Voedingsschema baby: hoe vaak en hoeveel per leeftijd

Het is half vier ’s nachts en je baby vraagt voor de derde keer om drinken. Je hebt ergens een schema gezien met vijf of zes voedingen per dag, en je vraagt je af of het bij jullie wel klopt.

De eerste dagen vraagt een baby ten minste 8 tot 12 keer per etmaal om drinken, de eerste weken ongeveer 10 keer, en rond zes maanden willen de meeste baby’s ongeveer 6 keer een voeding. Voor de maanden daartussen is er geen aantal te geven. Er zijn zelfs helemaal geen regels of voedingsschema te geven voor hoe vaak baby’s een voeding nodig hebben.

Hieronder staat wat er per leeftijd bekend is, hoe je de milliliters uitrekent, wat je doet als een voeding niet lukt, en wanneer je het consultatiebureau of de huisarts belt.

Wat je aan je baby merkt

Er zijn drie tekenen dat je baby wil drinken: je baby wordt onrustig, sabbelt op de handjes en maakt smakkende geluidjes. Die tekenen komen voor het huilen, en wie er meteen op voedt, kan het huilen voor zijn.

Aan het eind van een voeding zijn de tekenen omgekeerd. Je baby draait het hoofdje weg, laat melk uit de mondhoeken lopen, beweegt onrustig met de handjes en hapt niet meer gretig toe als je de borst of de fles opnieuw aanbiedt. Dat is het moment om te stoppen, ook als er nog iets in de fles zit.

Twijfel je of er genoeg in gaat, dan tellen daarnaast de natte luiers. In de eerste weken zijn ongeveer 6 natte luiers en 2 tot 5 poepluiers per 24 uur een teken dat je baby voldoende binnenkrijgt. Daarna geldt: groeit je baby goed, heeft hij ongeveer 6 natte luiers per dag en is hij levendig, dan is de voeding genoeg.

Het overzicht per leeftijd

Dit verschilt sterk per kind. De tabel geeft een richting, geen norm. De aantallen gaan over gezonde, op tijd geboren baby’s. Is je baby te vroeg geboren of licht bij de geboorte, dan gaan de afspraken van de verloskundige, de kraamzorg of de kinderarts voor.

Ook het aantal melkvoedingen is een voorbeeld: je kind geeft zelf aan hoe vaak en hoeveel het wil drinken, en dat kan meer of minder zijn.

Wat het consultatiebureau bekijkt is de lijn over een paar weken, samen met de groeicurve, en niet het aantal van vandaag. Daar horen twee getallen bij: na ongeveer 2 weken is een baby meestal terug op het geboortegewicht, en in de eerste 6 maanden groeit een baby ongeveer 150 gram per week.

Waarom een pasgeborene zo vaak drinkt

Wat je ziet, is dat je baby binnen twee uur opnieuw komt, ook als de vorige voeding goed ging. Dat heeft met de maag te maken: die is bij een pasgeborene klein en kan per keer nog niet veel melk aan, en melk is in deze periode eten en drinken tegelijk. Daarom werkt vaak en klein beter dan zelden en veel, en daarom staat er voor de eerste weken een getal van rond de tien.

Bij borstvoeding komt er een tweede reden bij. Het werkt zo: hoe meer je baby drinkt, hoe meer melk jij produceert, en zo regelen baby’s zelf dat ze voldoende melk krijgen.

Later kan je baby per keer meer melk aan, en dan vraagt hij minder vaak om drinken. Hoe snel dat bij een kind gaat, is niet in een getal te vangen. Wat er wel ligt is een ondergrens: het advies Wakker maken van pasgeborenen voor voeding van de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde noemt minimaal 6 voedingen tot 14 dagen, minimaal 5 van 2 tot 8 weken en minimaal 4 daarna. Dat is een ondergrens en geen doel.

Zeker de eerste dagen willen baby’s in een of twee periodes per dag vaker en langer drinken en tussendoor langer slapen, en later doen ze dat vaak in de late middag en de vroege avond, zodat ze ’s nachts een langere slaapperiode kunnen overbruggen. Het aantal voedingen op zo’n dag ligt dus hoger zonder dat er iets veranderd is. Hetzelfde geldt voor de dagen rond 10 dagen, 6 weken en 3 maanden; daarover staat meer in regeldagen.

Hoeveel milliliter bij flesvoeding

Voor flesvoeding geeft het Voedingscentrum een rekenregel: ongeveer 150 milliliter per kilo lichaamsgewicht per etmaal. Weegt je baby 5 kilo, dan komt dat op ongeveer 750 milliliter per dag. Het voorbeeld daarbij is tien flesjes van 75 milliliter of negen flesjes van 80 tot 85 milliliter.

De rekenregel gaat over een heel etmaal, en zo kun je hem het beste gebruiken. De ene voeding gaat er helemaal in en de volgende half, en over de dag middelt dat uit. Een maximum per dag is er niet; er hoort nadrukkelijk bij dat het echt een richtlijn is en geen wet, en dat je kind zelf aangeeft hoeveel het wordt.

Op de verpakking van jouw flesvoeding staat een eigen tabel. Ook die is een richtlijn en geen doel. De fles hoeft niet leeg: geeft je baby aan genoeg te hebben, dan stop je, ook al zit er nog wat in. Praktische uitleg over bereiden en tempo staat in flesvoeding in de praktijk.

Bij borstvoeding telt de klok nog minder

Bij borstvoeding zie je niet hoeveel er in gaat. Het aantal voedingen per etmaal is daarom het bruikbaarste getal uit de tabel, samen met de natte luiers en de groeilijn. Hoe het wisselen van kant werkt en waaraan je effectief drinken herkent, staat in borstvoeding: links, rechts en aanleggen.

Aan het eind van de dag willen veel baby’s telkens kort drinken, soms een paar uur achter elkaar. Dat heet clusteren, het komt veel voor, en je gaat er beter niet tegenin met een vast schema. Wat helpt is een plek waar je een paar uur kunt zitten, iets te drinken binnen handbereik en een avond zonder afspraken.

Twijfel je aan je melkproductie, dan is het consultatiebureau de plek om dat voor te leggen. Veel ouders die vroegtijdig stoppen, denken dat ze niet genoeg melk aanmaken. Bij die twijfel kun je terecht bij het consultatiebureau en bij hulp bij borstvoeding.

Krijgt je baby borst én fles, dan ziet het schema er weer anders uit; daarover gaat combineren van borst- en flesvoeding.

Van melk naar maaltijden

Tussen de 4 en 6 maanden mogen de eerste oefenhapjes: 1 of 2 keer per dag 3 tot 4 kleine lepeltjes. Tot zes maanden heeft je baby aan borst- of flesvoeding genoeg, water is dan nog niet nodig. Vanaf zes maanden heeft je baby vaste voeding ook echt nodig naast de melk.

Om voedselallergie te helpen voorkomen is het advies om voor 8 maanden ook pindakaas en ei te geven. Heeft je baby ernstig eczeem of een bekende voedselallergie, dan is het advies daar al voor 6 maanden mee te beginnen, in overleg met een arts of diëtist.

Tussen 6 en 8 maanden vervang je de borst- of flesvoeding geleidelijk door vaste voeding, bijvoorbeeld groente met aardappel of rijst en een beetje vlees of vis. Tussen 8 en 12 maanden zijn 2 à 3 melkvoedingen per dag de richtlijn, terwijl je toewerkt naar drie volledige maaltijden. Reken op ongeveer een week om een maaltijd zo groot te maken dat één melkvoeding kan vervallen.

Een voorbeelddag rond acht maanden ziet er zo uit: melk bij het wakker worden, een fruithap in de ochtend, rond het middaguur brood of een melkvoeding, aan het eind van de middag een groentehap met wat vlees of vis, en melk voor het slapen. Er valt niet elke week netjes een voeding af, en een week waarin je kind ineens weer vaker wil drinken komt ook voor.

Wat vaak niet helpt

Vijf dingen die op verjaardagen nog worden aangeraden, en wat er nu over bekend is:

• Aandringen om de fles leeg te krijgen. Wegdraaien en niet meer gretig toehappen zijn tekenen dat je baby genoeg heeft.
• Water bijgeven voor zes maanden. Tot die leeftijd heeft je baby genoeg aan borst- of flesvoeding; melk is dan eten en drinken tegelijk.
• De klok voor laten gaan op de hongersignalen. Komt je baby eerder, dan voed je eerder; een maximaal gat gaat over hoe lang jij het laat lopen.
• Het schema van een ander kind naast dat van jou leggen. Hetzelfde aantal voedingen kan bij twee baby’s heel anders over de dag verdeeld liggen.
• De voedingen oprekken voordat je baby terug is op het geboortegewicht. Hoe die opbouw wel gaat, staat in wanneer er 4 uur tussen de voedingen mag.

Als een voeding niet lukt

Voor flesvoeding gelden twee tijden. Een voeding zou rond de 20 tot 30 minuten moeten duren, en heeft je baby de fles na een half uur nog niet leeg, dan kun je beter stoppen: dat is een teken dat je baby genoeg heeft gedronken. Gaat een fles er juist sneller doorheen, kijk dan eerst naar de voedhouding en kies anders een speen met een kleiner gaatje.

Weigert je baby een enkele voeding, dan zegt dat op zichzelf weinig. Bied de volgende voeding gewoon weer aan en tel het aantal voedingen over het hele etmaal in plaats van per keer. Houdt het aan over meerdere voedingen, of zijn er minder natte luiers, neem dan contact op met het consultatiebureau. Bij de signalen uit de volgende sectie bel je niet het consultatiebureau maar direct de huisarts.

Twijfel je of het genoeg is, schrijf dan twee etmalen achter elkaar op: hoe laat, hoe lang of hoeveel milliliter, en hoeveel natte luiers erbij hoorden. Dat is wat het consultatiebureau kan gebruiken, en het is nauwkeuriger dan wat je je na een paar korte nachten herinnert. Met voeding bijhouden in een app leg je die twee etmalen tijdens de voeding zelf vast, zodat je achteraf niets hoeft te reconstrueren.

Wanneer neem je contact op?

Bel direct de huisarts, of buiten kantooruren de huisartsenspoedpost, als je baby veel minder drinkt dan normaal, minder dan de helft, of als er meer dan 12 uur geen natte luier is geweest. Bel ook direct als je baby suf is: minder of niet reageert als je iets zegt, of niet makkelijk wakker te krijgen is. Bel 112 bij een levensbedreigende situatie.

Heeft je baby koorts en is hij jonger dan drie maanden, bel dan ook direct de huisarts of de huisartsenspoedpost. Meer over die grens staat in koorts en wanneer je belt.

Maak een gewone afspraak bij de huisarts of het consultatiebureau wanneer je baby herhaaldelijk voedingen weigert, wanneer het gewicht niet meeloopt, of wanneer je baby na een ziekteperiode niet terugkomt op het oude ritme.

Bespreek het op het consultatiebureau wanneer je twijfelt over de hoeveelheden, wanneer het aantal voedingen blijvend verandert, of wanneer het voeden veel tijd en spanning kost. Zij wegen en meten je kind en zetten dat in de groeicurve.

Speelde er al iets voordat dit begon, dan gaan de afspraken daarover voor. Bij een te vroeg geboren baby, een laag geboortegewicht, een hartaandoening of een vastgestelde voedselallergie zijn de kinderarts, de verloskundige of het consultatiebureau leidend, ook als deze pagina iets anders suggereert. Waarom leeftijd bij een te vroeg geboren baby anders telt, staat in gecorrigeerde leeftijd.

Hoe het met jou gaat

Voeden kost in de eerste maanden veel uren, ook ’s nachts, en bij borstvoeding zijn die uren lastig te verdelen. Veel ouders vragen zich af of hun baby wel genoeg binnenkrijgt, juist omdat je bij de borst niet kunt zien hoeveel eruit gaat.

Merk je dat je tegen de voedingen op gaat zien, of dat de twijfel blijft hangen, leg het dan voor bij het eerstvolgende bezoek aan het consultatiebureau of bel ertussendoor. Daar hoeft geen duidelijk probleem voor te zijn.

Spreek daarnaast met de ander in huis af wie welke voeding doet, ook wanneer er borstvoeding is. Een fles met afgekolfde melk, het verschonen erna en het terugleggen in bed kunnen bij de ander liggen, zodat jij die voeding kunt doorslapen.

Jullie eigen schema ontstaat vanzelf

Wie de voedingen een tijdje bijhoudt in BabyTracker, ziet het eigen schema van zijn kind vanzelf ontstaan: hoeveel voedingen er per dag waren, hoeveel milliliter erin ging en op welke tijden. Dat eigen patroon zegt meer dan elke tabel, en het is precies wat het consultatiebureau wil weten.

Bekijk voeding bijhouden