Je baby van 1 maand: wat er speelt en wanneer je belt

Het is kwart over drie ’s nachts en je baby is voor de derde keer wakker. Je rekent uit hoeveel je zelf hebt geslapen en vraagt je af of dit klopt. In de eerste weken drinkt een baby acht tot twaalf keer per etmaal, op verzoek, en slaapt hij in korte stukken verspreid over dag en nacht. Hoeveel een baby slaapt, verschilt sterk: bij drie maanden loopt de gemeten slaapduur van 6 tot 22 uur per etmaal.

Een ritme is er nog niet; een dag-nachtpatroon en betere zelfregulatie komen bij veel baby’s pas rond drie maanden op gang. Hieronder staat wat veel baby’s in deze weken laten zien, wat de cijfers wel en niet zeggen, wat je kunt proberen en wanneer je belt. Wat er bij jouw kind aan de hand is, kan een pagina niet zeggen; daarvoor zijn het consultatiebureau en de huisarts er.

De leeftijd telt in deze periode vooral in weken; hoe weken en maanden zich tot elkaar verhouden, staat in weken en maanden omrekenen.

Deze maand in het kort

Dit verschilt sterk per kind. De tabel geeft een richting, geen norm.

Doet jouw baby het anders, dan zegt dat op zichzelf weinig. Is je baby te vroeg geboren, kijk dan naar de gecorrigeerde leeftijd; die telt vanaf de uitgerekende datum en geeft een eerlijker beeld.

Wat je in deze weken merkt

De eerste maand is de maand van de reflexen: het zoeken naar de borst of de speen, het grijpen om je vinger, het schrikken met gespreide armpjes bij een hard geluid. Op de buik tilt je baby het hoofd soms al even op. Dat duurt nog kort, en dat is op deze leeftijd wat je kunt verwachten.

Kijken doet je baby het liefst van dichtbij, naar gezichten en naar alles met veel contrast. Je stem kent hij al uit de zwangerschap, dus praten en zachtjes zingen leveren meer op dan welk speeltje ook. De lachjes die je in de slaap ziet, zijn reflexlachjes; het lachje dat op jou gericht is, komt bij veel baby’s pas in de tweede maand.

Ook de geluiden komen op gang: kleine kreetjes, smakgeluidjes, zuchten, en huilen dat per keer net iets anders klinkt. Na een paar weken hoor je daar vaak verschil in, tussen honger, moeheid en een volle luier. Lang niet alles is te lezen, en dat geeft niet: troosten werkt ook als je de reden niet weet.

In de eerste dagen kunnen er oranjeroze vlekjes in de luier zitten; wat dat kan zijn, staat in oranje vlekjes in de luier.

Slaap: wat de cijfers zeggen, en waarom er nog geen ritme is

De tabellen die je online tegenkomt, houden voor de eerste drie maanden vaak veertien tot zeventien uur per etmaal aan. In de JGZ-richtlijn Slaap begint de gemeten tabel pas bij drie maanden: gemiddeld 14,6 uur per etmaal, met een spreiding van 6 tot 22 uur. Voor één maand staat er in die tabel geen cijfer, en gezonde kinderen liggen op deze leeftijd ver uit elkaar. Meer over de uren per leeftijd staat in hoeveel een baby slaapt.

Bij drie maanden is het gemiddelde 2,2 keer wakker worden per nacht, met een spreiding van 0 tot 15 keer. De variatie is groot: tussen kinderen, en bij hetzelfde kind van week tot week. Vaak wakker worden is in deze periode het gewone beeld.

Je baby valt aan de borst of de fles in slaap en is een uur later weer wakker. Wat daaronder zit, is dat het dag-nachtpatroon en de zelfregulatie waarmee een baby zelf weer in slaap komt pas rond drie maanden ontstaan; tot die tijd vallen de acht tot twaalf voedingen door de hele nacht heen. Daarom is het advies voor deze weken om het verschil tussen dag en nacht groot te maken: daglicht en de gewone geluiden van het huis overdag, gedempt licht en weinig praten ’s nachts. Deze week merk je er nog niets van, maar je baby gebruikt dit verschil later om dag en nacht uit elkaar te houden. Hoe dat verder gaat, staat in het dag-nachtritme van een baby.

Voor het slapen zelf gelden vanaf dag één de vier regels van veilig slapen: op de rug, in een eigen bedje op jullie kamer, in een passende slaapzak, en verder een leeg bedje. Slaapt je baby op je arm rustig en protesteert hij zodra hij in bed ligt, dan is dat op deze leeftijd gewoon gedrag; waarom dat zo werkt, staat in je baby huilt bij het neerleggen.

Drinken: hoe vaak, en wat je thuis kunt zien

Voeden gaat deze maand op verzoek. Acht tot twaalf voedingen per 24 uur zijn in de eerste weken gebruikelijk, en vaker is ook prima. Aan het eind van de dag drinken veel baby’s in korte rondjes achter elkaar en zijn ze dan lastig tevreden te houden; dat past bij dit patroon en zegt niets over de hoeveelheid melk. Zijn er dagen waarop je baby ineens veel vaker vraagt, kijk dan bij regeldagen en bij groeispurten en onrust.

Over wakker maken lopen de adviezen uit elkaar, en het verschil is uit te leggen. Je hoeft je baby ’s nachts niet wakker te maken om te drinken, omdat hij daar vanzelf wakker voor wordt. Zolang je baby nog niet terug is op zijn geboortegewicht, kunnen de verloskundige of de kraamzorg daar een eigen afspraak over maken; die afspraak gaat dan voor. Wat dat in de praktijk betekent, staat in je baby wakker maken voor een voeding en in wanneer er 4 uur tussen de voedingen mag.

Of je baby genoeg binnenkrijgt, zie je thuis vooral aan de natte luiers en aan de groei; op het consultatiebureau komt daar het wegen bij, en hoe die lijn werkt staat in de groeicurve en het gewicht. Spugen na een voeding komt in deze weken veel voor; wat gewoon is, staat in spugen en krampjes.

De vitamines lopen deze maand door. Bij borstvoeding is het advies elke dag 150 microgram vitamine K, vanaf de tweede week en twaalf weken lang. Bij flesvoeding zit er meestal al genoeg vitamine K in de voeding; drinkt je baby minder dan 500 milliliter per dag of krijgt je baby hypoallergene voeding, dan geldt het advies wel. Vitamine D is 10 microgram per dag, ook vanaf de tweede week, en dat blijft de eerste jaren zo. De uitleg per soort voeding en tot welke leeftijd het doorloopt, staat in vitamine K en D; de richtgetallen per week staan in het voedingsschema per leeftijd.

Wat je kunt proberen

Rond de nacht: ga zelf vroeg liggen, want het eerste slaapblok van de avond is meestal het langste stuk dat je krijgt. Houd de nachtvoeding saai, met gedempt licht en zonder praten, zodat het onderscheid tussen dag en nacht blijft bestaan. Leg alles wat je ’s nachts nodig hebt klaar op de plek waar je gaat zitten, dan hoef je in het donker niets te zoeken.

Rond het voeden: leg op elke plek waar je vaak zit een stapel hydrofiele doeken en een luier klaar; dat scheelt per dag een aantal keren opstaan. Merk je aan het eind van de middag dat je baby in korte rondjes wil drinken, plan die uren dan zo leeg mogelijk in; het is voorspelbaar, ook al is het zwaar.

Rond de wakkere momenten: houd ze kort en rustig. Hoe lang een baby per leeftijd wakker kan zijn, staat in wakkertijden per leeftijd; op deze leeftijd ga je vooral af op wat je ziet. Draait het hoofd weg, gaan de armpjes maaien of wordt je baby juist stil, dan is het genoeg geweest; ga je dan door, dan raakt hij overprikkeld en lukt inslapen vaak juist slechter.

Huid-op-huidcontact, dragen, praten en zingen zijn het spel van deze maand, en van dichtbij kijken doet daarbij het meeste. Leg je baby een paar keer per dag kort op de buik als hij wakker is en jij erbij bent, op je borst of op een kleed.

Rond jullie eigen dag: houd de verwachting klein. Een wandeling en een was is in deze weken een volle dag. In maand twee verandert het beeld: dan komt bij veel baby’s het lachje dat op jou gericht is, en bereikt de huilcurve rond zes tot acht weken zijn hoogste punt.

Wat vaak niet helpt

Een paar dingen die veel worden aangeraden, leveren op deze leeftijd niets op of werken averechts.

• Een dekbed, kussen of hoofdbeschermer in bed, want je baby kan er met het hoofd onder komen. Een passende slaapzak houdt hem warm zonder los beddengoed.
• Overdag de gordijnen dichtdoen zodat je baby beter slaapt, want je baby leert juist van het verschil tussen dag en nacht wanneer het nacht is.
• Wachten met troosten om verwennen te voorkomen, want een baby van deze leeftijd kan zichzelf nog niet kalmeren.
• Bijvoeden op een dag waarop je baby veel vaker vraagt, zonder overleg met de verloskundige of het consultatiebureau. Vaker aanleggen is bij regeldagen juist wat de melkproductie bijstelt.
• De slaap van je baby naast die van een ander kind leggen. Bij drie maanden loopt de gemeten spreiding van 6 tot 22 uur per etmaal; twee gezonde baby’s kunnen ver uit elkaar liggen.

Als het niet lukt

Wordt je baby wakker zodra je hem in bed legt, wacht dan na het in slaap vallen een minuut of vijftien tot twintig voordat je hem verlegt. Lukt het dan nog steeds niet, laat het slaapje dan op je arm of in de draagdoek gebeuren en probeer het bij het volgende slaapje opnieuw. Eén slaapje overslaan verandert niets aan hoe de nacht verloopt.

Gaat het huilen na een minuut of tien troosten onverminderd door en merk je dat je zelf oploopt, leg je baby dan veilig op de rug in bed, ga de kamer uit, doe de deur dicht en kom na een paar minuten terug. Je baby ligt dan veilig, ook als hij doorhuilt. Schudden kan nooit, ook niet zachtjes; waarom dat zo is, staat in als het huilen je te veel wordt.

Blijft het na een week of twee zo dat je baby maar kort achter elkaar drinkt, dat je hem nauwelijks getroost krijgt of dat de nachten niet te doen zijn, bel dan het consultatiebureau en wacht niet tot het volgende bezoek. Ze kijken mee naar het drinken, de groei en het patroon, en bij aanhoudend huilen bestaat er begeleiding voor. Wat gewoon is bij huilen, staat in huilen: wat gewoon is.

Wat er praktisch geregeld wordt

De hielprik wordt in de eerste week na de geboorte gedaan; de gehoorscreening hoort daar ook bij. De aangifte bij de gemeente doe je op de dag van de geboorte of de dag daarna, en uiterlijk binnen drie dagen. Daarna komt de jeugdgezondheidszorg op bezoek of ga je voor het eerst naar het consultatiebureau: wegen, meten en je vragen stellen.

Twee praktische dingen spelen bijna altijd. Veel baby’s houden hun temperatuur de eerste weken nog niet zelf stabiel; hoe lang een kruik nodig blijft en hoe je hem veilig gebruikt, staat in tot wanneer een kruik. En het papierwerk loopt door: naast de aangifte wachten er nog een paar regelzaken na de geboorte, van de zorgverzekering tot de kinderopvang, en het meeste daarvan kan vanaf de bank.

Ergens in deze periode komt de uitnodiging voor de eerste prikronde binnen. Wat er in het Rijksvaccinatieprogramma zit, lees je daar; de datum en het advies uit je eigen uitnodiging zijn leidend.

Wanneer neem je contact op?

Bel direct de huisarts of de huisartsenspoedpost bij koorts van 38 graden of hoger. Bij een baby jonger dan drie maanden geldt een aparte regel: elke koorts is dan reden om meteen te bellen, ook als je baby verder rustig lijkt. Meten gaat op deze leeftijd alleen betrouwbaar via de anus. Meer daarover staat in koorts: wanneer bel je.

Bel dezelfde dag de huisarts als je baby duidelijk minder goed drinkt, als er duidelijk minder natte luiers zijn, als hij suf is of moeilijk wakker te krijgen, of als hij anders reageert dan je van hem gewend bent. De volledige lijst met signalen waarbij je belt, staat op Thuisarts.nl. Twijfel je zonder dat je het kunt benoemen, bel dan ook; dat is een geldige reden.

Bel het consultatiebureau bij alles wat geen spoed is maar wel blijft knagen: het drinken, de groei, de slaap, of hoe het met jou gaat. Gold er al iets voordat dit begon, bijvoorbeeld dat je baby te vroeg geboren is of dat er een aandoening bekend is, overleg dan eerder dan hierboven staat en bespreek met je eigen arts welke grenzen voor jullie gelden.

Deze informatie is algemeen. Het advies van je consultatiebureau, verloskundige of huisarts gaat altijd voor.

Hoe het met jou gaat

Deze maand vraagt veel van jou, en dat staat los van hoe het met je baby gaat. Gebroken nachten, een lijf dat herstelt en een dag zonder vorm maken mensen moe, prikkelbaar en somber. Boos worden op een baby van vier weken overkomt ook ouders die dol op hun kind zijn. Wat je op zo’n moment doet, staat hierboven onder Als het niet lukt: neerleggen, de kamer uit, en na een paar minuten terug.

Spreek af wie welk deel van de nacht doet, ook als je borstvoeding geeft: de ander kan halen, verschonen en terugleggen. Vraag bezoek om boodschappen of een was in plaats van koffie. Merk je dat je meerdere dagen achter elkaar niet meer uit bed wilt, dat je nergens meer van kunt genieten of dat de gedachten donker worden, bel dan het consultatiebureau of je huisarts, en wacht daar niet twee weken mee. Het consultatiebureau is er ook voor jou.

Geef je borstvoeding, dan kunnen je borsten in deze weken vol en gespannen aanvoelen; wat gewoon is en wanneer je belt, staat in stuwing en borstontsteking.

Deze weken in de app

De weekkaart in BabyTracker loopt vanaf de geboorte mee: per levensweek wat er vaak speelt, waar het consultatiebureau naar kijkt en een tip voor jezelf. De voedingen, luiers en slaapjes die je nu vastlegt, worden vanzelf het overzicht waarmee je de kraamvragen beantwoordt. Naast die registraties kun je ook de ontwikkeling bijhouden in de app, zodat je later terugleest wat je in deze weken zag en dat kunt meenemen naar het consultatiebureau.

Bekijk voeding bijhouden