Vaccinaties voor je baby: het schema en de afspraken

Je baby krijgt vaccinaties op 6 tot 9 weken en op 3, 5, 12 en 14 maanden, plus de RS-prik.

Ongeveer vier weken na de geboorte ligt er een envelop van het RIVM op de mat, met een uitnodigingsbrief, een folder en een vaccinatiebewijs. Ergens daarin staat een eerste datum, en meestal weet je dan nog niet wat er die ochtend gaat gebeuren.

De RS-prik krijgt je baby in de eerste twee weken of in september of oktober. Een eerste DKTP-Hib-HepB-prik krijgt je baby al op 6 tot 9 weken als je geen kinkhoestprik in de zwangerschap kreeg. Ook in een bijzondere situatie kan dat zo zijn, en dat bespreekt de jeugdarts met je.

Hieronder staat hoe de afspraak verloopt en wat je in de dagen erna kunt merken. Je uitnodiging en het advies van het consultatiebureau gaan voor op wat je hier leest.

Hoe krijg je de uitnodiging voor de prikken?

Je hoeft niets aan te vragen. Na de geboorteaangifte is je kind bekend en wordt die envelop vanzelf verstuurd.

Voor de rondes daarna komen aparte oproepen. Ook na een verhuizing volgen die je adres, zolang je het doorgeeft.

Bij jonge kinderen worden de vaccinaties op het consultatiebureau gegeven, tijdens een aparte prikafspraak of gekoppeld aan een gewoon bezoek. Het afspreken loopt via de jeugdgezondheidszorg in jouw gemeente.

Deelname is gratis en vrijwillig. Je geeft toestemming voor het hele programma en kunt dat besluit op elk moment veranderen.

Wanneer krijgt je baby welke prik?

De tabel geeft een algemeen beeld; wat bij jouw kind past, kan daarvan afwijken.

Het is het landelijke schema van augustus 2026 en dat verandert af en toe. Het actuele schema staat op Rijksvaccinatieprogramma.nl, en jouw uitnodiging en het advies van de jeugdarts gaan voor.

Wat krijgt je baby per keer?

DKTP-Hib-HepB is één prik tegen zes ziektes. Dat zijn difterie, kinkhoest, tetanus, polio, Haemophilus influenzae type b en hepatitis B.

De pneumokokkenvaccinatie is een tweede prik. Het vaccin tegen rotavirus krijgt je baby als druppels in de mond. Bij een afspraak krijgt een kind één of twee prikken.

De BMR-prik op 14 maanden beschermt tegen bof, mazelen en rodehond.

Met de RS-prik krijgt je baby kant-en-klare afweerstoffen. Bij de andere prikken maakt het lichaam die afweerstoffen zelf aan. De RS-prik beschermt dus op een andere manier.

De bescherming duurt ongeveer zes maanden. Daarom hangt het moment aan het seizoen van het RS-virus en niet aan een vaste leeftijd.

Kom je oudere informatie tegen waarin 11 maanden staat, dan gaat die over kinderen die eerder geboren zijn. Voor kinderen die vanaf 1 januari 2024 geboren zijn, vallen de laatste DKTP-Hib-HepB en de laatste pneumokokkenprik op 12 maanden in plaats van 11 maanden.

In dezelfde reeks wijzigingen is de tweede BMR-prik van 9 jaar naar ongeveer 3 jaar verschoven.

Waarom begint het ene kind op zes weken en het andere op drie maanden?

Het kind van iemand anders kreeg de eerste prik op zes weken en dat van jou pas op drie maanden, of andersom. Dat verschil komt door de kinkhoestprik in de zwangerschap.

Kreeg je die prik vanaf week 22, dan maakte je zelf antistoffen tegen kinkhoest aan. Die gaan via de placenta naar je kind, dat daardoor meteen na de geboorte al beschermd is. Die bescherming werkt in de eerste drie maanden goed, voor 90 procent of meer.

Omdat die eerste maanden gedekt zijn, kan de eigen serie een maand later beginnen, op drie maanden in plaats van twee. Je kind heeft dan drie DKTP-Hib-HepB-prikken nodig in plaats van vier.

Kreeg je die prik niet, dan valt die dekking weg en krijgt je kind een extra DKTP-Hib-HepB rond zes tot negen weken. Ook bij een kind dat te vroeg geboren is kan er een extra dosis komen. De jeugdarts bespreekt dat met je.

Waarvoor geef je toestemming?

Er wordt twee keer om toestemming gevraagd, en dat zijn twee verschillende dingen. De eerste gaat over de vaccinatie zelf. Die wordt mondeling met je besproken en hoeft niet apart te worden vastgelegd.

De tweede gaat over het doorgeven van de vaccinatiegegevens met naam aan het RIVM. Die wordt sinds 1 januari 2022 apart gevraagd en in het digitale dossier vastgelegd.

Geef je daar geen toestemming voor, dan gaan de gegevens zonder naam de landelijke registratie in. Je kind wordt gewoon gevaccineerd en de jeugdgezondheidszorg houdt de vaccinaties in het eigen dossier bij.

Je krijgt dan nog wel uitnodigingen op basis van leeftijd. Het programma weet alleen niet wat je kind al heeft gehad, dus herinneringen kunnen onnodig komen. Het overzicht kun je later dan ook niet opvragen.

Wat regel je van tevoren?

Een prikafspraak vraagt weinig voorbereiding. Dit is wat je van tevoren klaarlegt of afspreekt.

• Zet de datum in de agenda zodra de uitnodiging binnen is, want de oproepen voor de volgende rondes komen los van elkaar en een brief raakt makkelijk zoek.
• Neem de uitnodigingsbrief mee, met de vragenlijst die erbij zit, en het vaccinatiebewijs. Ben je die papieren kwijt, neem dan een identiteitsbewijs mee.
• Trek je kind kleding aan waarbij een bovenbeen snel vrij is, want daar wordt bij baby’s meestal geprikt.
• Houd de borst of een fles bij de hand, zodat je je kind tijdens of direct na de prik kunt laten drinken.
• Schrijf je vragen op, want ter plekke schieten ze je zelden te binnen.
• Neem iemand mee als dat kan. De een houdt je kind vast en de ander onthoudt wat er gezegd wordt.

Hoe gaat de prikafspraak?

Voor de prik stellen ze een paar vragen over hoe het met je kind gaat en of er bijzonderheden zijn. Dat is het moment om te melden dat je kind ziek is geweest, medicijnen gebruikt, te vroeg geboren is of na een vorige prik lang heeft gehuild.

Je kind zit bij je op schoot of ligt tegen je aan. Bij baby’s wordt meestal in het bovenbeen geprikt en soms in de bovenarm, en het zijn er één of twee per keer. De rotavirusdruppels gaan in de mond en zijn zo gegeven.

Zuigen troost, dus de borst, een fles, een speen of een vinger vlak na de prik helpt. Bij grotere kinderen werkt afleiding, zoals iets om naar te kijken of naar te luisteren.

Na afloop wordt op het vaccinatiebewijs bijgeschreven wat er is gegeven. Kijk daar even bij, want dat is het exemplaar dat jij zelf houdt.

Wat merk je in de dagen na de prik?

Je baby is na de prik huilerig en voelt warm aan. Kan dit door de prik komen, en wanneer bel je?

Op de prikplek kan een rode plek, een zwelling of pijn ontstaan, en je kind kan last hebben bij het bewegen van dat been. Dat begint op de dag van de prik zelf en is binnen twee dagen over.

Ook komen koorts, hangerigheid en veel huilen voor, en je kind kan onrustig zijn of juist extra veel slapen. Bij de meeste kinderen beginnen de bijwerkingen op de dag van de prik, en koorts is meestal binnen 1 tot 2 dagen weer weg.

Bij twee vaccinaties verloopt het anders. Na de rotavirusdruppels kunnen klachten in de eerste twee weken opkomen, meestal binnen 8 dagen. Na de BMR-prik op 14 maanden beginnen ze juist later, tussen dag 5 en dag 12 en soms tot dag 21, en dan gaat het vaak om koorts met vlekjes.

Schrijf op wat je zag en op welke dag. Bij de volgende ronde kun je dat melden, en dan kan het worden meegewogen.

Wat je beter niet rond de prik kunt doen

• Alvast paracetamol geven om koorts voor te zijn. Je hoeft niet meteen paracetamol te geven als je kind koorts krijgt. Paracetamol is bedoeld voor duidelijke pijn of heftig huilen, niet als vaste maatregel. Overleg over wat je geeft met het consultatiebureau of de huisarts.
• De afspraak afzeggen bij een lichte verkoudheid. Voor de prik onderzoekt de arts je kind altijd, en is je kind niet helemaal fit, dan kan de prik worden uitgesteld. Heeft je kind koorts, bel dan eerst het consultatiebureau.
• Je kind extra warm inpakken bij koorts. Dunne kleding en genoeg te drinken werken beter, omdat de warmte er dan uit kan.
• Antwoorden zoeken op sociale media. Daar staat veel waarvan je de bron niet kunt nagaan. Op Rijksvaccinatieprogramma.nl staat erbij waar de informatie vandaan komt en wanneer die is herzien.

Wat als de afspraak niet doorgaat?

Een afspraak die niet doorgaat is een gewone situatie op het consultatiebureau. Ze helpen je met een nieuwe datum. Zo pak je het aan.

1. Heeft je kind op de ochtend zelf koorts, bel dan het consultatiebureau en vraag of het doorgaat. Is je baby jonger dan drie maanden, bel dan direct de huisarts of de huisartsenspoedpost.
2. Lukt het om een andere reden niet, bel dan zodra je dat weet, ook als het kort dag is.
3. Vraag meteen om een nieuwe datum, in plaats van te wachten op een nieuwe oproep.
4. Gaat het om de eerste rotavirusdruppels, zeg dat dan erbij. Die krijgt je baby bij voorkeur voor 12 weken.
5. Vraag er in één moeite door bij wat het uitstel betekent voor de volgende prikken, zodat je weet waar je aan toe bent.
6. Ben je verhuisd of was je in het buitenland, geef dat door en vraag hoe je weer aansluit.
7. Noteer de nieuwe afspraak meteen met tijd en locatie, op dezelfde plek als de rest van de gezinsagenda.

Hoe houd je bij wat er gegeven is?

Het vaccinatiebewijs uit de envelop is jouw eigen exemplaar. Bij elke afspraak wordt erop bijgeschreven wat er is gegeven. Bewaar het bij de papieren die je snel kunt vinden en maak er een foto van.

Gaf je toestemming voor registratie op naam, dan kun je het overzicht later ook met DigiD opvragen via MijnRIVM.

Zet er zelf de datum bij en twee regels over wat je in de dagen erna zag. Wil je die aantekeningen bij de rest van je registraties houden, dan kun je ze ook kwijt in een baby tracker app op je telefoon. Zo vind je ze bij de volgende afspraak zo terug.

Ga je naar het buitenland, vraag dan vooraf wat daar nodig is. Dat verschilt per land en per verblijfsduur.

Wanneer neem je contact op?

Vertel bij elk telefoontje ook wat er al gold voordat dit begon. Denk aan een kind dat te vroeg geboren is, een bekende aandoening, een eerdere koortsstuip of een heftige reactie na een vorige prik. De huisarts of de verpleegkundige weegt dat mee in het advies dat je krijgt.

Hieronder staan de signalen waarbij je belt.

• Is je baby jonger dan drie maanden en heeft het 38 graden of hoger, bel dan altijd direct de huisarts of buiten kantooruren de huisartsenspoedpost, ook net na een prik. Dat is dezelfde regel als bij koorts zonder prik.
• Bel de huisarts bij koorts die langer dan drie dagen duurt. Bel direct de huisarts of de huisartsenspoedpost als de koorts terugkomt na een paar koortsvrije dagen.
• Bel direct de huisarts of de huisartsenspoedpost bij een stuip, waarbij je kind verstijft of schokt met armen en benen, ook als het schokken al is gestopt. Is er niet meteen iemand bereikbaar, of ademt je kind na afloop niet normaal en reageert het niet, bel dan 112.
• Bel direct 112 bij een heftige reactie die snel opkomt, zoals benauwdheid, zwelling van gezicht, lippen of keel, of jeukende bulten over het hele lichaam.
• Blijft je kind huilen en is het niet te troosten, bel dan direct de huisarts of de huisartsenspoedpost. Blijven de klachten heftig en onduidelijk, bel dan het consultatiebureau of de huisarts.

Heb je twijfels of vragen over de prikken?

Je mag vragen stellen bij de afspraak, ook kritische vragen. De jeugdverpleegkundige en de jeugdarts kunnen die beantwoorden, want zij kennen het dossier en de landelijke informatie.

Een concrete vraag levert een duidelijker antwoord op dan een algemeen gevoel. Denk aan ‘wat zit er in dit vaccin’ en ‘wat gebeurt er als we later beginnen’. Ook ‘wat betekent het voor de volgende prikken als we deze overslaan’ is een vraag waar ze een antwoord op hebben.

Wil je meer tijd dan de minuten voor de prik, vraag dan bij het consultatiebureau een apart gesprek aan. Kies je ervoor om van het programma af te wijken, bespreek dan meteen hoe je later alsnog kunt aansluiten. Ook dat gesprek kan gewoon gevoerd worden.

Je baby troosten bij de prik

Veel ouders vinden het zwaar om de prik te zien gebeuren, en soms blijft er daarna nog een naar gevoel hangen terwijl het kind allang weer verder is. Vraag of degene die meekomt je kind vasthoudt als jij dat liever niet doet. Dat kun je ter plekke nog zeggen.

Merk je dat je erover blijft piekeren, of dat je de volgende afspraak voor je uit schuift, leg het dan voor bij het eerstvolgende bezoek aan het consultatiebureau. Duurt dat langer dan een paar weken, bel er dan zelf voor en vraag om een apart gesprek.

Afspraken en prikken bij elkaar in de app

In BabyTracker staan afspraken met het consultatiebureau, de huisarts of het ziekenhuis op datum bij elkaar, met een herinnering vooraf als je die wilt. Het landelijke schema staat erbij als algemene informatie en wordt bijgewerkt wanneer het programma landelijk verandert.

De app gaat er nooit van uit dat een prik gegeven is. Dat vink je zelf af, want je uitnodiging en het advies van het consultatiebureau gaan voor. Wat er gegeven is en wat je opviel, noteer je erbij.

Bekijk afspraken en vaccinaties