Wanneer zegt een baby mama of papa? Brabbelen en het eerste woordje

Je baby zit in de kinderstoel en brabbelt volop ‘papapa’ en ‘mamama’. Je vraagt je misschien af wanneer die klanken echte woorden worden en wanneer je kind daarmee jou bedoelt.

De eerste woordjes komen bij de meeste kinderen tussen 12 en 18 maanden, en een gericht mama of papa kan daar een van zijn. Het brabbelen daarvoor, met mamama en papapa, begint bij de meeste baby’s rond 7 tot 9 maanden.

De marge is ruim. Sommige baby’s zijn er eerder bij, veel andere pas maanden later, en begrijpen loopt al die tijd voor op zeggen.

Dat wachten kan lang voelen. Hieronder staat hoe het eerste woordje zich opbouwt, waarom de volgorde van papa en mama toeval is, en wanneer je het op het consultatiebureau bespreekt.

Hoe groeit brabbelen uit tot een eerste woordje?

De tabel geeft een algemeen beeld; wat bij jouw kind past, kan daarvan afwijken.

Begrijpen loopt in dit hele traject voor op zeggen. Een baby die nog geen woord zegt, kan dus volop met taal bezig zijn.

Waarom zegt mijn baby wel papa en nog geen mama?

Hoor je al weken papapa en nog geen mamama? Dat kan even steken, vooral als jij de hele dag voor je baby zorgt.

Met de eerste reeksen ‘mamama’ en ‘papapa’ oefent je baby de lippen, tong en ademhaling. Het zijn op dat moment nog geen namen. Welke klanken je het eerst hoort, verschilt per baby en berust vooral op toeval.

Betekenis komt pas daarna, en die ontstaat doordat jullie reageren. Elke keer dat papa opkijkt wanneer het papapa klinkt, leert je baby dat die klank iemand in beweging brengt, en zo groeit een geluid stap voor stap naar een naam.

Als je baby eerst ‘papa’ zegt, betekent dat niet dat je kind een sterkere band met papa heeft. Je baby herhaalt vooral de klanken die op dat moment makkelijk komen.

Wanneer bedoelt je baby jou echt?

Het eerste gerichte mama of papa is zelden een duidelijk moment. Je ziet het geleidelijk scherper worden. Eerst is het klank, dan is het roepen in het algemeen, en pas daarna zegt je baby mama en kijkt daarbij ook naar mama.

Ook daarna blijft de betekenis nog een tijd ruim. Veel kinderen gebruiken papa een poos voor elke man, of poes voor elk beest met vier poten. Een kind begint met woorden uit de eigen wereld en maakt de betekenis stap voor stap preciezer.

Zo streng kijkt het consultatiebureau trouwens ook. In het Van Wiechenonderzoek, waarmee de ontwikkeling van jonge kinderen wordt gevolgd, tellen mama en papa bij de eerste woordjes niet mee. Er telt pas een woord of vast eigen geluid met een gerichte betekenis, zoals ba voor bal of bah voor iets vies.

Begrijpt je baby meer dan er uitkomt?

Bijna altijd. Begrip gaat bij taal steeds een stap voorop, want een kind herkent een woord lang voordat het dat zelf gebruikt.

Rond de eerste verjaardag reageren 98 van de 100 baby’s op een vraag als ‘waar is de poes?’, door te kijken of te wijzen. Het eerste echte woordje is er dan vaak nog niet.

Maak je je zorgen omdat je baby weinig zegt? Kijk dan eerst naar wat je baby begrijpt. Reageren op de eigen naam, zwaaien bij dag-dag en aanwijzen wat jij noemt zeggen samen meer dan het aantal woordjes.

Hoe help je het praten op weg?

Een baby leert praten van het gewone contact door de dag heen. Wat werkt, kost geen extra tijd:

• Benoem wat je doet terwijl je het doet, bijvoorbeeld ‘nu doen we je sokjes aan’ of ‘kijk, de kraan’. Zo hoort je baby dezelfde woorden telkens in dezelfde situatie, en uit die herhaling ontstaat betekenis.
• Reageer op brabbelgeluiden alsof het een bijdrage is. Praat even terug en laat dan een pauze vallen. Die om-en-om-beurt is de vorm van elk gesprek, en die vorm leert je baby eerder dan de woorden zelf.
• Kijk samen boekjes en wijs aan wat je noemt. Hetzelfde boekje telkens weer is juist goed. Je baby herkent wat er komt en kan meedoen.
• Herhaal goed in plaats van te verbeteren. Zegt je kind ’tat’ tegen de kat, dan zeg jij ‘ja, de kat’. Zo hoort je kind het goede voorbeeld zonder afkeuring.
• Woordjes laten nazeggen of oefenen hoeft niet. Druk maakt van een gesprek een toets, en taal groeit juist van het gewone heen en weer.

En als er nog geen woordje komt?

Is je baby 14 of 15 maanden en komt er nog geen woordje? Kijk dan eerst bewust naar twee dingen. Brabbelt je baby volop, en begrijpt je baby je?

Die twee dragen het praten. Rond 15 maanden zegt ongeveer 80 tot 85 van de 100 kinderen al minstens twee eigen woordjes, dus een deel van de kinderen begint later.

Als ondergrens geldt rond de tweede verjaardag zo’n tien woordjes. Op de afspraak rond die leeftijd wordt de taal standaard beoordeeld. Twijfel je eerder, dan kun je altijd bellen.

Is je baby te vroeg geboren, kijk dan met de gecorrigeerde leeftijd. Voor de ontwikkeling telt de uitgerekende datum als startpunt, ook voor taal.

Wanneer neem je contact op?

Bespreek het op het consultatiebureau als je baby rond de 9 of 10 maanden nauwelijks brabbelt, of als je baby niet reageert op geluiden en de eigen naam. Weinig brabbelen is voor het consultatiebureau een reden om mee te kijken, bijvoorbeeld naar het gehoor.

Maak een afspraak met de huisarts als je denkt dat je baby minder hoort, bijvoorbeeld wanneer het brabbelen stopt of stiller wordt na een periode van verkoudheden of oorontstekingen.

Na een oorontsteking kan er vocht achter het trommelvlies blijven staan, waardoor een kind tijdelijk minder hoort. Meestal trekt dat binnen drie tot zes maanden weg, maar goed horen is de basis onder het praten, dus laat het nakijken.

Zegt je kind rond de 15 maanden niets, ook geen vast eigen geluidje, en lijkt je kind ook weinig te begrijpen? Leg het dan voor op het consultatiebureau.

Als iedereen vraagt of je baby al praat

Een eerste woordje is zichtbaar en telbaar. Daarom wordt ernaar gevraagd, door opa’s, op de opvang en in de groepschat. Zo wordt een ruime marge ongemerkt een wedstrijd, en dat maakt ouders van stille praters onnodig ongerust.

Word je er onzeker van, houd dan een week voor jezelf bij wat je baby al begrijpt en met gebaren duidelijk maakt. Dat lijstje geeft een eerlijker beeld dan het aantal woordjes, en je kunt het meenemen naar de volgende afspraak.

Het eerste woordje bewaren

Het eerste gerichte mama of papa is een mijlpaal die je wilt onthouden, inclusief de datum en het verhaal erbij. In BabyTracker zet je de mijlpaal in de tijdlijn, en het dagboek bewaart hoe het klonk en tegen wie het was. Houd je een babydagboek in een app bij, dan staan de brabbelwoordjes van de weken ervoor er ook bij. Zo kun je later teruglezen hoe het stap voor stap ging.

Bekijk het babydagboek