Voeden op verzoek: hoe vaak wil een baby drinken?

Het is half elf ’s avonds. Je baby wil alweer drinken, terwijl de vorige voeding nog geen anderhalf uur geleden begon.

En jij dacht dat er vier uur tussen voedingen hoorde te zitten.

Dat soort momenten zorgen vooral in de eerste weken voor twijfel. Drinkt mijn baby niet te vaak? Krijgt hij wel genoeg? Moet ik proberen wat meer tijd tussen de voedingen te krijgen?

Bij jonge baby’s is het heel normaal dat voedingen niet netjes volgens een schema verlopen. De eerste weken drinken veel baby’s ongeveer tien keer per 24 uur. Acht tot twaalf voedingen per dag komt dan vaak voor.

Belangrijker dan precies tellen hoe vaak je baby drinkt, is kijken naar je baby zelf: wanneer geeft hij aan dat hij wil drinken, wanneer heeft hij genoeg en hoe gaat het verder met bijvoorbeeld de natte luiers en de groei?

Wat betekent voeden op verzoek?

Voeden op verzoek betekent eigenlijk precies wat de naam zegt: je kijkt naar je baby in plaats van naar de klok.

Geeft je baby aan dat hij wil drinken, dan bied je voeding aan. Geeft hij tijdens de voeding aan dat hij genoeg heeft, dan stop je.

Volgens de JGZ-richtlijn betekent dit dat een baby zo vaak en zo lang mag drinken als hij wil, zowel overdag als ’s nachts. Voor de eerste levensweek wordt daarbij uitgegaan van minimaal acht voedingen per 24 uur.

Je hoeft dus niet te proberen om koste wat kost drie of vier uur tussen twee voedingen te krijgen.

Ook dwingen om verder te drinken is niet nodig. Zeker bij jonge baby’s kan de ene voeding behoorlijk anders verlopen dan de volgende.

Dat een ritme in het begin ontbreekt, betekent niet dat dat zo blijft. Naarmate je baby ouder wordt, ontstaat er meestal vanzelf meer regelmaat.

Bekijk ook het voedingsschema per leeftijd

Je baby geeft vaak al vóór het huilen aan dat hij honger heeft

Huilen is meestal niet het eerste hongersignaal.

Veel baby’s laten eerder al kleine dingen zien. Als je die signalen na een tijdje begint te herkennen, kun je vaak voeding aanbieden voordat je baby echt overstuur raakt.

Je kunt bijvoorbeeld merken dat je baby:

• onrustiger gaat bewegen;
• met het hoofd draait en met de mond gaat zoeken;
• handjes naar de mond brengt en erop sabbelt;
• begint te smakken;
• de mond opent als je de wang aanraakt;
• wakker wordt en ineens heel alert is;
• kleine kreun- of klaaggeluidjes maakt.

Niet iedere baby doet precies hetzelfde. Na een tijdje leer je vaak vanzelf welke signalen bij jouw baby horen.

En hoe zie je dat je baby genoeg heeft?

Ook dat laat een baby meestal zelf zien.

Bij borstvoeding laat een baby vaak vanzelf de borst los wanneer hij klaar is.

Bij een fles kun je bijvoorbeeld merken dat je baby het hoofd wegdraait, minder enthousiast zuigt, melk uit de mond laat lopen of de fles niet meer wil wanneer je hem opnieuw aanbiedt.

Een fles hoeft dus niet per se leeg.

Is je baby na ongeveer een half uur nog niet klaar met de fles en drinkt hij eigenlijk niet meer actief, dan kun je stoppen.

Dat is ook handig om af te spreken met andere mensen die je baby voeding geven. Wie de verzadigingssignalen niet kent, is sneller geneigd om toch nog even te proberen of de laatste melk erin gaat.

Vraag je je juist af of het niet te veel wordt, lees dan kun je een baby overvoeden met borstvoeding?.

Hoe vaak drinkt een baby?

Daar is geen exact aantal voor dat voor iedere baby geldt.

Zie deze getallen daarom vooral als een indruk van wat vaak voorkomt:

De ene baby drinkt liever vaak kleine beetjes. Een andere baby drinkt minder vaak, maar langer of meer per voeding.

Ook binnen één dag kan er veel verschil zitten.

Een korte voeding om vier uur, een langere om zes uur en daarna aan het einde van de dag ineens drie voedingen vrij kort achter elkaar: dat hoeft niet vreemd te zijn.

Waarom je beter naar je baby kunt kijken dan naar de klok

Bij borstvoeding speelt vraag en aanbod een belangrijke rol.

Hoe vaker je baby drinkt, hoe meer prikkels je lichaam krijgt om melk te maken. Minder vaak aanleggen kan daarom uiteindelijk ook invloed hebben op de melkproductie.

Daarom is het vooral in de eerste periode belangrijker om te reageren op signalen van je baby dan om een bepaald aantal uren tussen twee voedingen te willen halen.

Bij flesvoeding werkt de melkproductie natuurlijk anders, maar ook daar geldt dat je kunt kijken naar de signalen van honger en verzadiging.

Hoe vaak een baby drinkt zegt op zichzelf bovendien niet zoveel over hoeveel hij in totaal binnenkrijgt.

Daarom kijken het consultatiebureau en de huisarts ook naar andere dingen, zoals natte luiers, ontlasting en groei.

Hoe weet je of je baby genoeg binnenkrijgt?

Bij borstvoeding kun je niet zien hoeveel milliliter je baby heeft gedronken.

Dat kan vooral in het begin behoorlijk onzeker voelen.

Probeer daarom niet één losse voeding te beoordelen, maar kijk naar het totaalbeeld over meerdere dagen.

Dingen waar je op kunt letten zijn onder andere:

• in de eerste weken ongeveer zes natte luiers per 24 uur;
• in die periode vaak ook twee tot vijf poepluiers per dag;
• later nog steeds ongeveer zes natte luiers per dag;
• duidelijke kaakbewegingen tijdens het drinken;
• slikken dat je kunt horen;
• een baby die tijdens wakkere momenten levendig en alert is;
• een groei die op het consultatiebureau wordt gevolgd.

Lees meer over natte luiers als signaal en over het lezen van de groeicurve.

Een baby met borstvoeding kan ineens veel minder poepen

Na de eerste weken kan de ontlasting bij borstvoeding behoorlijk veranderen.

Sommige baby’s poepen dan veel minder vaak dan daarvoor. Soms zit er zelfs een flink aantal dagen tussen en kan één keer per twee weken voorkomen.

Als je baby goed groeit, voldoende natte luiers heeft en verder levendig is, kan dat bij borstvoeding passen.

Wil je meer houvast, dan kun je een tijdje de voedingen en luiers bijhouden.

Op het consultatiebureau is:

‘Hij drinkt gemiddeld negen keer per dag en heeft ongeveer zes natte luiers’

een stuk duidelijker dan:

‘Volgens mij drinkt hij heel vaak.’

In BabyTracker kun je voedingen en luiers samen bijhouden.

Wat kun je doen bij borstvoeding?

Probeer je baby aan te leggen zodra je de eerste hongersignalen ziet.

Is je baby al hard aan het huilen, dan kan drinken lastiger worden. Vaak helpt het om eerst even rust te brengen en daarna opnieuw aan te leggen.

Huid-op-huidcontact kan daarbij prettig zijn. Je baby bloot op je borst houden kan helpen om te kalmeren en veel aanleggen ondersteunt de melkproductie.

Na de eerste borst kun je je baby even rechtop houden en daarna de andere borst aanbieden.

Kun je nooit onthouden welke kant de vorige keer aan de beurt was? Daar hebben vrijwel alle ouders volgens mij ooit over getwijfeld. Je kunt het bijvoorbeeld onthouden met een elastiekje, een clip of links en rechts bijhouden.

Blijft borstvoeding na de eerste periode pijn doen, vraag dan hulp. Je hoeft niet wekenlang door te lopen met pijn omdat je denkt dat het erbij hoort.

Twijfel je of je genoeg maakt, lees dan hoe de melkproductie werkt en wat de aanmaak verhoogt.

Wat kun je doen bij flesvoeding?

Als richtlijn wordt voor flesvoeding vaak ongeveer 150 milliliter per kilogram lichaamsgewicht per dag gebruikt.

Een baby van vijf kilo komt daarmee bijvoorbeeld uit rond 750 milliliter per dag.

Maar ook dit is een richtlijn en geen doel dat iedere dag precies gehaald moet worden. De ene voeding drinkt je baby misschien helemaal leeg en de volgende maar voor de helft.

Tijdens de fles houd je je baby wat rechterop en naar je toe gedraaid, met het hoofd goed ondersteund.

Houd de fles bijna horizontaal, terwijl er wel melk boven het gaatje van de speen blijft staan. Je kunt tijdens de voeding af en toe een korte pauze nemen.

Een flesvoeding duurt vaak ongeveer twintig tot dertig minuten.

Is je baby binnen een paar minuten klaar, verslikt hij zich regelmatig of loopt er veel melk langs de mond, dan kan het zijn dat de melk te snel stroomt.

Een speen met een kleiner gaatje kan dan beter passen.

Drinkt je baby juist heel langzaam, dan kan soms een andere speen nodig zijn.

Meer daarover lees je bij welke speen past bij je baby en flesvoeding in de praktijk.

Ineens de hele dag willen drinken

Je had net het idee dat er een beetje ritme in kwam en ineens lijkt je baby om de haverklap te willen drinken.

Dat komt regelmatig voor.

Deze dagen worden vaak regeldagen genoemd en komen onder andere voor rond tien dagen, zes weken en drie maanden. Vaak duurt zo’n periode ongeveer twee dagen.

Je baby kan dan onrustiger zijn en vaker om voeding vragen.

Bij borstvoeding kun je in die periode vaker aanleggen en veel huid-op-huidcontact hebben.

Het is verleidelijk om te denken dat je ineens niet genoeg melk meer hebt. Maar juist vaker drinken geeft je lichaam het signaal dat er meer melk nodig is.

Wil je gaan bijvoeden omdat je twijfelt of je baby genoeg krijgt, bespreek dat dan eerst met het consultatiebureau of een lactatiekundige.

Lees meer over regeldagen en groeispurten en onrust.

En ’s nachts?

Ook nachtvoedingen horen bij de eerste periode.

Een gezonde baby die goed groeit hoef je normaal gesproken niet wakker te maken voor een voeding; je baby wordt zelf wakker wanneer hij wil drinken.

Bij bijvoorbeeld een te vroeg geboren baby, een baby met een laag gewicht of een baby die niet voldoende aankomt, kan daar een ander advies voor gelden.

Volg dan altijd de afspraken die je met het consultatiebureau, de verloskundige of kinderarts hebt gemaakt.

Lees ook wanneer je een baby wakker maakt voor voeding.

Een beetje voorbereiding kan nachtvoedingen wel makkelijker maken.

Leg voordat je naar bed gaat alvast een doek, schone luier en klein lampje klaar. Geef je flesvoeding, zorg dan dat alles wat je nodig hebt op een vaste plek staat en maak de voeding volgens de aanwijzingen op de verpakking.

Probeer ’s nachts het licht gedimd te houden en niet meer te doen dan nodig is. Voeden, eventueel verschonen en daarna weer terug naar bed.

Kun je de nachten verdelen, dan kan dat enorm schelen. Ook als je borstvoeding geeft kan je partner bijvoorbeeld verschonen of de baby daarna terugleggen.

Om vier uur ’s nachts weet trouwens bijna niemand meer precies hoe laat de vorige voeding begon.

Schrijf het daarom op, gebruik een simpel hulpmiddel of leg het meteen vast in een app. Als meerdere mensen voeden, is vooral belangrijk dat iedereen op dezelfde plek kijkt.

Wat meestal niet helpt

Een paar dingen lijken logisch, maar helpen meestal niet:

• Voedingen rekken omdat er volgens het schema nog geen drie of vier uur voorbij zijn. In de eerste weken kun je beter kijken naar de signalen van je baby.
• Proberen de fles toch leeg te krijgen. Geeft je baby aan genoeg te hebben, dan hoef je niet door te gaan.
• Borstvoedings- of kruidenthee drinken om de melkproductie te verhogen. Daarvan is niet aangetoond dat het helpt.
• Een nachtvoeding overslaan puur om meer uren tussen de voedingen te krijgen. Zeker bij borstvoeding heeft iedere voeding invloed op de vraag naar melk.

Als voeden moeizaam gaat

Soms werkt al het bovenstaande even niet.

Lukt aanleggen niet en raakt je baby steeds meer overstuur? Stop dan even. Troost je baby, neem een paar minuten rust en probeer daarna opnieuw.

Bij een fles kan het helpen om de voeding te onderbreken en je baby even rechtop te houden als hij zich verslikt of er veel melk uit de mond loopt.

Gebeurt dat steeds opnieuw, kijk dan voor een volgende voeding of een speen met een kleinere opening beter past.

Blijft voeden een paar dagen moeizaam gaan of blijft borstvoeding pijn doen, vraag dan hulp.

Bij borstvoedingsproblemen kun je onder andere terecht bij de kraamverzorgende, verloskundige, het consultatiebureau, een lactatiekundige of huisarts.

Twijfel je vooral of je baby voldoende binnenkrijgt, dan kan een extra weegmoment op het consultatiebureau meer duidelijkheid geven dan thuis blijven tellen.

Wanneer bel je dezelfde dag?

De meeste vragen over voeding zijn niet direct spoed.

Neem wel dezelfde dag contact op met de huisarts als:

• je baby langer dan twaalf uur geen natte luier heeft gehad;
• je baby veel minder drinkt dan normaal, minder dan ongeveer de helft;
• je baby volgens het consultatiebureau gewicht verliest of niet meer aankomt;
• je borst dik, warm en pijnlijk wordt en je je daarbij ziek of koortsig voelt;
• drinken veel pijn doet of je tepels kapot zijn;
• je het simpelweg niet vertrouwt.

Dat laatste telt ook. Je hoeft niet eerst zelf vast te stellen wat er precies aan de hand is voordat je om hulp mag vragen.

Wanneer bel je direct, ook ’s nachts?

Neem direct contact op met de huisarts of buiten kantooruren de huisartsenspoedpost wanneer:

• je baby jonger dan drie maanden is en tekenen van uitdroging laat zien;
• je baby moeilijk wakker te krijgen is of duidelijk minder reageert dan normaal;
• je baby jonger dan drie maanden is en 38 graden of meer koorts heeft.

Lees meer over koorts bij baby’s.

Sommige baby’s hebben andere afspraken

De algemene aantallen in dit artikel gelden niet voor iedere baby.

Is je baby te vroeg geboren, had je baby een laag geboortegewicht of is er een medische aandoening bekend? Dan kunnen er andere afspraken gelden over voeding, wakker maken, bijvoeden en wegen.

Volg dan altijd het advies dat jullie van de verloskundige, kinderarts of het consultatiebureau hebben gekregen.

Bij een te vroeg geboren baby kan bovendien met de gecorrigeerde leeftijd worden gerekend.

Vergeet jezelf niet

Voeden kan in de eerste maanden een enorm deel van je dag en nacht innemen.

Zeker bij borstvoeding kan daar ook onzekerheid bij komen kijken, omdat je niet kunt zien hoeveel milliliter je baby precies binnenkrijgt.

Veel ouders twijfelen daardoor regelmatig of ze het wel goed doen.

Probeer waar mogelijk taken te verdelen. Ook als je borstvoeding geeft, kan je partner bijvoorbeeld een luier verschonen, je baby na de voeding terugleggen of een voeding met afgekolfde melk overnemen als dat bij jullie past.

Een paar uur achter elkaar slapen kan al veel verschil maken.

En blijft voeden pijn doen, loop daar dan niet onnodig lang mee rond. Vraag hulp.

Wordt het huilen of de vermoeidheid je te veel, leg je baby veilig neer en pak even rust. Lees ook wat je kunt doen als het huilen te veel wordt.

Veel voedende ouders vragen zich ook af of ze zelf ergens rekening mee moeten houden; daarover gaat eten en drinken als je borstvoeding geeft.

De laatste voeding, zonder rekenen

Op het Vandaag-scherm van BabyTracker staat hoe lang geleden de laatste voeding was, met bij borstvoeding de kant die aan de beurt is. Een voeding leg je vast met een timer of achteraf, in een paar tikken: borst, fles of afgekolfde melk. Over de week zie je hoeveel voedingen er waren en op welke tijden ze meestal vallen, zodat een drukke avond in perspectief staat.

Bekijk voeding bijhouden