Wanneer slaapt een baby door? Wat de cijfers laten zien

Een vaste leeftijd waarop een baby doorslaapt, is er niet.

Het is kwart over twee ’s nachts en je staat voor de derde keer naast het bedje. Ergens las je dat een baby van deze leeftijd ’s nachts wel doorslaapt, en jullie nacht lijkt daar niet op.

Doorslapen is ononderbroken slapen tussen middernacht en zes uur ’s ochtends. Op drie maanden worden baby’s gemiddeld 2,2 keer per nacht wakker.

Wat merk je ’s nachts?

Niet elk wakker moment klinkt hetzelfde. Een deel begint met gedraai, gepruttel en wat geluidjes, waarna je baby vanzelf verder slaapt.

In de actieve slaapfase bewegen baby’s en maken ze geluid. Ze lijken dan soms bijna wakker, en daardoor is het lastig te horen of ze al uitgeslapen zijn.

Verder valt vaak op dat je baby aan het begin van de nacht dieper slaapt dan aan het eind. Dat past bij de opbouw van de slaap, want aan het begin van de nacht zit er meer diepe slaap in een cyclus en aan het eind meer lichte slaap.

En dan is er de terugval. Drie weken gaat het goed, en dan ben je ineens weer om twee uur klaarwakker. Dat komt veel voor.

Hoe vaak wordt een baby ’s nachts wakker?

Rond zes maanden is het gemiddeld 2,5 keer per nacht, dus iets meer dan op drie maanden. Pas daarna loopt het terug, naar 1,8 keer op twaalf maanden en 0,9 keer op twee jaar.

Die cijfers komen uit internationaal onderzoek en niet uit Nederland, dus lees ze als een richting. Dit verschilt sterk per kind.

Twee baby’s van dezelfde leeftijd kunnen ver uit elkaar liggen. Op drie en op zes maanden loopt het van nul tot vijftien keer wakker per nacht.

In een Fins onderzoek sliep de meerderheid van de baby’s op drie maanden nog niet door, en viel de helft nog niet in slaap zonder een ouder erbij. Ook daar telde slapen tussen middernacht en zes uur als doorslapen.

Wil je weten hoeveel een baby per leeftijd slaapt? Daar staat de hele tabel.

Waarom wordt een baby zo vaak wakker?

Een baby wordt vaak wakker omdat een slaapcyclus kort is. Bij een baby duurt die 45 minuten. Pas rond vijf jaar is een cyclus ongeveer anderhalf uur, zoals bij jou.

Tussen twee cycli worden kinderen en volwassenen enkele keren per nacht kort wakker, zonder dat ze het meestal merken. Jij draait om en slaapt verder. Je baby doorloopt in dezelfde nacht meer cycli dan jij, dus zulke momenten komen bij je baby vaker langs.

Het advies hieronder haalt die momenten dus niet weg, want ze zijn een gewoon onderdeel van de slaapopbouw. Het gaat erom of je baby er zelf doorheen zakt. Waar en hoe je baby in slaap valt telt daarbij mee, want die plek is er om drie uur nog steeds.

Waarom wordt het soms ineens weer slechter?

Bij een terugval kun je meestal niet achterhalen waar die vandaan komt, en dat is onbevredigend.

Je leest er vaak over als de slaapregressie van 4 maanden. Dat woord is populair, maar een vaste omslag op vier maanden is niet beschreven in de JGZ-richtlijn Slaap.

Wat wel beschreven is, is een geleidelijke verandering. Rond drie maanden ontstaat een dag-nachtpatroon, waardoor baby’s makkelijker inslapen en langer achter elkaar slapen, vooral ’s nachts. Rond zes maanden gaat de opbouw van de babyslaap geleidelijk over in die van oudere kinderen en worden de cycli langer.

Daarnaast hangen sommige omstandigheden samen met slechter slapen:

• veel prikkels vlak voor het slapengaan
• een kamer die ’s avonds en ’s nachts niet donker of niet stil genoeg is
• een kamer die te warm is

Dat zijn ook de dingen waar je zelf iets aan kunt doen. Houd de slaapkamer op 16 tot 18 graden, niet warmer dan 18.

Verder verandert er in deze maanden veel tegelijk. Je baby leert rollen, zitten en kruipen, en is vaker verkouden. Over die onrustige weken lees je meer bij groeispurten en onrust.

Wat kun je overdag en ’s avonds doen?

De nacht begint bij de dag ervoor. De punten hieronder staan op volgorde, van de ochtend tot het moment van neerleggen.

Hoe lang je baby tussen de slaapjes wakker kan zijn, is een aparte vraag. Een ruwe indeling staat bij wakkertijden per leeftijd.

• Ga overdag naar buiten, het liefst in de ochtend. Daglicht is de belangrijkste omgevingsfactor voor het dag-nachtritme, en tijd buiten helpt dat ritme te behouden. Hoe dat ritme groeit, lees je bij het dag-nachtritme van je baby.
• Houd het laatste uur rustig, met minder licht, minder geluid en minder mensen. Veel prikkels vlak voor het slapengaan hangen samen met latere bedtijden, langer wakker liggen en vaker ’s nachts wakker worden.
• Houd elke avond dezelfde korte volgorde aan, bijvoorbeeld voeden, in bad en een boekje. Een vaste bedtijdroutine beschermt tegen slaapproblemen, en zulke routines werken bij baby’s en jonge kinderen vaak snel en goed.
• Maak de slaapkamer ’s avonds en ’s nachts donker en stil, en houd het koel op 16 tot 18 graden, niet warmer dan 18. Overdag hoeft de kamer niet volledig verduisterd te zijn. Het verschil tussen dag en nacht helpt het ritme op gang.
• Houd de nacht saai, met gedempt licht, weinig woorden, voeden en verschonen als het nodig is, en daarna weer terug in bed.
• Bouw wiegen en sussen geleidelijk af naarmate het slapen beter gaat, tot je baby slaperig maar wakker in bed ligt.

Wat betekent slaperig maar wakker neerleggen?

Leren slapen is oefenen. Je helpt eerst actief mee met wiegen, sussen en zachtjes praten. Zodra het slapen beter gaat, bouw je die hulp af, tot je baby slaperig maar wakker in bed ligt.

Een baby die in je armen insliep en om drie uur alleen in bed wakker wordt, merkt dat er iets veranderd is. Een baby die in bed insliep, herkent dat bed ook midden in de nacht.

Tegelijk kunnen jonge baby’s zichzelf nog niet kalmeren en hebben ze de nabijheid van een ouder nodig om tot rust te komen. Troosten, wiegen en voeden tot slaap zijn dus geen fout.

Lukt het vanavond niet, probeer het dan bij het eerste dutje van de ochtend. Huilt je baby zodra die het bedje raakt? Lees dan waarom een baby huilt bij het neerleggen.

Geen garantie op doorslapen

• Doorlopend geluid, zoals witte ruis, een stofzuiger of een ritje in de auto. Dit wordt afgeraden: er is geen overtuigend bewijs dat het helpt, er zijn aanwijzingen voor gehoorschade bij langdurige blootstelling, en baby’s kunnen het geluid nodig krijgen om in slaap te vallen.
• Later naar bed brengen om de nacht te verlengen. Voor baby’s is dat geen beschreven aanpak. Wat wel geldt, is dat de bedtijd wordt afgestemd op de slaapbehoefte en het eigen ritme van het kind. Ook hangen veel prikkels vlak voor het slapengaan samen met slechter slapen. Een oververmoeide baby lijkt vaak juist druk, dus laat je daardoor niet verleiden.
• Elke week een andere aanpak. Het gelijk blijven van de routine hangt samen met minder slaapproblemen later. Een nieuwe methode begint elke keer weer bij nul.
• Je baby uit uitputting bij je in bed nemen zonder dat het bed daarop is ingericht. Ouders nemen hun baby als reactie op een slaapprobleem soms bij zich in bed of leggen de baby op de buik, en dat kan een onveilige slaapplek opleveren. Wil je samen slapen, lees dan eerst de basisregels voor veilig slapen.
• Je kind vergelijken met dat van een ander. Twee gezonde baby’s van dezelfde leeftijd kunnen ver uit elkaar liggen. Wat bij een ander kind gebeurt, zegt weinig over jouw kind.

En de nachtvoedingen?

In de eerste maanden zijn nachtvoedingen nodig. Een kleine maag haalt de ochtend niet, en bij borstvoeding houden ze de melkproductie op gang. Hoe lang ze nodig blijven, verschilt sterk per kind, en er is geen leeftijd waarop ze ophouden.

Weeg jouw kant ook mee. Vier keer per nacht opstaan kan bij je baby passen en tegelijk te zwaar zijn voor jou. Dat tweede is een reden om op het consultatiebureau te bespreken wat er praktisch kan, van taakverdeling tot ritme.

Is je baby ouder en lijkt het drinken ’s nachts vooral gewoonte? Dan kun je de nachtvoeding rustig afbouwen.

Wat als het niet werkt?

Stel dat je een verandering doorvoert en de nacht wordt niet beter. Houd die minstens een week vol voordat je erover oordeelt, en verander in die week niet ook nog iets anders. Anders weet je achteraf niet waar het aan lag.

Een week aan nachten raakt achteraf door elkaar. Noteer ze daarom kort, bijvoorbeeld met slaap bijhouden in een app, zodat je later terugziet hoe vaak je eruit moest en hoe laat dat was.

Voor het moment zelf helpt een vaste volgorde. Hoor je gedraai of gepruttel, wacht dan even, want een deel stopt vanzelf.

Zwelt het aan tot huilen, ga dan naar binnen, houd het licht laag en zeg zo min mogelijk. Voed en verschoon als dat nodig is, en leg je baby daarna terug.

Loopt het huilen jou boven het hoofd? Leg je baby dan veilig in bed, ga de kamer uit en ga pas terug als je weer rustig bent. Schudden mag nooit.

Hoe je dit vooraf regelt, lees je bij als het huilen je te veel wordt.

Gaat het na twee weken nog geen nacht beter, of merk je dat je het niet meer volhoudt? Maak dan een afspraak op het consultatiebureau. Je kunt daar ook met vragen over slapen terecht.

Wanneer bespreek je het op het consultatiebureau?

Het kan tijd kosten voordat de nachten langer worden. Bespreek je zorgen in ieder geval in de volgende situaties.

Bespreek het op het consultatiebureau als:

• het slapen je te veel kost
• je baby na een rustige periode langer dan een week veel vaker wakker is
• je twijfelt of het ritme past

Wanneer maak je een afspraak bij de huisarts?

Maak een afspraak bij de huisarts als:

• je baby snurkt
• de ademhaling in slaap anders klinkt dan je gewend bent
• je baby slecht drinkt of niet aankomt

Wanneer bel je meteen?

Bel meteen de huisarts, of buiten kantooruren de huisartsenspoedpost, als je baby:

• suf is
• moeilijk wakker te krijgen is
• veel minder drinkt dan normaal, minder dan de helft
• meer dan twaalf uur geen natte luier heeft
• moeilijk ademt, sneller ademt dan normaal of soms even stopt met ademen
• anders huilt dan je gewend bent of niet te troosten is

Bij een baby jonger dan drie maanden bel je ook meteen bij koorts van 38 graden of hoger.

Wanneer bel je 112?

Bel 112 bij een levensbedreigende situatie, bijvoorbeeld als je baby niet goed ademt of niet reageert.

Wanneer bel je eerder dan hierboven staat?

Is je baby te vroeg geboren, is er een bekende aandoening, of was er eerder een koortsstuip? Bel dan eerder dan hierboven staat.

De volledige lijst met signalen bij een ziek kind staat op Thuisarts.nl. Meer over koorts lees je bij wanneer je belt bij koorts.

En hoe gaat het met jou?

Maandenlang slaaptekort is iets anders dan een paar korte nachten. Ongeveer 26 van de 100 ouders van baby’s tot zes maanden noemen het slapen een probleem, en tussen 12 en 24 maanden is dat 27 van de 100. Je bent hierin dus niet de uitzondering.

Ouders van kinderen met slaapproblemen hebben een grotere kans op een postnatale depressie en op een slechtere lichamelijke en geestelijke gezondheid. Ook zijn er vaker conflicten tussen partners.

Dat is een reden om hulp te vragen voordat het verder oploopt. Spreek voor een week vooruit af wie welke helft van de nacht doet, in plaats van het per nacht te regelen.

Vraag iemand om twee ochtenden per week over te nemen zodat je kunt bijslapen. En noem het op het consultatiebureau, ook als met je baby alles in orde is. Uitputting is daar een geldige reden om te komen.

De nacht zien groeien

Bij Inzicht in BabyTracker zie je hoelang je baby per nacht achter elkaar sliep. Als dat eerste stuk slaap van drie naar vijf uur gaat, kun je die verandering terugzien. Bij een onrustige periode kun je ook vergelijken hoe eerdere weken verliepen.

Zo houd je slaap bij