Je baby van 3 maanden: meer lijn in de dag, meestal nog geen hele nacht

Je baby ligt op de speelmat en bekijkt minutenlang zijn eigen hand, alsof die er gisteren nog niet was. In diezelfde weken merk je dat de dagen iets van een lijn krijgen: de dutjes vallen vaker rond dezelfde tijd, en bij de meeste baby’s is het huilen van de eerste weken inmiddels duidelijk gezakt.

Rond drie maanden ontstaat er een dag- en nachtpatroon en gaat de zelfregulatie vooruit; daardoor vallen baby’s makkelijker in slaap en slapen ze langer achter elkaar, vooral ’s nachts. Hoeveel slaap dat oplevert, verschilt sterk: gemiddeld 14,6 uur per etmaal bij drie maanden, met een spreiding van 6 tot 22 uur.

Hieronder staan de cijfers voor deze maand met hun spreiding, waarom het ritme juist nu ontstaat, wat je kunt proberen en bij welke signalen je belt. Wat er bij jouw kind speelt, kan dit artikel niet zeggen; daarvoor is het consultatiebureau of de huisarts de plek.

Wat je deze maand ziet

Op de buik tilt je baby zijn hoofd verder omhoog en steunt hij op de onderarmen. Het consultatiebureau kijkt daarnaar met het Van Wiechenonderzoek, dat rond dertien weken twee kenmerken noteert: het hoofd in buikligging heffen tot 45 graden, en handen die af en toe open zijn. Ongeveer 90 van de 100 gezonde kinderen laat die op dat moment zien. Wat je thuis ziet, vult dat aan: door de ontwikkeling bijhouden in een app heb je bij het volgende consult paraat wanneer je iets voor het eerst opviel, in plaats van dat je het ter plekke moet terughalen.

De handen zijn de ontdekking van deze maand. Veel baby’s bekijken ze langdurig, brengen ze naar elkaar toe en stoppen ze in de mond. Het contact wordt tegelijk warmer: je baby lacht terug, kirt hele verhalen en reageert hoorbaar op je stem. Kleur en scherpte van het zien nemen in het eerste jaar nog toe; wat een baby per leeftijd ongeveer ziet, staat in wat ziet een baby.

Gericht pakken en omrollen komen bij de meeste kinderen later. Het kenmerk pakt in rugligging een voorwerp binnen bereik staat bij 26 weken, en rolt zich om van rug naar buik en omgekeerd bij 39 weken. Toch verandert er nu al iets praktisch: de eerste keer omrollen komt zonder aankondiging, dus laat je baby vanaf deze maand niet meer alleen op een commode, een bank of een bed liggen. Meer daarover staat in wanneer gaat een baby rollen.

Wat gebruikelijk is, in cijfers

Dit verschilt sterk per kind. De tabel geeft een richting, geen norm. De spreiding staat er telkens bij, omdat een gemiddelde zonder spreiding al snel als een eis gaat lezen. De slaap- en huilcijfers komen uit de JGZ-richtlijnen; de overige vindplaatsen staan onderaan het artikel.

Die 90 van de 100 verdient uitleg, want je komt hem op elk consult tegen. De kenmerken zijn zo gekozen dat rond de onderzoeksleeftijd ongeveer negen van de tien gezonde kinderen in Nederland ze laten zien. De tiende laat het later zien en is daarmee niet trager. De wetenschappelijke onderbouwing van die grenswaarden is beperkt; ze bestaan om te bepalen wanneer een arts meekijkt.

Over wakkertijden en het aantal dutjes op deze leeftijd staat in de Nederlandse richtlijnen geen getal. De marges die je overal tegenkomt, ongeveer anderhalf tot tweeënhalf uur wakker en drie tot vier dutjes, komen uit de praktijk en niet uit een richtlijn. Ze staan per leeftijd in wakkertijden per leeftijd; lees ze als een startpunt en niet als een maat.

Waarom er juist nu een lijn in de dag komt

De dutjes vallen minder willekeurig en het langste slaapblok schuift naar de avond en de nacht. Daaronder liggen het dag- en nachtpatroon en de betere zelfregulatie die rond deze leeftijd ontstaan. Een pasgeborene slaapt nog verspreid over het etmaal, omdat dat patroon er dan nog niet is.

Daarom werkt het advies om het verschil tussen dag en nacht groot te houden. Een jong ritme stelt zich in op wat het van buiten meekrijgt: licht, geluid en drukte overdag, gedempt licht en weinig praten ’s nachts. Hoe je dat praktisch doet, staat in dag- en nachtritme opbouwen.

Tegelijk verklaart dit waarom doorslapen nog niet volgt. Op drie maanden valt ongeveer de helft van de baby’s nog niet in slaap zonder dat een ouder erbij is, en slaapt de meerderheid nog niet onafgebroken van middernacht tot zes uur. Wat er over doorslapen wel bekend is, staat in wanneer slaapt een baby door.

Ook het huilen volgt een eigen lijn. Bij de meeste baby’s begint het huilen bij acht weken duidelijk af te nemen, met een spreiding van vijf tot elf weken, en vanaf twaalf weken huilen baby’s gemiddeld nog een half uur tot een uur per 24 uur tot de leeftijd van een jaar. Huilt je baby duidelijk meer dan dat, dan staat in huilen: wat gewoon is wat er per leeftijd bekend is.

Wat je kunt proberen

Voor het dag- en nachtverschil, dat deze maand het meeste oplevert:

• Houd overdag de gordijnen open en laat de gewone geluiden van het huis doorgaan, want daaraan herkent een jong ritme dat het dag is.
• Praat en maak oogcontact tijdens voedingen overdag, en houd de nachtvoeding stil en kort, zodat het verschil hoorbaar is.
• Verschoon ’s nachts bij gedempt licht in plaats van bij het plafondlicht, zodat je baby na afloop makkelijker weer inslaapt.
• Houd de tijd van opstaan ongeveer gelijk. Het begin van de dag is het makkelijkste vaste punt; de rest schuift daar vanzelf naartoe.

Voor het slapen zelf werkt op deze leeftijd vooral herhaling. Een korte, altijd gelijke volgorde voor het slapengaan geeft je baby iets herkenbaars om op te reageren, en dat levert meer op dan een vaste kloktijd. Kijk daarbij naar gapen, wegkijken en stiller worden in plaats van naar het uur; wie het moment voorbij laat gaan, komt in het patroon van een oververmoeide baby terecht. Wordt je baby steeds binnen twintig minuten na het neerleggen wakker, dan staat in baby huilt bij het neerleggen wat daaraan te doen is.

Voor het bewegen gelden twee concrete adviezen. Leg je baby minimaal drie keer per dag onder toezicht wakker op de buik, vanaf de geboorte tot hij zichzelf omrolt. En laat een kind bij voorkeur niet langer dan een uur achter elkaar in een autostoel, buggy of ander stoeltje met weinig beweegruimte zitten; loopstoeltjes worden afgeraden. Wat langer zitten in de auto betekent, staat in het autostoeltje en lang zitten.

Voor de voeding verandert er deze maand weinig. Voeden op verzoek blijft het uitgangspunt; er is geen vast schema. Voor flesvoeding geldt als richtlijn ongeveer 150 milliliter per kilo lichaamsgewicht per dag, met de kanttekening dat dit een richtlijn is en geen wet, omdat baby’s zelf aangeven hoeveel en hoe vaak ze willen drinken. De getallen per leeftijd staan in het voedingsschema per leeftijd.

Voor de prikken en het consult: rond drie maanden staat volgens het Rijksvaccinatieprogramma een ronde met rota, DKTP-Hib-HepB en pneumokokken gepland. Het schema verschilt per geboortejaar en is de afgelopen jaren gewijzigd, dus de datum in jouw persoonlijke uitnodiging gaat voor op elk schema dat je online vindt. Zie het Rijksvaccinatieprogramma per leeftijd en het consult voorbereiden.

Wat vaak niet helpt

Vier dingen die op deze leeftijd meestal weinig opleveren, met de reden erbij:

• Sturen op vaste kloktijden en een vast aantal dutjes. De slaapbehoefte verschilt per kind en per dag, en met een spreiding van 6 tot 22 uur per etmaal past bijna geen kind precies in een schema.
• Overdag stil en donker houden zodat je baby beter slaapt. Juist het verschil tussen dag en nacht is de aanwijzing waarop het ritme zich instelt.
• Wachten tot je baby er echt moe uitziet. Een baby die zijn moment voorbij is, lijkt vaak drukker in plaats van slaperiger, en valt dan moeilijker in slaap.
• Hapjes of pap geven om de nacht te verlengen. Met oefenhapjes start je wanneer je baby tussen de 4 en 6 maanden is; melk is deze maand nog de hele voeding. Zie starten met de eerste hapjes.

Op verjaardagen hoor je nog weleens dat een baby van drie maanden ’s nachts door zou kunnen slapen als je het goed aanpakt. De cijfers hierboven wijzen een andere kant op: de meeste baby’s van deze leeftijd worden ’s nachts nog wakker, en dat verandert niet door een andere aanpak.

Als het niet werkt

Soms komt er geen lijn in de dag, of duurt een slaapje twintig minuten en niet langer. Dan helpt het om vooraf een grens met jezelf af te spreken in plaats van door te blijven proberen.

1. Lukt inslapen na een minuut of twintig niet, haal je baby dan uit bed en doe iets rustigs: verschonen, even samen bij het raam staan, een korte voeding. Probeer het daarna opnieuw.
2. Blijft het huilen na tien minuten precies hetzelfde en merk je dat je op bent, leg je baby dan veilig neer, op zijn rug in het bed of in de box, en ga de kamer uit. Kom na een paar minuten terug. Neerleggen op een veilige plek is wat je op zo’n moment doet; die tien minuten zijn een grens die je met jezelf afspreekt.
3. Vraag zo mogelijk iemand anders om de zorg een uur over te nemen. Dat kan familie zijn, een vriend of een buur; neem daarna tijd om te herstellen en zoek hulp. Wat er verder te doen is wanneer het huilen je te veel wordt, staat in als het huilen te veel wordt.
4. Duurt het patroon langer dan een paar weken, of huilt je baby meer dan 3 uur per dag, 3 dagen of meer per week en dat 3 weken lang, leg het dan voor aan het consultatiebureau of de huisarts.

Slaapt je baby overdag structureel nauwelijks, kijk dan in baby slaapt overdag niet.

Wanneer neem je contact op?

Er verandert deze maand iets aan de belregels. Tot drie maanden gold: heeft je baby koorts, bel dan direct de huisarts, ongeacht hoe je kind eruitziet. Vanaf drie maanden vervalt die vaste regel en kijk je naast de thermometer vooral naar hoe je baby zich gedraagt. Koorts betekent een temperatuur van 38 graden of hoger. De volledige uitleg staat in koorts en wanneer je belt.

Bel direct de huisarts of de huisartsenspoedpost wanneer je kind koorts heeft en daarbij een van deze signalen laat zien. Dit is de volledige lijst, dus je hoeft er zelf niets bij te bedenken. Je kind:

• reageert minder of niet als je iets zegt, of is niet makkelijk wakker te krijgen;
• kreunt, of blijft huilen en is niet te troosten;
• ademt moeilijk of sneller, maakt een piepend geluid bij het ademen, of kwijlt bij het ademen;
• stopt soms even met ademen;
• heeft veel minder kleur in het gezicht, bijvoorbeeld bleek of vlekkerig, of lippen met een andere kleur, bijvoorbeeld blauw of grijs;
• heeft rode of donkere vlekjes of stipjes op de huid die niet lichter worden als je erop drukt;
• blijft steeds overgeven, bijvoorbeeld een paar keer per uur en meerdere uren achter elkaar;
• drinkt veel minder dan normaal, minder dan de helft;
• heeft meer dan 12 uur niet geplast, of meer dan 12 uur geen natte luier gehad;
• schokt ineens met armen en benen;
• heeft nekpijn of erge hoofdpijn;
• heeft een arm, been of gewricht dat dik, warm of rood is, of gebruikt een arm of been niet.

Bel ook direct wanneer je kind in korte tijd steeds zieker wordt, wanneer het anders ziek is dan je van hem gewend bent, wanneer het al een paar dagen beter was en nu toch weer koorts heeft, of wanneer je je erge zorgen maakt. Dat laatste staat er niet uit beleefdheid; het is een zelfstandige reden om te bellen.

Daarnaast telt mee wat al gold voordat dit begon. Redenen om eerder te bellen zijn: een ziekte van het hart of de longen, diabetes, medicijnen die de afweer minder maken, en een ziekte waardoor de afweer minder werkt, zoals leukemie of het downsyndroom. Is je baby te vroeg geboren of heeft hij eerder een koortsstuip gehad, dan staat dat niet in die algemene lijst; vraag op het consultatiebureau of bij de huisarts na wat zij in dat geval van je willen horen.

Maak een afspraak met de huisarts wanneer je baby duidelijk minder drinkt, minder natte luiers heeft dan je gewend bent of opvallend suf is, ook zonder koorts. Zie natte luiers als signaal.

Bespreek het op het consultatiebureau wanneer je baby nauwelijks oogcontact maakt, niet op geluid reageert, niet teruglacht, of wanneer het huilen richting de grens van 3 uur per dag gaat. Bellen tussen twee consulten door kan gewoon; je hoeft niet te wachten tot de volgende afspraak.

Hoe het met jou gaat

Drie maanden onderbroken nachten tellen op. Veel ouders merken pas in deze periode hoe moe ze zijn, juist doordat de drukste weken voorbij zijn en er ruimte komt om het te voelen. Vermoeidheid, prikkelbaarheid en het gevoel dat je iets mist, horen bij die optelsom en zeggen niets over hoe je het doet.

Wat helpt, is één blok slaap per etmaal dat echt van jou is. Spreek af dat je partner, een familielid of een vriend een vast dagdeel de zorg overneemt, en spreek er meteen bij af dat jij die tijd slaapt en niet opruimt. Zet het als vaste afspraak in de agenda; een losse toezegging verschuift makkelijk.

Valt de terugkeer naar werk in deze maand, regel de praktische dingen dan één keer goed in plaats van elke week opnieuw. Zet de overdracht kort op papier en spreek af waar en wanneer je kunt kolven; zie de overdracht aan oppas of opvang en hoe vaak en hoe lang kolven. Voor de melkproductie is regelmaat belangrijker dan de opbrengst per keer, en die opbrengst verschilt sterk tussen mensen en momenten (hoeveel melk kolf je per keer).

Merk je dat je somber blijft, dat je nergens meer plezier in hebt of dat je bang bent je geduld te verliezen, bespreek dat dan met de jeugdverpleegkundige of de huisarts. Zij kennen dit en kunnen je naar begeleiding verwijzen.

Het ritme wordt zichtbaar

In deze maand begint het Inzicht-scherm van BabyTracker iets te laten zien: de dutjes schuiven naar vaste plekken, het avondblok wordt langer en het aantal voedingen per dag wordt een rustiger lijn. Daarmee zie je het ritme van je eigen kind, en niet een gemiddelde uit een tabel.

Bekijk baby slaap bijhouden