Wanneer mag een baby vis? Vanaf de eerste hapjes, goed gegaard

Je baby mag vanaf de eerste hapjes ook vis proeven. Zorg dat de vis goed gaar is, verwijder alle graten en prak de vis fijn.

Per week is dat voor jonge kinderen ongeveer 50 tot 70 gram vis, alle soorten bij elkaar. Eén vaste visdag is de makkelijkste manier om daar te komen. Rauwe vis blijft eraf, ook na het eerste jaar, en voorverpakte gerookte vis geef je een baby niet.

Hoeveel vis mag een baby per week?

Voor een volwassene is het advies 100 gram vis per week. Voor jonge kinderen houdt het Voedingscentrum het op ongeveer 50 tot 70 gram, dus ruwweg de helft van een gewone portie.

Een baby die net begint, eet in de praktijk meestal minder dan dat.

Waarom is dat minder dan voor jou? Een jong kind weegt weinig. Door milieuvervuiling kunnen er in vis kleine hoeveelheden schadelijke stoffen zitten, zoals methylkwik, dioxines, PCB’s en PFAS.

Dezelfde hap vis levert bij je baby per kilo lichaamsgewicht meer van die stoffen op dan bij jou.

Wissel daarom ook af tussen soorten, want in vette vis kunnen meer schadelijke stoffen zitten dan in magere vis. Zo krijgt je baby van elke stof minder binnen.

Vis levert eiwit, jodium en vitamine B12, en vette vis daarnaast visvetzuren en vitamine D. Aan de vitamine D-druppels verandert dat niets, want het advies blijft 10 microgram per dag tot vier jaar, ook in een week met vis.

Welke vis kan een baby eten, en welke niet?

De tabel geeft een algemeen beeld; wat bij jouw kind past, kan daarvan afwijken. Kies de meeste weken uit de bovenste rijen.

Twijfel je bij het schap? Dan is dit de korte versie. Gegaard van de viskraam of uit de diepvries kan, rauw en voorverpakt gerookt blijft eraf, en grote roofvis laat je liggen.

Voor baby’s heeft het Voedingscentrum geen lijst met vissoorten die je beter laat staan. Wel staan tonijn, makreel, sardine en paling op de lijst voor zwangeren, vanwege dioxine, kwik of PFAS.

Wij geven die soorten een baby daarom niet als vaste keuze, en haai en zwaardvis helemaal niet. Dat is onze eigen voorzichtige keuze en geen officiële regel.

Sardines staan bij borstvoeding op de lijst met geschikte vette vis, maar bij zwangeren niet, en voor baby’s is er geen aparte regel.

Garnalen en krab staan ook op de lijst voor zwangeren, terwijl ze gegaard in de Schijf van Vijf als magere vis meetellen. Ook daar is afwisselen het antwoord. Hoe vaak tonijn uit blik kan en wat het verschil is tussen water en olie, lees je in het artikel over tonijn.

Zout is bij vis het punt om even op te letten. Gerookte vis, haring en ansjovis zijn voor de houdbaarheid gezouten, en bij vissticks en gepaneerde vis staat het zout op het etiket. Aan het eten van je kind voeg je tot minstens 4 jaar helemaal geen zout toe, want de nieren van jonge kinderen kunnen nog niet veel zout aan.

Waarom blijven rauwe en gerookte vis eraf?

Geef je baby liever geen kant-en-klare gerookte vis, zoals gerookte zalm. Daar kan de listeriabacterie in zitten. Ook een ongeopend pakje dat gekoeld is bewaard en nog binnen de houdbaarheidsdatum valt, kan die bacterie bevatten.

Anders dan de meeste bacteriën groeit listeria door in de koelkast. Bij 4 graden gaat dat langzamer dan bij 7 graden, maar het gaat door.

In een product dat lang gekoeld ligt en dat je daarna koud eet, krijgt de bacterie dus tijd, en je ziet, ruikt en proeft er niets van. Jonge kinderen zijn extra gevoelig voor ziekmakende bacteriën.

Daarom werkt verhitten. Listeria overleeft temperaturen boven de 75 graden niet. Gerookte zalm die door en door meebakt in een ovenschotel kan wel op het bordje, en hetzelfde pakje koud uit de koelkast niet.

Voor rauwe vis geldt dezelfde reden, en die regel stopt niet bij één jaar. Rauwe vis staat ook bij wat je een dreumes of peuter nog niet geeft.

Listeriabesmetting is zeldzaam. Het gaat om ongeveer 70 tot 100 bekende gevallen per jaar in heel Nederland, over de hele bevolking. De gevolgen kunnen wel ernstig zijn, en daarom is de regel zo duidelijk.

Geef je borstvoeding? Dan gelden voor je eigen bord andere regels dan voor dat van je baby. Wat je zelf beter niet eet als je borstvoeding geeft, is een andere lijst.

Hoe maak je een visportie klaar?

Zo kan een vaste visdag eruitzien, bijvoorbeeld op vrijdag:

1. De avond ervoor leg je een moot uit de diepvries afgedekt op een bordje in de koelkast. Daar ontdooit de vis langzaam en blijft koud genoeg.
2. Gaar de vis door en door. Dan is niets meer glazig en valt de vis uit elkaar. Hoe lang dat duurt hangt af van de dikte, ruwweg 3 tot 10 minuten in de pan en 15 tot 20 minuten in de oven.
3. Schep de babyportie eruit vóór het zout, de bouillon en de saus erbij gaan. De nieren van jonge kinderen kunnen nog weinig zout verwerken.
4. Prak de portie op een bord fijn en strijk er met je vingers doorheen. Warme vis valt in plakjes uiteen, en een graatje voel je dan meteen.
5. Meng de eerste keren een lepel vis door een groente die je baby al kent. Losse zachte stukjes op het bordje kunnen een paar weken later alsnog.

Op de verpakking staat soms graatarm of graatvrij, en dat is niet hetzelfde. Graatarm betekent dat er nog graatjes in kunnen zitten. Graatvrij betekent dat vrijwel alle graatjes eruit zijn gehaald.

Bij zalm loopt midden door de moot vaak nog een rij fijne graatjes, die je er met je vingers of een pincet uit trekt.

Het helpt om erbij te blijven terwijl je kind eet en het rustig te laten zitten, want verslikken gaat snel en zo kun je meteen helpen. Een moot meekoken met de gezinsmaaltijd is de makkelijkste route, en diepvriesvis is net zo goed als verse vis.

Blijft er bereide vis over, bewaar die dan hooguit twee dagen in de koelkast.

Welk oud advies over vis geldt niet meer?

Een paar regels die veel ouders nog kennen, gelden niet meer. Ze staan hier omdat ze op verjaardagen en in oudere boekjes nog rondgaan.

• Vis en nitraatrijke groente in dezelfde maaltijd zou niet kunnen. Het Voedingscentrum heeft dat advies afgeschaft, want het RIVM zag geen grotere kans op kanker op de korte of lange termijn. Vis met spinazie of andijvie kan gewoon.
• Baby’s zouden nitraatrijke groente maar beperkt kunnen eten. Ook dat geldt niet meer. Baby’s kunnen alle groenten uitproberen, ook andijvie, rode bieten, bleekselderij en spinazie.
• Een graat wegwerken met een korst brood of een lepel rijst is een oud huismiddel. Vastzittend eten bij een kind duw je nooit zelf naar de maag. Dat gebeurt in het ziekenhuis met een kijkonderzoek.

En als je baby de vis niet wil?

Vis heeft een uitgesproken geur en een structuur die anders aanvoelt dan een gladde puree. Duwt je baby de eerste hap er weer uit, dan proeft je baby vooral iets wat nog onbekend is.

Blijft het bij één hap, laat het dan bij één hap. Een kind heeft soms wel tien keer proeven nodig voordat het aan een smaak gewend is, en dwang werkt bij het aanleren van nieuwe smaken averechts. Ruim het bordje op zonder er iets van te zeggen en bied het de week erna opnieuw aan.

Lukt het na een week of vier nog niet, verander dan één ding tegelijk. Neem een mildere soort zoals kabeljauw of schol in plaats van zalm, of meng een kleinere hoeveelheid door een groente die je baby al kent. Gekookte, gebakken en in de oven bereide vis voelt in de mond alle drie anders aan.

Weigert je kind maandenlang elke vorm van vis, of eet het meer in het algemeen weinig, bespreek dat dan op het consultatiebureau. Daar kijken ze naar het hele eetpatroon, en vis is één onderdeel daarvan.

Kan vis een allergie geven?

Vis is een van de voedingsmiddelen die een allergie kunnen geven. Vis, schaaldieren en schelpdieren staan in dezelfde rij als melk, ei, noten, soja, sesamzaad en tarwe.

Het advies om vroeg te beginnen en daarna vol te houden gaat over pindakaas en ei, vóór acht maanden. Voor vis is er geen aparte introductieregel en er is ook geen reden om ermee te wachten. Gegaarde vis kan vanaf de eerste hapjes.

Bij een voedselallergie komen de klachten meestal kort na het eten. Het gaat om jeuk of een branderig gevoel in mond en keel, vlekjes of bulten op de huid, hoesten of piepen, buikpijn, misselijkheid, overgeven en diarree. Zie je zoiets na vis terugkomen, overleg het dan met de huisarts.

Heeft je kind ernstig eczeem of een bekende voedselallergie, dan is vroeg kennismaken met verschillende soorten voeding juist extra belangrijk. Daarbij gaat het om starten vóór zes maanden. Overleg dat eerst met de behandelend arts of de diëtist.

Wanneer neem je contact op?

Bel direct de huisarts, de huisartsenspoedpost of 112 als je kind na het eten opeens 1 of meer van deze klachten krijgt. Je kind ademt moeilijk of piept bij het ademen, heeft een hese stem, een dikke tong of keel, wordt duizelig of valt flauw. Of je kind heeft klachten die je herkent van een eerdere erge allergische reactie.

Heeft je kind een allergiepen, gebruik die dan en bel daarna meteen.

Denk je dat er een graat is blijven steken en kwijlt je kind, heeft het pijn in de hals, blijft het hoesten of wil het niet meer slikken? Bel dan direct de huisarts, of buiten kantooruren de huisartsenspoedpost. Het eten moet dan zo snel mogelijk weg, in elk geval binnen twee uur.

Heeft je kind geen erge klachten, dan moet het eten toch binnen 24 uur weg zijn. Bel in dat geval dezelfde dag de huisarts. Duw het eten nooit zelf naar de maag.

Maak een afspraak bij de huisarts als je kind steeds dezelfde klachten krijgt na vis en je wilt uitzoeken waar dat vandaan komt. Houd dan één of twee weken een voedingsdagboek bij. Dat is ook wat de huisarts als eerste vraagt.

En met gewone twijfel over soorten, hoeveelheden of een kind dat vis blijft weigeren, kun je terecht op het consultatiebureau, ook als er verder niets aan de hand is.

Als alle voedingsregels door elkaar lopen

Vis is maar één regel in een lijst die in het eerste jaar snel lang wordt, met zout, honing, rauwe melk, allergenen, hoeveelheden en soorten. Dan is het logisch dat je het overzicht een keer kwijtraakt.

Wat er al is gegeven hoef je niet uit je hoofd te weten. Met voeding bijhouden in een app zie je later terug welke soorten al voorbij zijn gekomen.

Er valt hier ook niets in te halen. Slaat de visdag een keer over, dan pak je de visdag de week erna weer op. Het advies gaat over een gemiddelde over langere tijd.

Merk je dat het eten thuis al weken spanning geeft, leg het dan voor op het consultatiebureau of bij de huisarts. Vertel ook wie er oppast wat je baby die week al aan vis heeft gehad, dan hoeft niet één iemand alles te onthouden.

Onthouden wanneer je baby vis at

Weet je niet meer wanneer je baby voor het laatst vis heeft gegeten? Noteer het hapje in BabyTracker en zet de soort vis in de notitie. Zo kunnen jij en je partner later terugzoeken wat er op het menu stond.

Zo houd je voedingen bij