Je baby van 11 maanden: de laatste maand voor de eerste verjaardag

Je kind trekt zich op aan de bank, staat even los en zakt dan door de knieën. Over een maand is hij jarig, en je vraagt je af of de eerste stapjes voor of na die verjaardag komen. De helft van de kinderen loopt los rond de 12 maanden, dus het kan allebei.

Bij 98 van de 100 kinderen valt de eerste losse stap tussen 8,2 en 17,7 maanden. Hieronder staat wat veel baby’s van elf maanden laten zien, wat er verandert in eten en slapen, en wanneer je het consultatiebureau of de huisarts belt.

Deze maand in het kort

Dit verschilt sterk per kind. De tabel geeft een richting, geen norm.

Wat veel baby’s deze maand laten zien

De motoriek zit vlak voor het lopen: los staan lukt steeds vaker, veel kinderen stappen achter een loopwagen en steken van de bank naar de tafel over met steeds minder houvast. De volgorde ligt bij de meeste kinderen vaster dan de leeftijd: eerst optrekken, dan staan met steun, dan schuifelen langs meubels, dan los staan en pas daarna losse stappen. Komt de eerste stap deze maand, dan is dat aan de vroege kant; komt hij maanden na de verjaardag, dan valt dat nog steeds binnen de gewone spreiding.

Je kind leert deze maand veel door jou na te doen. Je ziet het aan de telefoon tegen het oor, het roeren in een pannetje en het terugzwaaien bij de deur. Wat je voordoet en benoemt, doet je kind vaak dagen later na.

In de taal loopt het begrijpen maanden voor op het zeggen. Rond 9 maanden herkennen veel baby’s hun naam en simpele zinnetjes, en gericht mama of papa zeggen komt meestal tussen 10 en 14 maanden. Een eerste woordje kan er deze maand dus al zijn, maar bij veel kinderen komt het pas na de eerste verjaardag.

Eten: op weg naar drie maaltijden

Tussen de 8 en 12 maanden groeit het eten toe naar drie volledige maaltijden per dag, met twee à drie melkvoedingen ernaast. Voor elke maaltijd die een melkvoeding vervangt, is minstens een week nodig om hem stap voor stap zo groot te maken. Eet je kind een keer bijna niets, kijk dan naar het hele etmaal; de melkvoedingen vangen zo’n dag op.

Een paar grenzen blijven staan. Honing blijft het hele eerste jaar van het menu, omdat er een bacterie in kan zitten die voor een baby schadelijk is. Zout gaat niet door het eten tot je kind in ieder geval vier jaar is, omdat jonge nieren nog niet veel zout aankunnen, en ronde etenswaren zoals druiven en snoeptomaatjes snijd je in de lengte doormidden vanwege het risico op verslikken. Blijf tijdens het eten in de buurt, dan kun je direct helpen als er toch iets vast blijft zitten.

Het eigen willetje laat zich aan tafel zien: wat gisteren goed ging, wordt vandaag weggeduwd. Je kunt hetzelfde eten rustig blijven aanbieden en zelf zichtbaar meedoen, want smaak went door herhaling. Laat je kind water drinken uit een oefenbeker of uit een gewone beker die je vasthoudt, dan is de overstap na het eerste jaar kleiner.

Slapen rond de elf maanden

Rond de 12 maanden slaapt een kind gemiddeld 12,8 uur per etmaal, en de gezonde spreiding loopt van 6,5 tot 16 uur. Overdag verandert in deze maanden vooral het aantal dutjes: bij veel kinderen valt er ergens rond het jaar een dutje af. Die overgang gaat zelden in één keer; dagen met twee dutjes en dagen met één wisselen elkaar een tijdje af. De cijfers per leeftijd staan in hoeveel slaapt een baby.

Onrust rond het oefenen van staan en lopen komt in deze weken vaak voor, net als protest bij het naar bed brengen. Doe de avond elke keer in dezelfde volgorde en houd het afscheid kort en steeds hetzelfde, want dan weet je kind wat er komt. Wordt er ’s nachts nog gedronken en willen jullie daar geleidelijk vanaf, dan staat de opbouw in de nachtvoeding afbouwen; verandert er voorlopig niets, dan kan dat ook, want een nachtvoeding rond deze leeftijd komt in veel gezinnen voor.

Veilig ontdekken in huis

Een kind dat staat en bijna loopt, komt hoger en verder dan een week eerder. De belangrijkste maatregelen staan samengevat in De 4 van Veilig Ontdekken: traphekjes onderaan én bovenaan de trap die altijd dicht zijn, schoonmaakmiddelen opgeborgen, producten met knoopcelbatterijen buiten bereik, en beveiligde stopcontacten.

Vooral het hekje onderaan de trap wordt vaak vergeten. Een val van de trap is bij kinderen de meest voorkomende reden om met letsel op de spoedeisende hulp te komen, en een kruipend kind kan de trap al op klimmen. Een rondje door het huis op je knieën laat zien wat er op ooghoogte van je kind binnen bereik ligt.

Wat er praktisch speelt richting de verjaardag

Na de eerste verjaardag mag gewone melk de opvolgmelk vervangen; daarvoor hoeft nu nog niets te veranderen. De eerste kennismaking bij de tandarts kan al vanaf het eerste tandje, tegelijk met het poetsen dat daar begint. Over schoenen om te leren lopen bestaat geen richtlijnadvies: binnen heeft je kind ze niet nodig, buiten zijn ze er tegen kou, nattigheid en scherpe dingen.

Het feest hoeft niet groot te zijn. Een rustige ochtend met een paar bekende gezichten past bij deze leeftijd beter dan een vol huis, omdat veel prikkels achter elkaar een kind van bijna één snel moe maken.

Samen doen

Spel dat om de beurt gaat, past precies bij het nadoen van deze maand: blokken om en om op een toren, een bal over en weer rollen, samen klappen op een liedje. Een stevige loopwagen om achter te lopen vinden veel kinderen prettig; over de keuze zelf is niets vastgelegd, dus let vooral op het praktische punt dat hij niet wegschiet als je kind zich eraan optrekt. Een loopstoeltje om in te zitten wordt afgeraden vanwege het aantal ongelukken ermee.

Boekjes met korte zinnen en veel herhaling worden op deze leeftijd steeds opnieuw aangewezen. Benoem wat je kind aanwijst, herhaal het en wacht even op een reactie, want juist die beurtwisseling oefent het latere praten. Meer spelideeën per leeftijd staan in spelen met je baby.

In de praktijk

De spreiding rond de eerste stap is groot, en vergelijken met leeftijdsgenootjes zegt daardoor weinig. Het ene kind van elf maanden loopt al los, het andere kruipt nog maanden, en allebei valt binnen de marge die in de jeugdgezondheidszorg wordt aangehouden.

Of een eerste mama gericht was of toevallig gebrabbel, is op het moment zelf vaak niet te horen. Pas als het woordje steeds bij dezelfde persoon terugkomt, weet je dat je kind die persoon bedoelt. Door de ontwikkeling bijhouden in een app noteer je in een paar tellen wanneer je het hoorde, zodat je later kunt terugzien of het vaker terugkwam. In beide gevallen kun je hetzelfde doen: het woordje benoemen en herhalen.

Veel kinderen draaien zich op de commode meteen om zodra ze op hun rug liggen. Leg alles klaar voordat je begint, zodat het verschonen kort duurt, en geef iets in de handen of zing een liedje; afleiden helpt op deze leeftijd vaak meer dan uitleggen.

Wanneer je contact opneemt

Bespreek het op het consultatiebureau als je kind rond deze leeftijd niet zit of zich niet verplaatst, geen contact zoekt, of stil is geworden in geluid en gebaar. Loopt je kind rond 18 maanden nog niet los, bel dan ook het consultatiebureau; die grensleeftijd komt uit het Van Wiechenonderzoek. Is je kind te vroeg geboren, dan rekent het consultatiebureau bij deze mijlpalen met de gecorrigeerde leeftijd; noem dat er in een gesprek meteen bij.

Maak een afspraak bij de huisarts als je kind slecht drinkt of duidelijk minder natte luiers heeft. Bel direct de huisarts, of buiten kantooruren de huisartsenspoedpost, bij sufheid of bij koorts met een zieke indruk. De signalen waar je bij een ziek kind op let, staan op Thuisarts.nl.

Hoe het met jou gaat

Een kind dat overal bij kan maar nog geen gevaar ziet, vraagt de hele dag je aandacht, en dat maakt moe. Veel ouders merken in deze maanden dat de dagen vol zitten met tillen, bukken en nee zeggen. Spreek als het kan af wie welk dagdeel oplet, zodat de ander even iets anders kan doen.

Maak je je zorgen over de ontwikkeling, schrijf dan een week lang kort op wat je ziet en neem dat mee naar het consultatiebureau. Een concreet lijstje maakt dat gesprek makkelijker dan een algemeen gevoel.

Het eerste jaar bijna rond

Na elf maanden staat er bijna een heel jaar in het dagboek: de kraamweek, de eerste lach, misschien de eerste stapjes. In BabyTracker maak je daar met één knop een pdf van, met de foto’s groot en de verhaaltjes en mijlpalen ertussen, om te bewaren of naar de familie te sturen die op afstand meekeek.

Bekijk mijlpalen en fotos