten terug. Lees ook wat je kunt doen als het huilen te veel wordt.

Terugzien of het echt die week was

In BabyTracker kun je onrust, slaap en veranderingen in het drinken bijhouden. Een nieuw tandje zet je als mijlpaal of notitie in het dagboek. Zo kun je later zien of onrustige nachten samenvielen met het doorkomen van een tandje. De app laat de momenten naast elkaar zien, maar stelt de oorzaak van de onrust niet vast.

Bekijk het babydagboek