Roodvonk bij je baby: klachten, behandeling en wanneer je belt

Koorts, minder willen drinken en kleine rode bobbeltjes op de borst kunnen je aan roodvonk doen denken, zeker als de ziekte op de opvang voorkomt. Hieronder lees je welke klachten erbij passen en wanneer je de huisarts belt.

Is dit roodvonk, en heeft je baby nu antibiotica nodig? Roodvonk is een besmettelijke kinderziekte door een bacterie, en gaat bijna altijd binnen 7 tot 10 dagen vanzelf over. Denk je dat je baby roodvonk heeft, overleg dan met de huisarts.

Vooral kinderen tussen 3 en 8 jaar krijgen roodvonk, maar iedereen kan het krijgen, ook een baby. Of het roodvonk is, kan alleen een arts vaststellen. Twijfel je, of heb je het gevoel dat het niet klopt: bel altijd. Onder Wanneer neem je contact op staat wanneer je direct de huisarts belt en wanneer 112.

Wat is roodvonk?

Roodvonk is een kinderziekte die komt door een bacterie: de groep A-streptokok. Artsen noemen roodvonk ook scarlatina.

Dezelfde bacterie kan ook alleen keelpijn geven, of wondroos. Soms komt ook krentenbaard door deze bacterie.

Vroeger kregen kinderen door de bacterie soms reuma of een nierziekte, en daarom kregen ze vaak antibiotica. Nu gaat roodvonk bijna altijd vanzelf over, en zijn antibiotica vaak niet nodig. Of je baby ze nodig heeft, beslist de huisarts.

Kan een baby roodvonk krijgen?

Ja, iedereen kan roodvonk krijgen. De ziekte komt vooral voor bij kinderen tussen 3 en 8 jaar. Heel soms krijgen oudere kinderen of jonge volwassenen het.

Waar komen de vlekjes vandaan? De bacterie zit meestal in de keel en kan daar een gifstof maken. De vlekjes zijn een reactie van de huid op die stof.

Na eerdere infecties met de bacterie maakt het lichaam afweer tegen die gifstof. Dan blijft het bij een keelontsteking, zonder vlekjes. Daardoor komt roodvonk na het zesde levensjaar minder vaak voor.

Koorts met vlekjes kan bij meer kinderziektes passen, bijvoorbeeld bij waterpokken, de vijfde ziekte en de zesde ziekte. Welke ziekte het is, stelt een arts vast.

Wat merk je bij roodvonk?

Bij roodvonk heeft een kind meestal keelpijn, koorts en plekjes op de huid. De eerste klachten zijn vaak deze.

• Je baby heeft geen zin in eten.
• De koorts wordt snel hoger, soms tot 40 graden.
• Je baby heeft keelpijn.
• Je baby is misselijk of geeft over.

Een baby kan niet zeggen dat de keel pijn doet. Je merkt het soms doordat je baby meer huilt, ’s nachts onrustig is, of niet of heel weinig drinkt. Drinkt je baby minder dan de helft van wat je baby gewend is, of lukt drinken of slikken niet meer: bel direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost.

Op de tweede dag dat je baby ziek is, komen de plekjes op de huid. Ze beginnen op de borst en komen daarna op de rest van het lichaam, vooral in de oksels en de liezen. Rond de mond zitten ze niet.

De plekjes zijn kleine, ruwe bobbeltjes die op kippenvel lijken. De huid kan aanvoelen als schuurpapier. De plekjes jeuken niet, en op een donkere huid zijn ze niet rood.

Na ongeveer drie dagen kan de tong rood, dik en bobbelig worden. Dat heet een frambozentong of aardbeientong.

Herken je dit bij je baby, dan zegt dat nog niet wat het is. Alleen een arts kan vaststellen of het roodvonk is.

Hoe lang duurt roodvonk?

Roodvonk gaat bijna altijd binnen 7 tot 10 dagen vanzelf over. De koorts gaat eerder weg, het vervellen van de huid komt later.

De tabel geeft een algemeen beeld; wat bij jouw kind past, kan daarvan afwijken.

Je baby kan roodvonk later nog een keer krijgen. De klachten zijn dan minder erg dan de eerste keer.

Bel de huisarts als de koorts en de klachten aanhouden. Verderop lees je wanneer je moet bellen.

Hoe krijgt je baby roodvonk?

De bacterie zit in de neus en keel van iemand die besmet is. Bij hoesten, niezen of uitademen komen er kleine druppeltjes in de lucht. Wie die druppeltjes inademt, kan besmet raken.

Veel mensen dragen de bacterie bij zich zonder ziek te worden. Ook zij kunnen anderen besmetten. Via de handen kan de bacterie bovendien op speelgoed, bestek, servies en eten komen.

Tussen besmet raken en ziek worden zitten 2 tot 5 dagen.

Hoe lang is je baby besmettelijk?

Je baby is al enkele dagen voor de eerste klachten besmettelijk, dus ook voordat de vlekjes komen. Je baby kan anderen dus al besmet hebben voordat je merkt dat het roodvonk is.

Zonder antibiotica kan je baby anderen besmetten tot de huid niet meer vervelt. Meestal is dat twee tot drie weken na de eerste klachten.

Met antibiotica is je baby vaak korter besmettelijk. Na de start van de behandeling kan je baby nog 24 tot 48 uur besmettelijk zijn.

Met deze dingen maak je de kans op besmetting kleiner.

• Was je handen vaak met water en zeep.
• Hoest en nies in je elleboog of in een papieren zakdoek.
• Gebruik papieren zakdoekjes voor de neus van je baby, en gooi ze meteen weg.

Mag je baby met roodvonk naar de opvang?

Voelt je baby zich goed, dan mag die gewoon naar de kinderopvang. Thuisblijven helpt niet om anderen te beschermen, want roodvonk is al besmettelijk voordat de vlekjes komen.

Vertel wel aan de pedagogisch medewerker dat je baby roodvonk heeft. Die kan het andere ouders laten weten, zodat zij op klachten bij hun eigen kind kunnen letten.

Een kind mag weer naar de opvang als het voldoende hersteld is. Het kan zijn dat de opvang voor een kinderziekte eigen regels heeft.

Soms hebben in één groep meer kinderen tegelijk roodvonk. Dan kan de GGD in speciale gevallen adviseren om kinderen met roodvonk pas na behandeling met antibiotica toe te laten. In Nederland komt zo’n groep met roodvonk bijna niet voor. Ook dan gaat je baby pas weer als die zich goed voelt.

Heeft je baby antibiotica nodig?

Dat beslist de huisarts, dus overleg met de huisarts als je denkt dat je baby roodvonk heeft. Roodvonk gaat vanzelf over, en antibiotica zijn vaak niet nodig. Bij ernstige klachten kan de huisarts antibiotica geven.

Antibiotica zorgen dat de bacterie zich niet verder kan vermenigvuldigen. Met medicijnen geneest roodvonk sneller en is het minder besmettelijk.

Antibiotica hebben ook nadelen. Je baby kan er bijwerkingen van krijgen, en heel soms een allergische reactie. Ook werken antibiotica steeds minder goed als ze vaak gebruikt worden.

Krijgt je baby antibiotica, blijf ze dan geven zolang ze zijn voorgeschreven, ook als de klachten eerder verdwenen zijn. Heeft je baby last van bijwerkingen, neem dan contact op met de huisarts.

Wat kun je zelf doen?

Thuis gaat het vooral om drinken. Keelpijn kan het drinken lastig maken, en door koorts verliest je baby meer vocht dan anders.

Kinderen jonger dan 2 jaar kunnen snel uitdrogen, vooral baby’s jonger dan 3 maanden. Dat kan al binnen 24 uur. Heeft je baby meer dan 12 uur geen natte luier gehad: bel direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost.

Je kunt gewoon doorgaan met borstvoeding of flesvoeding. Geef wat vaker de borst of de fles als je baby daarom vraagt. Of je baby genoeg binnenkrijgt, zie je aan de natte luiers.

Drinkt je baby al water, geef dan ook regelmatig een slokje koud water. Dat kan de keelpijn minder maken.

Het lichaam van je baby wil de warmte kwijt. Zorg voor een kamer die niet te warm is, en voor dunne kleding die los om het lichaam zit. Rilt je baby of heeft die het koud, trek je baby dan tijdelijk een laagje extra kleding aan, en haal dat weer weg als je baby niet meer rilt. Gebruik in bed geen dekbed en geen los dekentje, en houd de regels voor veilig slapen aan.

Rust helpt, maar je baby hoeft niet in bed te blijven. Naar buiten mag, en in bad mag ook gewoon. Op schoot nemen, rustig praten of zingen en voorlezen kan afleiden van de pijn.

Zorg dat er een ouder of andere volwassene thuis is die regelmatig kijkt hoe het met je baby gaat.

Heeft je baby pijn of voelt die zich erg ziek, vraag dan de huisarts of apotheker welke pijnstiller kan en hoeveel je geeft.

Wat helpt niet bij roodvonk?

Een paar dingen zijn bij roodvonk niet nodig of worden afgeraden.

• Thuisblijven om anderen te beschermen helpt niet, want roodvonk is al besmettelijk voordat de vlekjes komen.
• Koorts omlaag brengen met medicijnen is niet nodig. Het maakt de kans op een koortsstuip ook niet kleiner.
• Afkoelen met koud water of een natte doek helpt niet tegen koorts, en veel kinderen vinden het niet prettig.
• Doe geen extra water in de flesvoeding. Geef je baby dezelfde flesvoeding als anders.
• Een waterijsje of snoepje om op te zuigen is niet voor een kind dat daar nog te jong voor is. Keeltabletten met een pijnstiller erin worden afgeraden, omdat ze bijwerkingen kunnen geven.
• Geef niet zomaar een ontstekingsremmende pijnstiller. Bespreek dat eerst met de huisarts, want bij uitdroging kan zo’n middel gevaarlijke bijwerkingen geven.

Wanneer neem je contact op?

Ademt je baby niet of stopt je baby met ademen, reageert je baby nergens op, of denk je dat je baby in levensgevaar is: bel 112. Nergens op reageren betekent: ook niet als je je baby aanraakt of aanspreekt. Twijfel je of het levensgevaar is, bel dan ook 112. Zie je meer dan één signaal tegelijk bij de ademhaling, de kleur of het gedrag van je baby, of twijfel je daarover: bel ook 112.

Je baby is heel erg benauwd, ademt moeilijk of sneller dan anders, ook in rust, maakt een piepend of gierend geluid bij het ademen, of kwijlt heel erg: bel 112. Dat geldt ook als de huid in de hals en tussen de ribben bij het ademen naar binnen gaat, of als de neusvleugels meebewegen. De lippen of de huid worden blauw of grijs, of je baby heeft veel minder kleur en de huid is bleek of vlekkerig: bel 112. Bij een donkere huid zie je eerder grijs dan blauw.

Heeft je baby een stuip die nog bezig is: bel 112. Bij een koortsstuip kan je baby ineens stijf worden, en daarna gaan armen en benen heftig schokken.

Leg je baby tijdens het schokken op de zij, zorg dat die niet kan vallen of zich kan stoten, en doe verder wat de telefonist van 112 zegt. Is het schokken al voorbij voordat je belt: bel dan toch direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost. Spreek je daar niet meteen iemand, of ademt je baby daarna niet goed of reageert die nergens op: bel 112.

Heel soms dringt dezelfde bacterie dieper het lichaam in, bijvoorbeeld in het bloed. Dat komt zelden voor, maar baby’s hebben wel meer kans op zo’n ernstige infectie. Heeft je baby ook waterpokken of griep, dan is die kans groter. Let daarom vooral op hoe je baby drinkt en reageert.

Bij de signalen in de lijst hieronder bel je direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost. Die signalen komen van Thuisarts.nl, en de 112-signalen hierboven van de Nederlandse Reanimatie Raad. Waar bronnen verschillen, staat hier de strengste regel.

• Je baby is jonger dan 3 maanden en heeft koorts, 38 graden of hoger, of je denkt dat je baby uitdroogt: bel direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost.
• Je baby is heel erg ziek, of wordt steeds zieker, ook als je al bij de huisarts bent geweest: bel direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost.
• Je baby was al een paar dagen beter en heeft nu weer koorts, of wordt plotseling weer zieker: bel direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost.
• Je baby kan niet meer drinken of slikken, of drinkt minder dan de helft van wat je baby gewend is: bel direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost.
• Je baby heeft meer dan 12 uur geen natte luier gehad: bel direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost.
• Je baby blijft steeds overgeven, bijvoorbeeld een paar keer per uur, meerdere uren achter elkaar: bel direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost.
• Je baby krijgt de mond bijna niet meer open: bel direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost.
• Je baby reageert minder of niet als je iets zegt, of is niet makkelijk wakker te krijgen: bel direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost.
• Je baby kreunt, is niet te troosten, huilt met weinig kracht of op hoge toon, of huilt anders dan je gewend bent: bel direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost.
• Je baby heeft rode of donkere vlekjes of stipjes die niet lichter worden als je erop drukt: bel direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost.
• Je baby huilt als je bij het verschonen de beentjes omhoog buigt, of de nek lijkt stijf: bel direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost.
• Een arm, been of gewricht is dik, warm of rood, of je baby gebruikt een arm of been niet: bel direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost.
• Je maakt je erge zorgen, of je baby is anders ziek dan je gewend bent: bel direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost.

Speelde er al iets voordat de roodvonk begon? Heeft je baby minder afweer door een ziekte of door medicijnen: bel direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost, ook zonder koorts. Heeft je baby een ziekte van het hart of de longen of diabetes, en nu koorts: bel ook direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost. Heeft je baby een andere ziekte of gebruikt je baby medicijnen, overleg dan op een werkdag altijd met de huisarts.

Meer over koorts en wat je thuis kunt doen staat in koorts bij je baby.

En als het niet overgaat, of later terugkomt?

In deze situaties bel je de huisarts. Wordt je baby daarbij snel zieker, houd dan de signalen hierboven aan.

• Je denkt dat je baby roodvonk heeft: overleg met de huisarts.
• De koorts en de klachten zijn na drie dagen niet minder geworden, of je baby heeft langer dan 5 dagen koorts: neem contact op met de huisarts.
• De klachten duren langer dan 10 dagen: bel de huisarts.
• Je baby had roodvonk en wordt in de weken tot maanden erna weer ziek, met nergens zin in, een bleek gezicht, dikke oogleden en een roze plas: bel de huisarts.
• Je baby had roodvonk en krijgt in de weken tot maanden erna dikke, rode gewrichten en weer koorts: bel direct de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost.
• Je baby had roodvonk en maakt in de weken tot maanden erna onrustige bewegingen: bel de huisarts.

Zulke klachten na roodvonk zijn tegenwoordig zeldzaam. Bel toch, want alleen de huisarts kan beoordelen wat er speelt.

Twijfel je, of heb je het gevoel dat het niet klopt: bel altijd, ook als je hierboven niets herkent.

Is er een prik tegen roodvonk?

Nee, er is geen prik die voorkomt dat kinderen roodvonk krijgen. Roodvonk staat ook niet tussen de ziektes waartegen het Rijksvaccinatieprogramma vaccineert. Welke prikken je baby wel krijgt, staat in het artikel over vaccinaties.

De kans op besmetting maak je kleiner met handen wassen en met hoesten of niezen in een papieren zakdoek.

Ben je zwanger of net bevallen?

Ben je zwanger en kunnen de vlekjes of blaasjes van je baby waterpokken zijn? Heb je zelf nooit waterpokken of een prik daartegen gehad, of weet je dat niet: bel direct je verloskundige of huisarts. Geldt dat niet voor jou en heeft je baby vlekjes, bel dan op een werkdag de huisarts of maak een afspraak. Je kunt het ook met je verloskundige bespreken.

Kraamvrouwen vallen onder de risicogroepen voor besmetting. Nauw contact tussen een kind met roodvonk en een kraamvrouw wordt daarom afgeraden. Met nauw contact wordt dit bedoeld.

• Meer dan 4 uur per dag of meer dan 20 uur per week bij elkaar zijn.
• Samen op een kamer slapen.
• Direct contact met de slijmvliezen.

Laat in de zwangerschap en in de kraamtijd is er meer kans op een ernstige infectie met deze bacterie. Ben je net bevallen en krijg je koorts, of voel je je ziek of grieperig: bel direct. De eerste 10 dagen na de bevalling bel je de verloskundige of gynaecoloog, daarna de huisarts, buiten kantooruren de huisartsenspoedpost. Twijfel je over contact met een kind met roodvonk, bespreek het dan met je verloskundige of huisarts.

Een ziek kind en de afspraken van die dag

Een baby met hoge koorts en keelpijn drinkt vaak slecht en slaapt onrustig, en dan slaap jij ook weinig. Ondertussen regel je de opvang, en misschien je werk.

Spreek af wie de eerste helft van de nacht kijkt en wie de tweede, zodat er per persoon een blok slaap overblijft. Houd op papier of in een dagboek bij wanneer je baby dronk, hoeveel natte luiers er waren en hoe hoog de koorts was. Dan hoef je het niet te onthouden als je belt.

Blijf je thuis van je werk, dan lees je in het artikel over verlof bij een ziek kind wat er geldt.

Heb je zelf roodvonk en voel je je goed, dan kun je gewoon werken. Werk je in de zorg, bespreek het dan eerst met de GGD, de bedrijfsarts of je werkgever.

Blijf je ongerust, ook zonder dat je een signaal uit de lijst kunt aanwijzen, dan is dat genoeg reden om te bellen.

De zieke dagen bijhouden

Belt de huisarts terug, dan wil je kunnen voorlezen wat je zag. In BabyTracker leg je een temperatuur vast met de manier waarop je hebt gemeten, en staan de voedingen en natte luiers van die dag in het overzicht.

Een vraag voor de huisarts kun je alvast bij een afspraak zetten. De app zegt niet wat een meting betekent en stelt geen diagnose. Wat er staat, zijn jullie eigen gegevens.

Zo houd je metingen bij