Je baby van 9 maanden: optrekken, woorden verstaan en eenkennigheid

Je zet je baby op het speelkleed, draait je om naar de was, en als je terugkijkt hangt hij half rechtop aan de rand van de bank. En bij de buurvrouw op schoot, waar het vorige maand nog prima ging, breekt nu het huilen los. De meeste baby’s trekken zich tussen de 8 en 12 maanden op tot staan, en vanaf ongeveer negen maanden worden veel kinderen eenkennig.

Het tempo verschilt groot: de een staat al weken aan de box, de ander tijgert nog overal naartoe, en allebei past binnen wat gebruikelijk is. Hieronder staat wat veel baby’s van negen maanden laten zien, hoe eten en slapen er nu uitzien, en wanneer je iets voorlegt. Kleine veranderingen vallen vooral op als je ze even vastlegt, en door de ontwikkeling bijhouden in een app heb je op het consultatiebureau zo terug wat je de afgelopen weken zag. Je baby oefent deze maand verder met wat hij in maand acht leerde.

Deze maand in het kort

Dit verschilt sterk per kind. De tabel geeft een richting, geen norm.

Wat veel baby’s deze maand laten zien

De meeste baby’s trekken zich tussen de 8 en 12 maanden op tot staan, aan de boxrand, de bank of jouw broekspijp. Bij het onderzoek rond twaalf maanden laat ongeveer 95 van de 100 kinderen dat zien; rond negen maanden staan er dus kinderen naast elkaar die al schuifelen en kinderen die nog niet aan optrekken begonnen zijn. Terug naar beneden is een aparte les: wie net kan optrekken, blijft vaak huilend aan de rand hangen. Help hem de eerste keren rustig zakken, dan leert hij de beweging die hij zelf nog niet kent.

Ook het verplaatsen kent meer wegen dan het woord kruipen doet vermoeden. Tijgeren met de buik over de grond komt bij de meeste kinderen eerder dan kruipen met de buik vrij van de grond, en sommige kinderen slaan het kruipen over en gaan billenschuivend of rollend door het huis; dat is gewone variatie. De handjes worden intussen preciezer: duim en wijsvinger pakken samen de kleinste kruimels van de vloer, en die gaan recht naar de mond.

In het spel oefent je baby met een inzicht dat in maand acht opkwam: dingen blijven bestaan, ook als ze uit beeld zijn. Daarom gaat de doek bij kiekeboe nu zelf over het hoofd, en daarom wordt er zo geconcentreerd over de rand van de kinderstoel gekeken waar de gevallen lepel is gebleven.

Begrijpen komt voor praten

Rond negen maanden zegt ongeveer 99 van de 100 kinderen reeksen met dezelfde klank, zoals dadada, bababa of gaga. Betekenis zit daar nog niet in; het is klank die steeds meer de melodie van praten krijgt. Het begrijpen loopt voor op het zeggen: veel baby’s reageren rond deze leeftijd op hun naam en op vaste zinnetjes die elke dag terugkomen.

Taal bouwt in een vaste volgorde op: eerst de klank, dan het gebaar, dan het woord. Zwaaien en wijzen worden bij het onderzoek rond twaalf maanden gevraagd, en gericht mama of papa zeggen komt meestal tussen de 10 en 14 maanden. Een baby van negen maanden die nog geen woord zegt, is dus precies waar de meeste kinderen op deze leeftijd zijn.

Meedoen kan de hele dag door. Benoem wat je doet terwijl je het doet, want dan komt het woord binnen op het moment dat je baby het voor zich ziet. Wacht na een geluidje een paar tellen voordat je antwoordt; zo krijgt hij de beurt, en leert hij dat een gesprek om beurten gaat. Zegt hij baba tegen de fles, zeg dan fles terug; je geeft er het woord bij zonder hem te verbeteren.

Eten: op weg naar drie maaltijden

Tussen de 8 en 12 maanden werk je toe naar drie volledige maaltijden, met 2 à 3 melkvoedingen per dag als richtlijn; voeden op verzoek blijft daarbij het uitgangspunt. Als stelregel heb je minstens een week nodig om een maaltijd zo groot te maken dat er één melkvoeding kan vervallen. Er is dus geen schema dat in maand negen af hoeft te zijn; je houdt de richtgetallen aan en volgt verder het tempo van je kind.

Zelf eten wordt met de nieuwe pincetgreep serieus: zachte stukjes fruit, gekookte groente, pasta en brood zonder harde korst. Leg per maaltijd iets vertrouwds naast iets nieuws, dan ligt er altijd iets op het bord dat wel gaat. Duwt je baby het bord na drie happen weg, kijk dan naar de hele week in plaats van naar die ene maaltijd; over een week bekeken klopt het beeld meestal weer.

Blijf bij je baby zolang hij eet en laat hem rustig zitten tijdens het eten. Grote ronde dingen zoals druiven en snoeptomaatjes snijd je in de lengte doormidden of in kleinere stukken, en harde dingen zoals rauwe appel kun je raspen of even koken; zo kan een stuk niet in zijn geheel in de luchtpijp schieten.

Slapen: twee dutjes en oefenen in bed

In de JGZ-richtlijn Slaap slaapt een baby van ongeveer acht maanden gemiddeld 13,3 uur per etmaal, met een spreiding van 8 tot 21 uur; rond twaalf maanden is dat gemiddeld 12,8 uur, met een spreiding van 6,5 tot 16 uur. Twee dutjes overdag zijn nu gebruikelijk, en de wakkertijd ertussen loopt op richting 2,5 tot 4 uur. Wakker worden in de nacht valt binnen die cijfers gewoon: ook rond het jaar wordt een kind gemiddeld bijna twee keer per nacht wakker.

Wie net kan optrekken, oefent dat ook in bed, en staat verbaasd aan de spijlen als jij komt kijken. Leg hem dan rustig terug, houd het kort en saai, en herhaal dat zo vaak als nodig is; bij de meeste baby’s is de nieuwigheid er na een aantal nachten af. Zet de bedbodem op de laagste stand zodra je baby zich kan optrekken en houd het bed leeg; een staand kind gebruikt alles als opstapje.

Slaapt je baby een paar weken onrustiger, dan speelt daar vaak hetzelfde als overdag: kinderen worden vanaf ongeveer negen maanden eenkennig, en wakker worden betekent dan ook merken dat jij er niet bent. Zo’n onrustige periode duurt meestal twee tot zes weken. Een iets vroegere bedtijd werkt in zulke weken vaak beter dan een latere, omdat een baby die over zijn moment heen is juist moeilijker inslaapt.

Eenkennigheid: waarom die juist nu opspeelt

Vanaf negen tot twaalf maanden ontwikkelen de meeste kinderen eenkennigheid. Bij het ene kind is dat sterk aanwezig, bij het andere merk je er weinig van; allebei komt voor. Wat je ziet: wegdraaien bij onbekenden, vastklampen als er bezoek is, en huilen zodra jij de kamer uitloopt.

Achter dat gedrag zit een nieuwe stap in de hechting. Je baby heeft geleerd bij wie hij zich veilig voelt, en juist daardoor merkt hij het verschil met iedereen bij wie dat nog niet zo is.

Dwing daarom geen contact af; iemand die te snel te dichtbij komt, maakt de schrik meestal groter. Laat je baby vanaf jouw schoot wennen terwijl jij gewoon met de ander praat, en vertel wie het is; zo ziet hij aan jou dat het veilig is. Neem bij het weggaan kort afscheid en zeg dat je terugkomt, in plaats van ongemerkt te vertrekken; dan weet je baby wat er gebeurt, en merkt hij elke keer opnieuw dat je ook echt terugkomt.

Als het niet lukt

Elk advies hierboven heeft een vervolg voor als het niet werkt.

• Staat je baby na het neerleggen telkens weer aan de spijlen? Leg hem rustig terug zonder er een spel van te maken. Loopt het na twintig minuten bij jullie allebei op, leg hem dan veilig neer, ga een paar minuten de kamer uit en kom terug.
• Blijven de nachten na zes weken even onrustig, of gaat het slechte slapen samen met koorts, slecht drinken of slecht groeien? Bespreek het dan op het consultatiebureau of maak een afspraak bij de huisarts.
• Loopt het afscheid op de opvang na twee weken nog elke keer op lang huilen uit? Vraag om een kort, vast overdrachtsmoment met steeds dezelfde begeleider; verandert er daarna in een paar weken niets, leg het dan voor op het consultatiebureau. De praktische kant staat in de overdracht aan oppas of opvang.
• Weigert je baby aan tafel meer dan hij eet? Bied de maaltijd aan zonder aandringen, haal het bord na een minuut of twintig weg en kijk naar wat hij over de hele week eet. Eet hij meerdere dagen vrijwel niets of maakt hij een zieke indruk, bel dan het consultatiebureau of de huisarts.

Wanneer neem je contact op?

Voor vragen over de ontwikkeling is het consultatiebureau het adres; rond deze leeftijd staat er bovendien vaak een consult gepland. Leg het daar in elk geval voor als je baby zich op geen enkele manier verplaatst en dat ook niet probeert, één kant van het lichaam duidelijk minder gebruikt, niet reageert op geluid of op zijn naam, stil is geworden in het brabbelen, of iets verliest wat hij al kon. Is je baby te vroeg geboren, reken dan met de gecorrigeerde leeftijd; het consultatiebureau doet dat ook.

Is je baby ziek, dan gelden de gewone regels, los van de leeftijd: bel de huisarts, of buiten kantooruren de huisartsenspoedpost, bij slecht drinken, veel minder natte luiers, sufheid of koorts met een zieke indruk. De volledige lijst met signalen staat op Thuisarts.nl bij Mijn kind is ziek. Blijf je ongerust zonder dat je een signaal kunt aanwijzen, dan is ook dat een reden om te bellen.

Hoe het met jou gaat

Een eenkennige baby van negen maanden wil vaak maar één ding: jou, de hele dag. Dat komt voort uit de hechting, en het is tegelijk zwaar voor degene die de hele dag die ene is, zeker als een ander het even niet kan overnemen. Vermoeidheid en af en toe irritatie zijn in deze weken gewoon.

• Loopt het bij een huilende baby bij jou op? Leg hem veilig in bed of in de box en ga een paar minuten de kamer uit; dat is veilig voor hem en het geeft jou lucht.
• Spreek één vast moment per week af waarop iemand anders je baby neemt, met een kort afscheid erbij; zo houd je zelf een adempauze in de week.
• Slaap je al weken slecht, word je somber of ben je bang je geduld te verliezen? Bespreek het op het consultatiebureau of maak een afspraak bij de huisarts; zij kennen dit en denken mee.

Het consult voorbereid in vijf minuten

Voor het negen-maandenconsult maakt BabyTracker het huiswerk: een pdf van de afgelopen weken met de voedingen, de slaap en de metingen, plus je eigen vragen alvast bij de afspraak gezet. Zo gaat het gesprek over jouw kind in plaats van over reconstrueren.

Bekijk groei volgen