Krentenbaard bij je baby: herkennen, behandelen en besmetting

Rode plekjes rond de neus of mond kunnen veranderen in blaasjes en gele korstjes. Dat kan krentenbaard zijn. Wat doe je dan en kan je baby nog naar de opvang?

Krentenbaard is een besmettelijke ontsteking van de huid door een bacterie. Of het bij jouw baby krentenbaard is, kan alleen een arts vaststellen. Denk je eraan, overleg dan op een werkdag met de huisarts. Vaak kan dat met een foto.

Is je baby ziek of heeft die koorts, dan bel je direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost. Twijfel je, of heb je het gevoel dat het niet klopt: bel altijd. Wanneer je meteen 112 belt, lees je bij Wanneer neem je contact op.

Hieronder lees je ook hoe krentenbaard eruitziet en hoe lang het besmettelijk is.

Wat is krentenbaard?

Krentenbaard is een ontsteking van de huid door een bacterie. Meestal is dat de stafylokok, soms de streptokok. Artsen noemen het impetigo.

Vooral jonge kinderen krijgen het, en dan vooral kinderen onder de drie jaar. Het komt vaak voor nadat een kind waterpokken heeft gehad, en vaker in de zomer.

Veel mensen dragen de bacterie bij zich zonder dat ze er zelf last van hebben. Krentenbaard begint vaak op een plek waar de huid al kapot is, zoals een schaafwondje, eczeem, een muggenbult of waterpokken.

Komt krentenbaard bovenop eczeem of waterpokken, dan kan een kind ernstig ziek worden met hoge koorts. Ook pasgeboren baby’s en kinderen met minder afweer hebben bij een infectie met de stafylokok meer kans om ernstig ziek te worden. Let dan extra op de signalen verderop in dit artikel.

Hoe ziet krentenbaard eruit?

Krentenbaard zit meestal rond de mond en de neusgaten. Het kan ook op andere plekken zitten, zoals de buik of een been. Het verloop ziet er meestal zo uit.

1. Eerst komen er rode of donkere plekken en bultjes. Die kunnen jeuken of pijn doen.
2. De bultjes worden blaasjes met geel vocht erin.
3. Als de blaasjes opengaan, worden het natte plekjes.
4. Daarop komen geelbruine korstjes, met een kleur die op honing lijkt.
5. De huid geneest en de korstjes vallen eraf.

Soms zijn er alleen grote blaren en geen korstjes. De plekken met blaasjes en korstjes kunnen snel groter worden. Je baby kan ook dikke klieren in de hals hebben, die pijn kunnen doen.

Krentenbaard kan lijken op een koortslip. Bij een koortslip zit een blaasje vaak ook op de lippen. Wat het bij jouw baby is, stelt de huisarts vast.

Hoe lang duurt krentenbaard?

Krentenbaard gaat binnen 1 tot 3 weken over. Zonder medicijnen gaat het binnen een paar weken vanzelf over. Bel toch de huisarts als je denkt dat het krentenbaard is, of stuur een foto via een e-consult.

Met een middel van de huisarts geneest krentenbaard sneller, en is je baby korter besmettelijk. Is je baby ziek of heeft die koorts, bel dan direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost.

Krentenbaard geeft meestal geen littekens. Heeft je baby een donkere huid, dan kunnen er lichte of donkere plekken te zien blijven. Die gaan langzaam weg.

Hoe krijgt je baby krentenbaard?

De bacterie zit vooral in het vocht uit de blaasjes. Gaan die kapot, dan komt het vocht op handen, speelgoed of deurklinken, en zo bij een ander. Ook huid-op-huidcontact met de blaasjes kan de bacterie overbrengen.

De bacterie zit ook in de neus en keel van iemand die besmet is. Bij hoesten, niezen en praten kan die via kleine druppeltjes bij een ander komen. Bij een verkoudheid wordt die kans groter, omdat er dan meer gehoest en geniesd wordt.

Daarnaast kan de bacterie zich verspreiden via kleding, beddengoed en speelgoed. En je baby kan de bacterie met de vingers naar een andere plek op het eigen lichaam brengen.

Hoe lang het duurt van besmet raken tot de eerste bultjes en blaasjes, is niet precies te zeggen. Bij de stafylokok, de meest voorkomende oorzaak, kunnen de plekjes kort na besmetting komen. Iemand kan de bacterie ook eerst een tijd bij zich dragen voordat er plekjes komen. In de informatie voor de kinderopvang staat 4 tot 14 dagen.

Hoe lang is krentenbaard besmettelijk?

Krentenbaard is besmettelijk tot 24 uur nadat je baby met een middel van de huisarts is begonnen. Krijgt je baby geen middel, dan blijft het besmettelijk tot de blaasjes en korstjes droog zijn.

Het is vooral erg besmettelijk als de blaasjes opengaan en het vocht eruit komt. En het is al besmettelijk voordat je weet dat je baby het heeft.

De tabel geeft een algemeen beeld; wat bij jouw kind past, kan daarvan afwijken.

Mag je baby met krentenbaard naar de opvang?

Voelt je baby zich goed, dan mag die in principe naar de kinderopvang. Soms mag een kind pas 24 uur na de start van de antibiotica weer komen.

Vertel de pedagogisch medewerker wel dat je baby krentenbaard heeft. De opvang kan dan in overleg met de GGD andere ouders informeren, bijvoorbeeld met een deurbriefje van het RIVM. Andere ouders kunnen dan letten op plekjes bij hun eigen kind.

Hebben meerdere kinderen in een groep krentenbaard, of heeft je baby grote plekken, dan kan de GGD adviseren om je baby pas toe te laten na de start van antibiotica. Of pas als de blaasjes zijn ingedroogd.

Wat doet de huisarts bij krentenbaard?

Denk je dat je baby krentenbaard heeft, dan kun je vaak een foto van de plekken naar de huisarts sturen. Is het krentenbaard, dan kan de huisarts een crème met antibiotica voorschrijven, of een ander medicijn.

Bij grote plekken, of als de crème niet helpt, kan de huisarts een drankje met antibiotica geven. Soms is zo’n kuur ook nodig als je baby zich ziek voelt en koorts heeft.

Welk middel je baby krijgt, en hoe vaak en hoe lang, bepaalt de huisarts. Heb je vragen over het gebruik, overleg dan met de huisarts of de apotheker.

Door het middel drogen de wondjes en blaasjes sneller. Binnen 3 dagen zie je vaak dat het beter gaat, omdat de plekken droger worden.

Wat kun je zelf doen?

Een paar dingen helpen om te zorgen dat de krentenbaard niet erger wordt. En ze maken de kans kleiner dat de bacterie bij een ander komt.

• Was je eigen handen vaak met water en zeep, en die van je baby ook. Gewone zeep is goed. Droog de handen daarna goed af.
• Houd de nagels van je baby kort. Krabben maakt de plekjes erger, en met korte nagels beschadigt de huid minder snel. Hoe dat gaat, lees je bij nagels knippen bij een baby.
• Geef je baby een eigen handdoek, en elke dag een schone. In bad of onder de douche kan gewoon, zie ook hoe vaak een baby in bad gaat.
• Bedek de plekken met kleding waar dat kan. Dan krabt je baby er minder aan.
• Maak spullen die veel worden aangeraakt goed schoon, zoals deurklinken en speelgoed dat gedeeld wordt. Was ook de knuffels.
• Hoest en nies zelf in je elleboog of in een papieren zakdoek, en gooi de zakdoek daarna weg.
• Vraag iedereen die op je baby past om ook vaak de handen te wassen. Wat je verder doorgeeft, staat in de overdracht aan een oppas.

Wat doe je beter niet?

• Doe geen alcohol of jodium op de plekken. Smeer er alleen de crème van de huisarts op.
• Plak geen pleisters op de plekken. Dat kan de plekken juist groter maken.
• Raak de blaasjes en het vocht zo min mogelijk aan. Was je handen als dat toch gebeurt.

Wat als het na drie dagen niet beter gaat?

Gebruikt je baby een medicijn tegen krentenbaard en gaat het binnen 3 dagen niet beter: bel de huisarts op een werkdag. Komen er steeds meer plekken bij, of worden de plekken groter: bel de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost. Helpt de crème niet, dan kan de huisarts een drankje geven.

Hoe lang je de crème gebruikt, ook als de plekken al genezen lijken, hoor je van de huisarts of de apotheker.

Wordt je baby intussen ziek of krijgt die koorts, wacht dan niet tot de derde dag. Dan gelden de signalen hieronder.

Kan je baby vaker krentenbaard krijgen?

Ja. Het lichaam bouwt tegen krentenbaard geen bescherming op, dus je baby kan het meerdere keren krijgen.

Soms blijft de bacterie op het lichaam zitten, meestal in de neus. Je baby merkt daar niets van, maar de kans op nieuwe krentenbaard is dan groter. Komt het vaker terug, dan kun je dit proberen.

• Kijk regelmatig of er wondjes op de huid van je baby zitten.
• Spoel een wondje af met water en droog het met een schone handdoek. Raak het niet aan met je handen.
• Houd de nagels kort en was de handen een paar keer per dag met water en zeep.
• Heeft iemand in de buurt van je baby krentenbaard, bijvoorbeeld op de opvang? Dan kan het helpen om je baby elke dag met zeep te wassen. Heeft je baby een gevoelige of droge huid, was dan alleen rond de navel, het luiergebied, de nek en de oksels met een milde zeep. Twijfel je, vraag het dan op het consultatiebureau of bij de huisarts.

Wanneer neem je contact op?

Ademt je baby niet, of reageert je baby nergens op, ook niet als je je baby aanraakt of aanspreekt: bel meteen 112. Dat geldt ook als je baby stopt met ademen, al is het maar even. Reageert je baby niet zoals je gewend bent, of valt die flauw of bijna flauw: bel ook 112. Denk je dat je baby in levensgevaar is, of twijfel je daarover: bel ook 112.

Je baby is heel erg benauwd, ademt moeilijk of sneller dan anders, ook in rust, of piept of kwijlt bij het ademen: bel 112. Dat geldt ook als de huid in de hals en tussen de ribben bij het ademen naar binnen gaat, of als de neusvleugels meebewegen. De lippen of de huid worden blauw, grauw of grijs, of je baby heeft veel minder kleur en is bleek of vlekkerig: bel 112. Zie je meer dan één signaal tegelijk bij de ademhaling, de kleur of het gedrag van je baby, of twijfel je daarover: bel ook 112.

Je baby schokt ineens met armen en benen, wat bij koorts een koortsstuip kan zijn: bel 112. Leg je baby op de zij, zorg dat die niet kan vallen of zich kan stoten, en doe verder wat de telefonist van 112 zegt. Is het schokken al voorbij voordat je belt, bel dan toch direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost. Neemt daar niemand meteen op, of ademt je baby daarna niet goed of reageert die nergens op: bel 112.

Bij de signalen hieronder wacht je niet tot een werkdag. Ze gelden bij krentenbaard en bij elke baby die ziek is.

• Je baby heeft krentenbaard en is ziek, en wil bijvoorbeeld niet spelen, eet weinig of wil alleen liggen of op schoot: bel direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost.
• Je baby heeft krentenbaard en koorts, 38 graden of hoger, ook als je baby ouder is dan 3 maanden en goed drinkt: bel direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost.
• Je baby is jonger dan 3 maanden en heeft koorts: bel direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost.
• Je baby reageert minder als je iets zegt, of is niet makkelijk wakker te krijgen: bel direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost. Reageert je baby helemaal niet, bel dan 112.
• Je baby blijft huilen en is niet te troosten, of het huilen verandert in kreunen: bel direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost.
• Je baby huilt anders dan je gewend bent, of huilt met weinig kracht of op een hoge toon: bel direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost.
• Je baby heeft rode of donkere vlekjes of stipjes die niet lichter worden als je erop drukt: bel direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost. Ze zitten bijvoorbeeld op de borst, buik, rug, armen of benen.
• Je baby drinkt minder dan de helft van wat die gewend is, of heeft meer dan 12 uur geen natte luier gehad: bel direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost.
• Je baby blijft steeds overgeven, bijvoorbeeld een paar keer per uur, meerdere uren achter elkaar: bel direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost.
• Je baby huilt als je bij het verschonen de beentjes omhoog buigt, of de nek is stijf: bel direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost.
• Een arm, been of gewricht is dik, warm of rood, of je baby gebruikt een arm of been niet: bel direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost.
• Je baby wordt in korte tijd steeds zieker, is anders ziek dan je gewend bent, of je maakt je erge zorgen: bel direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost.
• Je baby was al een paar dagen beter, maar heeft nu toch weer koorts: bel direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost.
• Je baby heeft koorts en een ziekte van het hart of de longen, of diabetes: bel direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost.
• Je baby heeft koorts en minder afweer, of gebruikt medicijnen die de afweer minder maken: bel direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost.

Hoe je meet en wat je thuis doet bij koorts, lees je in koorts bij je baby: wanneer bellen. Hoe je aan de luiers ziet of je baby genoeg drinkt, staat in natte luiers tellen.

Denk je aan krentenbaard en is je baby verder niet ziek: bel de huisarts op een werkdag. Vaak kun je een foto sturen. Is je baby pas geboren of heeft die minder afweer, zeg dat er dan bij.

Twijfel je, of heb je het gevoel dat het niet klopt: bel altijd, ook als je hierboven niets herkent.

Is er een prik tegen krentenbaard?

Nee. Krentenbaard staat niet tussen de ziektes waartegen het Rijksvaccinatieprogramma vaccineert. Welke prikken je baby wel krijgt, lees je in vaccinaties in het eerste jaar.

Ben je zwanger of net bevallen?

Voor het ongeboren kind is krentenbaard niet gevaarlijk. Meestal is het risico op complicaties voor een zwangere ook niet groter dan voor anderen.

Soms komt krentenbaard door de groep A-streptokok. Met die bacterie heeft iemand die kort daarvoor is bevallen meer kans op kraamvrouwenkoorts. Kraamvrouwenkoorts is gevaarlijk en heeft altijd behandeling nodig.

Ben je pas bevallen en krijg je koorts, of voel je je ziek of grieperig: bel direct. De eerste 10 dagen na de bevalling bel je de verloskundige of gynaecoloog, daarna de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost.

Ben je in het derde trimester van je zwangerschap, of pas bevallen? Blijf dan uit de buurt van mensen met krentenbaard. Heeft iemand in je gezin krentenbaard, of een andere ziekte door de groep A-streptokok zoals roodvonk, dan helpen deze dingen.

• Probeer elkaar niet te kussen, en voorkom contact met de blaasjes en met speeksel.
• Deel geen glazen, bestek of handdoeken.
• Was vaak je handen en maak deurklinken en trapleuningen vaker schoon.
• Bel de huisarts voor degene met krentenbaard. Met een middel van de huisarts is krentenbaard korter besmettelijk.

Had je nauw contact en krijg je zelf klachten die passen bij krentenbaard, bel dan de huisarts. Met vragen over je zwangerschap kun je ook bij je verloskundige terecht.

Vragen van de opvang en familie

Krentenbaard zit vaak midden in het gezicht, en dat valt op. Op de opvang en in de familie krijg je er misschien vragen over, terwijl jij vooral wilt weten wat je kunt doen.

Wat praktisch scheelt: maak een foto van de plekken zodra je ze ziet. Die kun je naar de huisarts sturen, en een dag later zie je zelf of het groter of juist droger wordt.

Spreek thuis af wie de huisarts belt en wie de opvang inlicht, dan hoeft niemand dubbel werk te doen. Is je baby ziek en blijf je onverwacht thuis, lees dan wat er kan bij calamiteitenverlof voor een ziek kind. Over andere ziektes met vlekjes en blaasjes lees je meer in het overzicht van kinderziektes.

Bijhouden wat je ziet in de zieke dagen

Belt de huisarts terug, dan helpt het om tijden te kunnen noemen in plaats van te schatten. In BabyTracker kun je een gemeten temperatuur bewaren, met de manier van meten erbij. Je kunt ook zelf een knop maken, bijvoorbeeld voor het insmeren dat de huisarts heeft afgesproken, zodat je partner ziet wanneer dat voor het laatst gebeurde. Vragen voor de huisarts zet je alvast bij een afspraak. De app beoordeelt de huid niet en stelt geen diagnose.

Zo voeg je een eigen activiteit toe